No 691

24 Μαΐου
Αγαπημένη μητέρα,
Τι αιώνιος Άμλετ που σου είναι ο άνθρωπος, τι ωραία που φιλοσοφούσα στα τελευταία μου γράμματα και σε τι αξιοθρήνητη κατάσταση με έφεραν τώρα οι πράξεις μου! Φοβάμαι πως έφτασα στο σημείο όπου ο πνευματικός δεσμός ανάμεσα μας έσπασε, πέφτοντας σε άλλες μαγικές παγίδες.
Αυτή τη νύχτα... ντρέπομαι σχεδόν να σου τα αφηγηθώ... δεν μπορώ να το εξηγήσω μήτε στον ίδιο τον εαυτό μου, αλλά αφότου ο πνευματικός μου έρωτας για τον Ανατόλ έσβησε, τον βρίσκω τόσο ωραίο, να... να, αυτή ακριβώς είναι η λέξη: γοητευτικό.
Άρα η ομορφιά του σώματος είναι κι αυτή κάτι, όταν υπάρχει και η ομορφιά της ψυχής. Και όταν ένα πλάσμα έχει τόσο πλούσια χαρίσματα, αυτό δεν το οφείλει βασικά στην εκπαίδευση του; Αυτό το πλάσμα το τόσο λαμπρά προικισμένο, δεν θα μπορούσε επίσης να έχει κερδίσει και σε βάθος; Αλλά να που φιλοσοφώ και πάλι. Αυτή τη νύχτα, λοιπόν... Αχ! Είμαι λίγο ταραγμένος σήμερα... Να είσαι επιεικής μαζί μου.
Μέχρι τώρα είχα δει τον Ανατόλ μονάχα με τη ρωσική μαύρη φορεσιά του που οι φαρδιές πτυχώσεις της σε άφηναν να μαντεύεις μάλλον τη σιλουέτα του. Αυτή τη νύχτα εμφανίστηκε για πρώτη φορά με ένα εφαρμοστό ρούχο από μοβ βελούδο, το χρώμα που τόσο αγαπώ, και με τις μακριές ξανθές μπούκλες του έμοιαζε με σκανδαλιάρη νεαρό ακόλουθο της εποχής του Λουδοβίκου 14ου. Καθώς ερχόταν προς εμένα, και το βελούδο που εφάρμοζε στενά στις εξαίσιες γραμμές του κορμιού του θρόιζε και έτριζε σε κάθε κίνηση του, για πρώτη φορά στη ζωή μου, καταλήφθηκα από εκείνη τη δύναμη της φύσης από την οποία κανείς θνητός δεν μπορεί να ξεφύγει εντελώς, μήτε για πάντα.
Ένιωσα τη μυστηριώδη επιρροή της σωματικής ομορφιάς.
Για να κρύψω τη διέγερση μου, άρπαξα μηχανικά ένα βιβλίο που βρισκόταν πεσμένο στα μαξιλάρια του ντιβανιού.
Ο Ανατόλ το παρατήρησε, έπεσε με μια κραυγή στην αγκαλιά μου και προσπάθησε να μου πάρει το βιβλίο.
Για μια στιγμή παλέψαμε κι ένιωσα ένα τρυφερό, σχεδόν παρθενικό στήθος να ακραγγίζει το δικό μου• το αίμα μου ανέβηκε στο πρόσωπο.
Αλλά κρατούσα το βιβλίο και, για να σωθώ, βύθισα σε αυτό το βλέμμα μου. Ο Ανατόλ είχε πέσει στο ντιβάνι και καταντροπιασμένος έκρυβε το πρόσωπο με τα χέρια του. Καθώς διάβαζα χαμηλόφωνα Τα πάθη τον νεαρού Βέρθερον, μου έριξε ένα παιχνιδιάρικο βλέμμα, μισο-κρυμμένο ακόμα πίσω από τα δάχτυλα του.
Κι εγώ, την ίδια στιγμή, βρέθηκα στα πόδια του και σκέπαζα το χέρι του με φιλιά, ήμουν ξαναμμένος κι έτρεμα. Αλλά μέσα στα γαλάζια και περήφανα μάτια του είδα μια λάμψη θριάμβου.
Αυτό με συνέφερε.
Σηκώθηκα και κάθισα στο πιάνο.
Ο Πλάτωνας σου.

Λεοπόλντ φον Ζάχερ-Μαζόχ: Ο έρωτας του Πλάτωνα (Αστάρτη)

Νο 690

Paul Cadmus (ΗΠΑ)

Η ατμόσφαιρα ήταν γεμάτη από πνιγμένους ήχους. Το προδοτικό φως στην τουαλέτα του πάρκου έμενε πάντα αναμμένο και φώτιζε αυτό που συνέβαινε ακόμα και για εκείνους που δεν έπρεπε να το δουν, για εκείνους που αντιμετώπιζαν την παράξενη δραστηριότητα γύρω από την τουαλέτα με την υπεροψία της κοινής αντίληψης ή με εκείνη την υπηρεσιακή περιέργεια που έδειχνε η αστυνομία, όταν έβγαινε σε άτακτα διαστήματα για να κάνει μπλόκο και κάθε φορά συνελάμβανε κάποιους ηλικιωμένους άντρες, που ύστερα από λίγες ώρες τους άφηνε πάλι ελεύθερους. Συχνά ήταν ανάμεσα τους και τρομαγμένοι οικογενειάρχες. (…)
Εκείνη τη στιγμή κάποιος τον άρπαξε και τον τράβηξε προς τα πίσω. Ένιωσε το σιδερένιο σφίξιμο ενός μπράτσου στο λαρύγγι του κι έχασε την ισορροπία του. Η ατσάλινη λαβή τού έκοψε το αίμα και την ανάσα. Ένα πυκνό, άχρωμο παραπέτασμα έπεσε αμέσως μετά και ο Ερνέστ έχασε τις αισθήσεις του, πρόλαβε μόνο να ακούσει δυο λέξεις που του είχαν ψιθυρίσει στο αυτί: «Πούστη, γαμιόλη!»
Όταν συνήλθε, ήταν πεσμένος στο έδαφος, δεν απόρησε, προσπάθησε να ανασάνει, ήταν πεσμένος ανάσκελα, άκουσε το λαχάνιασμά του, την ίδια του την πνιχτή αναπνοή, τότε τον χτύπησαν με ένα βαρύ αντικείμενο, πρώτα στο στήθος, ύστερα στο στομάχι, με κάτι σαν κλομπ. Διπλώθηκε στα δύο, και μόλις γύρισε στο πλάι, δέχτηκε κι αποκεί μια κλοτσιά, ήταν λοιπόν περισσότεροι. Άκουσε ξεφωνητά εκεί κοντά, μετά σιωπή, δεν ήθελαν να τραβήξουν την προσοχή άσχετων περαστικών, δεν ήθελαν να κινητοποιηθεί η αστυνομία, όλοι φοβόντουσαν. Ο Ερνέστ δεν ήταν ο μόνος τον οποίο είχαν διαλέξει για τη νυχτερινή διασκέδασή τους, δυο ή τρεις άλλοι δεν είχαν προλάβει να το βάλουν έγκαιρα στα πόδια. Οι τραμπούκοι ήταν περισσότεροι, τουλάχιστον τρεις, μόνοι δεν έρχονταν ποτέ, πάντα ήταν οπλισμένοι με κάποια αντικείμενα.
Αυτό που πάντα φοβόταν είχε συμβεί, τον είχαν αιφνιδιάσει, τώρα ήταν γεγονός, θα τον χτυπούσαν ώσπου να πάψει να κινείται.

Αλέν Κλοντ Ζούλτσερ: Ένας τέλειος σερβιτόρος (Μεταίχμιο)

Νο 689

Kent Neffendorf (ΗΠΑ)

«Του αγόρασα εκείνο το καινούριο μπουφάν, το North Face που φορούσε» είπε ο Τζόνσον, κοιτώντας το χορταριασμένο μέρος του γκαζόν στα πόδια του' η φωνή του χαμήλωσε ξαφνικά. «Διακόσια εβδομήντα πέντε δολάρια. Κάναμε συμφωνία μαζί: του είπα ότι, αν έπαιρνε εκείνο το μπουφάν, θα έπρεπε την επόμενη σεζόν να ξαναβγεί στο γήπεδο. Έφτασαν τα δοκιμαστικά του καλοκαιριού και βρήκε κάποια δικαιολογία για να μην παίξει. Έκανε πολλή ζέστη, δεν είχε διάθεση… τέτοιες μπούρδες. Τον τσάκισα. Του είπα ότι μ’ έκανε να ντρέπομαι». Το κάτω χείλος του Τζόνσον έτρεμε ελαφρά. «Του είπα: "θα κάθεσαι στο δωμάτιό σου σαν να είσαι καμιά αδερφάρα, ενώ τα’ άλλα αγόρια θα είναι στο γήπεδο και θα γίνονται άντρες;"»
Ο Ραμόουν, αμήχανος, και λίγο θυμωμένος, δεν κοίταξε τον Τζόνσον.
«Πότε το είδες τελευταία φορά;» είπε ο Ραμόουν.
«Δουλεύω εφτά με τρεις, οπότε είμαι συνήθως σπίτι την ώρα που επιστρέφει από το σχολείο. Βγήκε έξω και τον ρώτησα πού πάει. "Πάω μια βόλτα" μου είπε και του είπα "Κάνει πολλή ζέστη για να φοράς αυτό το μπουφάν. Και το ξέρεις ότι δεν πρέπει να το φοράς, ούτως ή άλλως, γιατί αθέτησες τη συμφωνία που κάναμε"».
«Και;»
«Μου είπε: "Σ’αγαπώ, μπαμπά"». Ένα δάκρυ άρχισε να τρέχει από το μάτι του Τζόνσον και να κυλάει στο μάγουλό του. «Μόνο αυτό μου είπε. Και γύρισε αμέσως κι έφυγε από το σπίτι. Την επόμενη φορά που τον είδα ήταν παγωμένος. Κάποιος είχε φυτέψει μια σφαίρα στο κεφάλι του γιου μου»
Ο Ραμόουν κοίταξε τον ουρανό και τις σκιές που μεγάλωναν στο γρασίδι. Θα είχε φως για λίγες μόνο ώρες ακόμα. Σηκώθηκε από το κάθισμά του.

Τζόρτζ Πελεκάνος: Ο κηπουρός της νύχτας (Πατάκης)

No 688

Σε μια χολυγουντιανή ταινία του 1934 (Καμπαρέ των ονείρων), ένα ζευγάρι χορεύει. Τους πλησιάζει ένας τρίτος, χτυπάει τον άντρα στον ώμο και τον ρωτάει: «Μου επιτρέπετε;» Είναι μια κλασική σκηνή χορού, μόνο που αυτή τη φορά οι θεατές θα αιφνιδιαστούν καθώς οι δύο άντρες αγκαλιάζονται και συνεχίζουν τον χορό. Η σεναριογράφος Αννίτα Λόος έλεγε: «Οι ξανθιές δεν έχουν πια πέραση. Τώρα οι κύριοι μοιάζουν να προτιμούν τους κυρίους». Η πρώτη ταινία που ασχολήθηκε ευθέως με την ομοφυλοφιλία ήταν το Αλλιώτικοι απ’ τους άλλους (1919): ο Κόνραντ Βάιντ γνωρίζει σε μια γκέι χοροεσπερίδα τον Ράινχολντ Σύντσελ, τον πηγαίνει σπίτι του και του χαϊδεύει (φευγαλέα) το (εντελώς ντυμένο) στήθος του. Αυτό ήταν όλο κι όλο. Έφτασε όμως για να καταρρίψει, έστω και υπαινικτικά, το ταμπού της ερωτικής επαφής δύο αρσενικών.
Κάποιες γκέι ταινίες που ακολούθησαν, αναζήτησαν με τη σειρά τους υπαινικτικούς τρόπους, ακόμη και σε εποχές όπου η λογοκρισία δεν το απαιτούσε ρητά. Στην ταινία Ο ροζ νάρκισσος (1971) μια πεταλούδα που βγαίνει από το κουκούλι της και κάθεται πολύ κοντά στον φουσκωμένο καβάλο ενός άντρα, δηλώνει μεταφορικά τη δημόσια αποκάλυψη της σεξουαλικής ταυτότητας, ενώ στην ταινία Πυροτεχνήματα (1947) η έκσταση του οργασμού υποδηλώνεται με την εικόνα ενός πυροτεχνήματος που προεξέχει, πετώντας σπίθες, από το φερμουάρ ενός ανδρικού παντελονιού. Στον Καραβάτζιο (1986) είναι ολοφάνερο πως το ενδιαφέρον του ζωγράφου (Νάιτζελ Τέρι) για το μοντέλο του (Σων Μπιν) είναι παραπάνω από επαγγελματικό: πιάνει ένα νόμισμα με τα χείλη του, ενώ στο Ερωτικό τργούδι (1950) δύο κρατούμενοι σε διπλανά κελιά μοιράζονται άτι παραπάνω από τσιγάρο όταν ο ένας τους φυσάει τον καπνό στο στόμα του άλλου από ένα καλαμάκι χωμένο στον τοίχο.

Douglas Keesey – Paul Duncan (επιμ): Ο ερωτικός κινηματογράφος (Taschen)

No 687

Darold Perkins

Η γραφή των ποιημάτων είναι ιερό πράγμα

H γραφή των ποιημάτων είναι ιερό πράγμα, ξεσπάει η καρδιά
σαν να ταΐζει ερυθρά κοτόπουλα πάνω σ' έναν πράσινο λόφο, ή
κα8ισμένη σ' ένα μπαλόνι να κατεβαίνει εγκαίρως σ' ένα περβάζι
σαν πρωινό να με καλωσορίσει
μέσα στην αυγινή σου έγερση με το ψωμί και το μπέικον κι εκείνο
το τραγούδι στο ραδιόφωνο για χορό γύρω απ' της κουζίνας το τραπέζι
με κουτάλια μες στο στόμα σου.
Ένα δωμάτιο είναι το μόνο που θα κατέχω στην αιωνιότητα, ένα κρεβάτι -
Ασυνάρτητες
μνήμες
πάνω από ψηλά βουνά με μεταφέρουν μακριά στη γη των νομάδων όπου
η ανάσα δεν είναι παρά αναστεναγμός σε κάποιο χαμένο όνειρο
που πέρα μακριά απ' τα μάτια μου εξελίσσεται -
Η βροχή και το χιόνι ρολόι στο παράθυρο μου. Τι ωφελεί
που το δωμάτιο μου να χωρέσει δεν μπορεί της γης όλους τους ανθρώπους
και που οι καρέκλες είναι μόνες γιατί φτιαγμένες είναι για έναν μόνο;
Σου λέω οι νέοι ζητούν κάτι περισσότερο από αυτόν τον κόσμο
που μας άφησαν οι πρόγονοί μας.
Ένας καθρέφτης μας κάνει δύο κι αυτό είναι ευλογία.
Να τρίζω τα δόντια γιατί μου λείπει η αγάπη, μπαίνοντας στον καθεδρικό
είναι σαν να περπατώ μέσα σε μια κρύα σόμπα, σε ένα παγωμένο γάντι.
Ξέρω πως ο άγγελος πίσω απ' την πόρτα θα μου φέρει ωραίους πίνακες σε λίγο.
Όλοι οι άγγελοι μαζεύονται πάνω στης γης την καμπύλη και δημιουργούν
μια πομπή που γίνεται γέφυρα προς τον ήλιο.

Πήτερ Ορλόφσκυ
από την Ανθολογία αμερικανικής ποίησης του εικοστού αιώνα (Ηριδανός)
μτφ: Γιάννης Λειβαδάς

No 686

Γιώργος Σικελιώτης

Ακόμα και με ομοφυλόφιλους είχα κάνει έρωτα. Καλά παιδιά, θερμά παιδιά. (…) Τα πρώτα στελέχη της ομορφιάς και της πουστιάς στην Πάτρα. Καλά παιδιά, γιόρταζα και μου φέρνανε κασέτες, να με πάρουνε να βγούμε έξω, ωραία παιδιά και πολύ θερμά. Έχω να το πω και θα το πω μέχρι να πεθάνω ότι πας πούστης άγιος και πάσα πουτάνα σκατά. Ούτε κλέφτης μπαίνει μέσα τον βλέπεις, πόσο είναι κυρία μου η βίζιτα σας, πάρτε, ή κύριε θέλω ένα άρωμα, ένα πορτοκάλι, ή κύριε θέλω μια πάστα, τον βλέπεις γεια σας κι ευχαριστώ. Σε γοητεύει. Στο χορό του, στις κινήσεις του, στην ομορφιά του; Στην ωραία του ενδυμασία; Που ερχόντουσαν τα παιδιά και φοράγανε τότε άρωμα με 5000. Αυτοί σε γοητεύανε κι εσύ που ήσουνα γυναίκα έλεγες νάχω πέντε μάτια να τους κοιτάζω, γδυνόντουσαν κι είχαν ωραία χυτά σώματα, που βγαίνουν έτσι οι άλλοι άντρες, δεν ξέρω γυμναστικές κάνανε, κάτι ωραία σουλούπια.

Γιώργος Χρονάς: Η γυναίκα της Πάτρας (Οδός Πανός)

No 685

Επιμονή

. ..Είναι ένας σιδεράς που δουλεύει
. ..στ' αμόνι
. ..κι ο Νιζίνσκι που χορεύει αιθέρια
. ..σαν φαύνος.
.. .Ο ένας δίνει το ρυθμό
.. .χωρίς τον οποίο είναι αδιανόητη
.. .η έκσταση του άλλου

Νιζίνσκι: Χόρεψα ώρες πολλές
στο σύφφλογο του πάγου
ίσαμε που τα πόδια μου έλιωσαν
και γύρισε ο ιδρώτας μου
να χαϊδέψει το μέτωπο μου
σαν χέρι

Σιδεράς: Δούλεψα τόσο πολύ
το καυτό σίδερο
στην παγωμένη αδιάφορη
επιφάνεια του αμονιού
μέχρι που τα χέρια μου πάγωσαν
κι η καρδιά μου
έγινε σβησμένο άστρο
στην αγκαλιά του ατσαλιού


Τώρα δε με νοιάζει πια
αν θα πεθάνω
ανασαίνω με νεροσυρμές
-απ' το ταμπάκο-
και θα ‘θελα να ξέρω
πόσο λάδι απομένει
στο καντήλι της ζωής μου

Νιζίνσκι: Τρομάζω την ιδέα του θανάτου
Είναι ένα κρύο χέρι
που ανασκαλεύει τα σωθικά μου
και μου φέρνει ανατριχίλα
κι αηδιάζω να πιστεύω
ότι η πεταλούδα του κορμιού μου
κάμπια θα έχει γίνει
και σαρανταποδαρούσα
που θα ξεμυτίζει αργά
από το μακιγιαρισμένο κουφάρι
για να ζευγαρώσει στο φως

Κωνσταντίνος Μπούρας: Αγαύης έρως (Οδυσσέας)

No 684

Ο Ντιαγκίλεφ είναι ένας διεφθαρμένος’ αγαπά τα αγόρια. Οφείλουμε να κάνουμε τα πάντα για να εμποδίσουμε τους ανθρώπους που έχουν τέτοιες συνήθειες, όμως δεν πρέπει να τους φυλακίζουμε, μήτε να τους κάνουμε να υποφέρουν. (…)
Ο Ντιαγκίλεφ αγάπησε έναν άντρα πριν από μένα. Κατάλαβα καλά, ότι τον αγαπούσε μονάχα φυσικά, και το ίδιο περίμενε κι απ’ αυτόν. Στον εαυτό του, ο Ντιαγκίλεφ καλλιέργησε το πάθος για τα έργα τέχνης, στον Μασσίν τον έρωτα της δόξας. Εγώ δεν είχα πάθος μήτε για τα έργα τέχνης, μήτε για τη δόξα. Ο Ντιαγκίλεφ, καταλαβαίνοντάς το, έπαψε να ενδιαφέρεται για μένα’ μετά απ’ αυτό, άρχισα να τρέχω πίσω απ’ τα κορίτσια. (…)
Δεν αγαπούσα τον Ντιαγκίλεφ, κι όμως ζούσα μαζί του. Αλλά τον μίσησα απ’ την πρώτη μέρα που τον είδα. Μου επεβλήθη εκμεταλλευόμενος την φτώχεια μου και το γεγονός ότι εξήντα πέντε ρούβλια τον μήνα δεν αρκούσαν για να μην πεθάνουμε απ’ την πείνα η μητέρα μου κι εγώ.

Το ημερολόγιο του Νιζίνσκυ (Νεφέλη)

No 683

Παύλος Μαθιόπουλος

Ήμουνα στο κρεβάτι του Αντρέα κι έσερνα το δάχτυλό μου απαλά πάνω στο στήθος και την κοιλιά του. Πες μου για τον Κόλιν, μου είπε.
-Τι να σου πως για τον Κόλιν;
-Περίγραψέ τον.
Δίστασα, αναρωτήθηκα τι να πω.
-Είναι καλός κι ευγενικός, απάντησα.
-Περίγραψέ τον.
Έπιασα τα μαλιά του Αντρέα.
-Τα μαλλιά του είναι κόκκινα και κατσαρά, και τα κουρεύει πάντοτε κοντά.
-Τι χρώμα έχουν τα μάτια του;
-Πράσινα.
-Είναι κοντός ή ψηλός;
-Είναι ψηλός με μεγάλες πλάτες.
-Και είναι μαλλιαρός;
-Ναι. Λίγοι στην κοιλιά και λίγο στο στήθος. Όσο μεγαλώνει γίνεται πιο μαλλιαρός.
Και πώς είναι ο πούτσος του;
Γέλασα’ γέλασα με τον εαυτό μου, με την αμηχανία που ένιωσα.
-Πες μου.
-Είναι μακρύς και χοντρός. Έχει πετσάκι.
Ο Αντρέας μετακίνησε τον κοντόχοντρο πούτσο του, κι εγώ έβαλα το ΄χερι μου πάνω του.
-Δεν τον πειράζει που πηγαίνεις με άλλους άντρες;
Τράβηξα το χέρι μου. Ξάπλωσα ανάσκελα στο κρεβάτι και κοίταξα το άσπρο ταβάνι.
-Δεν του το λέω. Πιστεύεις ότι αυτός πηγαίνει με άλλους;
Κοίταξα τον Αντρέα, το λεπτό, μελαχρινό του πρόσωπο. Η φωνή του έβγαινε νωχελικά και νυσταγμένα, ωστόσο εγώ ήμουν επιφυλακτικός με τις ερωτήσεις του. Φυσικά και το πίστευα’ ακριβώς επειδή δεν εμπιστευόμουν ούτε τον ίσιο μου τον εαυτό.
-Μερικές φορές. Μερικές φορές τον μυρίζω, όταν έρχεται στο σπίτι αργά, κι αναρωτιέμαι αν έχει πάει με άλλους άντρες.
-Οπότε έχετε αυτό που λένε οι Αμερικάνοι «ανοιχτό γάμο».
Τραβήχτηκα απότομα από κοντά του κι έψαξα να βρω τα τσιγάρα μου.
-Άντε γαμήσου. Εγώ προσπαθούσα να είμαι ειλικρινής. Τον αγαπάω τον Κόλιν. Τον αγαπάω πολύ και είμαστε μαζί πολύ καιρό. Μακάρι να ήμουν αρκετά δυνατός και να μην χρειαζόμουν να κάνω σεξ με άλλους ανθρώπους. Χαμογέλασα και τράβηξα μια μικρή τζούρα απ’ το αναμμένο μου τσιγάρο. Τον αγαπάω τον Κόλιν, επανέλαβα.

Christos Tsiolkas: Νεκρή Ευρώπη (Printa)

No 682

Κώστας Μαλάμος

Με τον Αποστόλη πέρασα όλη μου τη ζωή μέχρι τις ακατανόμαστες εκείνες μέρες που αυτός σκοτώθηκε κι εγώ έχασα τον κόσμο. Όχι πως ζούσαμε μαζί, α παπα. Εγώ ζούσα στο νέο μου σπίτι, σπίτι μας το λέω ακόμα και σήμερα που δεν είναι πια δικό μου. Μαζί με τον μαστρο-Μιμάκη ζούσα τότε και με τη γριά του, την κυρά Δέσποινα, καλή γυναικούλα, ήσυχη, αλλά ο Αποστόλης ήτανε το στήριγμά μου, ο άνθρωπος της ζωής μου, πώς να το πω. Ο σύντροφός μου, όπως θα λέγαμε τη σήμερον ημέρα που όσο να ‘ναι έχουνε προχωρήσει κάπως τα πράγματα. Τώρα βέβαια, λόγω της θέσεώς μου, δεν τα εγκρίνω όλ’ αυτά, τους πόρνους και τους μοιχούς, και κάθε που θα μου δοθεί ευκαιρία τους κατακεραυνώνω στα κυριακάτικα μου κηρύγματα, αλλά η ψυχούλα μου το ξέρει. Κατά βάθος κλαέι κι οδύρεται και ύστερα έρχομαι στο σπίτι και είμαι ένα ράκος.

Γιάννης Μακριδάκης: Ήλιος με δόντια (Εστία)

Νο 681

Πάσχα στο Πήλιο
Απόγευμα Μεγάλης Πέμπτης καταλύσαμε σ' ένα μικρό ξενοδοχείο του Αγίου Ιωάννη. Ελάχιστοι ακόμα οι επισκέπτες, η παραλία ερημική κι εμείς βαδίσαμε σχεδόν σιωπηλοί, την ώρα που τριγύρω άναβαν τα φώτα κι έπεφτε σκοτεινός ο ίσκιος του βουνού στη θάλασσα.
Την επομένη προσκυνήσαμε τον Επιτάφιο στον Κισσό, κι επισκεφθήκαμε την εκκλησία της Αγίας Μαρίνας. Έντρομος στάθηκα μπροστά στις λαϊκές τοιχογραφίες με τα μαρτύρια της κολάσεως: καμιά εξαίρεση, καμιά διαφυγή’ κάθε αμαρτία και μια αμείλικτη ποινή, με τόση φρίκη εικονισμένη, που μέσα στο ημίφως του ναού μού φάνηκε πως μ' έδεσαν οι φλόγες. Βγήκα στο φως σκοτεινιασμένος και ζήτησα να επιστρέψουμε στον όρμο.
Το απόγευμα της ίδιας μέρας ήταν που τον είδα. Ποιητής και δοκιμιογράφος της νεώτερης γενιάς, με πλούσιο έργο ήδη και τιμές (τον αναγνώρισα από φωτογραφίες του σε περιοδικά και σε βιβλία) κάθονταν μ' ένα νεαρό καλοφτιαγμένο σε καφετέρια της παραλίας. Έκανε εντύπωση η ανύπαρχτη επαφή, η ανανταπόδοτη επιθυμία - τι κι αν μιλούσε κάπου κάπου ο ποιητής, ο νεαρός είχε σχεδόν την πλάτη γυρισμένη, δύσθυμος, κατηφής να κάθεται μαζί του, να τους βλέπουν. Δαγκώθηκα μεμιάς’ ποιος ξέρει, σκέφτηκα, αύριο μεθαύριο κι εγώ...
Μεγάλο Σάββατο, κατά το δειλινό, τους είδα πάλι. Μπροστά ο νεαρός σαν ξένος, ξοπίσω του ο ποιητής με κυρτωμένους ώμους να κοιτά το xώμα. Θυμήθηκα τις φοβερές τοιxογραφίες και δεν άντεξα. «Εδώ η κόλαση», έσκουξα βουβά, «εδώ και τα μαρτύριά της όλα!».
Είχε σκοτεινιάσει. «Ώρα για την Ανάσταση», είπε κάποιος. Και φύγαμε για να ντυθούμε καταλλήλως!

Αντώνης Περαντωνάκης: Ακίδες και δήγματα (Πλέθρον)

Νο 680

Federico García Lorca (Ισπανία)

Βραδάκι της Μεγάλης Πέμπτης

Ουρανός του Κλωντ Λορραίν
Το θλιμένο αγόρι που μας κοιτάει
και το φεγγάρι πάνω από την Ε σ τ ί α

Πεπίν, γιατί δε σ' αρέσει
η μπύρα;

Στο ποτήρι μου στρογγυλεύει το φεγγάρι,
μικραίνει!..... και τρεμίζει.

Πεπίν! την ίδιαν ώρα στη Σεβίλλια
ντύνουν την Παναγία Μακάρενα.

Πεπίν, η καρδιά μου έxει
Λεύκες από φεγγάρι και καημό.

Το θλιμένο παιδί έφυγε.

Με το ποτήρι μου της μπύρας,
προπίνω για σένα ετούτο το βράδι
που ζωγραφίστηκε απ’ τον Κλαούδιο Λορένα.

Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα /Ισπανία

μετάφραση: Κώστας Ζαρούκας
Λόρκα: Σκόρπια ποιήματα (Μέρμηγκας)

No 679

Ήθελα στ’ αλήθεια να σε παντρευτώ. Σου το γράφω στα ελληνικά, διότι σ’ αυτή τη γλώσσα ακούγεται υστερικά γελοίο. Εδώ όλα βασίζονται στη «διακριτικότητα». Οι λεσβίες σαν κι εμάς, με ξεκάθαρα και ανοιχτά σχέδια για κοινή ζωή σε κοινή θέα, δεν υφίστανται. Κρύβονται, ποιος ξέρει. Δεν παντρεύονται πάντως. Αν και θα γίνει κι αυτό, είναι θέμα χρόνου. Γνώρισα επιτέλους ένα ζευγάρι. Έψαξα στο internet, υπάρχει ένα αρκετά αξιοπρεπές site. Τις γνώρισα σε μια προβολή κινηματογραφική, αναγκάστηκα να ζητήσω τσιγάρο για να πιάσω κουβέντα. Στον έξω κόσμο συμπεριφέρονται ως φίλες. Φίλες σε στυλ δεκάτου ενάτου αιώνα. Φίλες σε στυλ Playboy. Εξαρτάται από το περιβάλλον. Όπως δηλαδή κι εμείς μπροστά στον πατέρα μου και στους ομοίους του. Αν δεν σου το έχω πει έως σήμερα καθαρά, σου το λέω τώρα: χαίρομαι που του το είπες. Σα να σε βλέπω μπροστά μου (πάντα θα σε βλέπω μπροστά μου να κάνεις αυτό) να σηκώνεσαι απ’ το τραπέζι με τις τιράντες πεσμένες, με το ένα κοτσιδάκι λυτό απ’ τη μανία, να εξηγείς στον πατέρα μου ότι δεν είσαι ανώμαλη, ότι υπάρχουν ομοφυλόφιλα ζώα (δε θυμάμαι όμως, ποιο ζώο είχες αναφέρει;). Δεν ήξερες ότι ο πατέρας μου είναι αυτής της γενιάς η οποία αρέσκεται να χαρακτηρίζει διάφορα πράγματα «ανώμαλα»; Ο δικός σου σού έκανε τη χάρη και πέθανε. Η Ελένη είχε πει «καλύτερα να πεθαίνουν νωρίς οι πατεράδες, ιδιαίτερα οι πατεράδες κοριτσιών». Το σκέφτομαι από το 1995 που το είπε και πλέον συμφωνώ: ο θάνατος ενός πατέρα μειώνει την καταπίεση μιας νέας γυναίκας κατά 60%. Μιας νέας λεσβίας κατά 80%.

Άντζελα Δημητρακάκη: Μέσα σ’ ένα κορίτσι σαν κι εσένα (Εστία)

No 678

Otto Müller (Γερμανία)

-Ξέρω, μου λέει η Γιόα, ενώ σηκώνεται για να ακουμπήσει εγκάρδια το χέρι της στον ώμο μου. Και θα ήμουν πολύ δυστυχισμένη αν πίστευες ότι σου την έκλεψα. Γιατί δεν είναι καθόλου έτσι.
-Φυσικά και όχι, λοιπόν, μικρή μου Γιόα, λέω, ενώ σηκώνομαι για να την αγκαλιάσω πριν προσθέσω: είναι φυσικό το παιχνίδι να είναι χαμένο εξαρχής, όταν πρόκειται για μια γυναίκα σαν και σένα.
Και να λοιπόν που σκάμε κι οι δυο στα γέλια.
-Γνωριζόσασταν ήδη λίγο, λέω, μ’ έναν τόνο περισσότερο καταφατικό παρά ερωτηματικό.
-Η Χέιδα είχε πάρει μέρος σε κάποιες από τις γιορτές της Ένωσης ομοφυλοφίλων του Ρέικιαβικ. Την ήξερα εξ όψεως, αλλά δεν είχε γίνει τίποτα παραπάνω. Μέχρι που ήρθα να μείνω εδώ, στον βορρά.
-Κι όταν πήγαινες να περπατήσεις στην πόλη για να βγάλεις φωτογραφίες ή για να πας σινεμά ή δεν ξέρω για τι άλλο, ήταν στην πραγματικότητα για να τη δεις, έτσι δεν είναι;
-Φυσικά και όχι, απαντά η Γιόα προσβεβλημένη. Πήγαμε μαζί να δούμε μια ταινία, αλλά δεν είχε συμβεί τίποτα μέχρι χτες το βράδυ. Έιναρ, δεν θα επέτρεπα ποτές δτον εαυτό μου να σου πει ψέμματα.
-Αλλά αυτή προσπαθεί να κρατήσει μυστική αυτή την πλευρά της ζωής της εδώ, κάνω λάθος;
-Ναι. Δεν έχει τολμήσει ακόμη να διακινδυνεύσει. Εξαιτίας της εφημερίδας, των πρώην της, των διαφημιστών, των αναγνωστών…
-Μυστικά και ψέματα, αγαπητή μου Γιόα. Μόλις έρχονται αντιμέτωποι με θέματα σεξουαλικότητας, φύλου, φυλής, χρώματος, εθνικότητας ή θρησκείας, οι άνθρωποι μπλέκουν τα πιο σημαντικά πράγματα με τις πιο ασήμαντες λεπτομέρειες. Για πολλούς και διάφορους λόγους.
-Έτσι είναι. Και ισχύσει ακόμη και σήμερα.

Arni Thorarinsson: Ο καιρός της μάγισσας (Πόλις)

Νο 677

Otto Müller (Γερμανία)

Οδηγούσε η Καίτη με τόση μαεστρία! Αυτή καθόταν δίπλα της, μπροστά, και τόσο ζαλιζόταν, που σε κάθε απότομη στροφή αγκάλιαζε την Καίτη, ακόμη λίγο να γινότανε δυστύχημα. Ό,τι κι αν συνέβαινε όμως, αυτό αφορούσε αυτές και μόνο, βρίσκονταν οι δυο τους μοναχές μέσα στο πρώτο αυτοκίνητο. Ένιωθε μια ηδονή, ένα δέος, το ύψος, η ταχύτητα –και πλάι της η Καίτη. Κι έπειτα, τι ‘ναι η ζωή; Un peu d´ amour, un peu d´espoir, et puis… bon soir, όπως είπε κάποιος. Τι να την κάνει τη ζωή; Ποτέ δεν θα μπορέσει να πραγματοποιήσει τα’ όνειρό της. «Τ’ όνειρό μου τ’ όνειρό μου», επανέλαβε δυο τρεις φορές.
Προτίμησα να μη ρωτήσω ποιο είναι τ’ όνειρό της. Όσο μιλάν, παρακολουθώ τομ μελαγχολικό κύριο Κοτσωνίτη που στριφογυρίζει στενοχωρημένος πάνω στην καρέκλα του. Σηκώθηκε στο τέλος και βγήκε απ’ το σαλόνι.
Η Καίτη, με το λαιμό σφιγμένο στο αντρικό κολάρο και με το τσιγάρο στο στόμα συζητά με τους άλλους γι’ αυτοκίνητα.

Κοσμάς Πολίτης: Λεμονόδασος (γράμματα)

No 676

Charles Chaplin

-Μα τι έχεις; Έκανε η μία ξανθούλα άσπρη σαν κρίνος, με μαύρα μάτια, στην άλλη, μια ρωμαλαία κόρη με κόκκινα μάγουλα και καστανά θερμά μάτια.
Αυτή, χωρίς ν’ απαντήσει, τίποτε να πει, την έσφιξε περισσότερο στο στήθος της και με μανία, με δίψα ζήτησε τα χείλια της.
-Δεν μπορώ!... εστέναξε στη φίλη της, που έκανε να φύγει. Άφησέ με!...
Εκείνη παραιτήθηκε, ή οι πνοές των λουλουδιών όλο πάθος την έσφιξαν, την παρέλυσαν, την έκαναν κάτι να επιθυμεί, κι αυτό το κάτι ξέσπασε σ’ ένα φίλημα, φίλημα μακρύ, ηδονικό, ένα ρούφηγμα μανιακό της ηδονής που σαλεύει, θαμπώνει το νου, τα μάτια και κάνει τον άνθρωπο να ζει σβηστά, σβηστά κι όμοιος με τις μεθυσμένες των δέντρων πνοές

Δημοσθένης Βουτυράς: Όταν σκάνε τα λουλούδια… (Πολύχρωμος Πλανήτης)

Νο 675

Ken Landon Buck (ΗΠΑ)

Ήμασταν μαζί έξι χρόνια, και όταν τελικά χωρίσαμε ένιωθα σαν αποτυχημένος, σαν διαζευγμένος. Τώρα κουβαλούσα αυτό που τα διάφορα βιβλία αυτοβελτίωσης αποκαλούν «συναισθηματικά βάρη», και θα τα κουβαλούσα για την υπόλοιπη ζωή μου. Το κόλπο θα ήταν να γνωρίσω κάποιον με παρόμοια βάρη και να φτιάξουμε ένα ταιριαστό σετάκι, αλλά πώς θα μπορούσα να βρω έναν τέτοιο άνθρωπο; Τα μπαρ αποκλείονταν’ αυτό το ήξερα. Είχα γνωρίσει τον πρώτο μου φίλο σε ένα μέρος που λεγόταν το Άντρο των Αντρών – δεν νομίζω ότι αυτό το όνομα θυμίζει πίστη. Ήταν σα να γνωρίζεις κάποιον σε καβγά και μετά να παραπονιέσαι, όταν αποδεικνύεται πως είναι βίαιος. Για να πω την αλήθεια, δεν είχε ποτέ υποσχεθεί πως θα ήταν μονογαμικός. Αυτή ήταν δική μου ιδέα, και παρόλο που έβαλα τα δυνατά μου για να τον πείσω, η γοητεία που του ασκούσαν οι άλλοι ήταν πάνω από τις δυνάμεις μου.
Τα περισσότερα ζευγάρια γκέι που γνώριζα εκείνη την περίοδο είχαν ένα είδος συμφωνίας. Ο Α μπορούσε να κοιμάται με άλλους, αρκεί να μην τους φέρνει στο σπίτι- ή αρκεί να τους φέρνει στο σπίτι. Ήταν καλή συμφωνία για όσους ευχαριστιούνταν την ποικιλία και το κυνήγι, αλλά για μένα ήταν απλώς τρομακτικό, και υπερβολικά κουραστικό –σαν να έχεις μια δουλειά και να ψάχνεις και για δεύτερη. Ένας φίλος ήταν το περισσότερο που μπορούσα να κουμαντάρω, το μόνο που ήθελα να κουμαντάρω, για να πω την αλήθεια, και ενώ εμένα αυτό μου φαινόταν απολύτως φυσικό, οι φίλοι μου το θεωρούσαν μια μορφή καταπίεσης και άρχισαν να με βλέπουν σαν πουριτανό. Μήπως είμαι; Αναρωτιόμου.

David Sedaris: Όταν σας έχουν τυλίξει οι φλόγες (Μελάνι)

Νο 674

Mário Cesariny(Πορτογαλία)

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ (Ι)

Η νύχτα,
Όπως ερχόταν,
Μουτρωμένη, γλυκιά,
Κατάχλωμη απ’ τα παραστρατήματά της,
Για διάφορα μιλούσε.
Κι εγώ στα μπράτσα σου
Ονειρευόμουνα πως πέθαινα.

Κι έβλεπα
Αγκάθια και καρφιά στο σώμα σου,
Ένα Χριστό σταυρωμένο,
Στα μάτια σου,
Γλύκα και παγωνιά.
Ξεφλουδισμένο κόκκινο δαμάσκηνο,
Βρώμικα χέρια που κομμάτιαζαν
Τις χορδές μιας κιθάρας,
Μισοσκόταδο, κεριά που έκαιγαν,
Λιβάνι, χρυσό –και θλίψη…
Κι εγώ, γλυκά να πεθαίνω.

Το μελαχρινό σου πρόσωπο,
Τόσο ωραία φτιαγμένο,
Φαινόταν ακόμα πιο ήρεμο,
Χωρίς δάκρυα, στεγνό.
Μόνο το λεπτό κορμί σου,
Το χαριτωμένο σου κορμί
Ήταν όλο σε πένθος.
Ύστερα, ανήσυχα,
Πήρα το στόμα σου,
Το σαδιστικό σου στόμα.
Φιληθήκαμε σκληρά…
Ξημέρωσε!

Και τα κορμιά μας αναίσθητα,
Κυλίστηκαν χάμω, κι έτσι απόμειναν.

Antonio Botto: Ποιήματα (Οδός Πανός)
Μετάφραση Γιάννης Σουλιώτης

No 673

Henri de Toulouse-Lautrec (Γαλλία)

Σε σένα

Άγνωστε, αν στο πέρασμα μου με συναντήσεις και θελήσεις να μου μιλήσεις, γιατί να μην το κάνεις;
Και γιατί να μην σου μιλήσω εγώ;

***

5

Μαζί μου, γερά κρατήσου, αλλά γρήγορα, βιάσου
Τη ζωή σου δώσε μου,
(Πρέπει να με πείσεις πολλές φορές προτού δεχτώ τον εαυτό μου να δώσω
αληθινά' και λοιπόν; Δεν πρέπει η Φύση να πειστεί τόσες φορές;)
Δεν είμαι λεπτεπίλεπτο dolce affettuoso,
γενειοφόρος, ηλιοκαμένος, ψαρομάλλης, εχθρικός έχω έρθει
Να παλεύουνε μαζί μου καθώς περνώ για τα βαριά λάφυρα του κόσμου
Γιατί τα προσφέρω σε όποιον επιμένει να τα κερδίσει

Ουώλτ Ουίτμαν: Αφιερώματα – Ξεκινώντας από το Πώμανοκ (Ηριδανός)
Μετάφραση: Ζωή Ν. Νικολοπούλου

Νο 672

Ely Johns (ΗΠΑ)

ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ ΓΕΜΑΤΟΣ ΠΟΘΟ ΚΑΙ ΣΚΕΨΕΙΣ

Αυτή τη στιγμή γεμάτος πόθο και σκέψεις κάθομαι μονάχος
Μου φαίνεται ότι υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι σε άλλες χώρες γεμάτοι πόθο και σκέψεις
Μου φαίνεται ότι το βλέμμα μου μπορεί να πάει και να τους φτάσει στη Γερμανία, στην Ιταλία, στη Γαλλία, στην Ισπανία
Ή μακριά, πολύ μακριά, στην Κίνα ή στη Ρωσία ή στην Ιαπωνία, όπου μιλάνε άλλες γλώσσες
Και μου φαίνεται ότι αν μπορούσα να γνωρίσω όλους αυτούς τους ανθρώπους θα δενόμουν μαζί τους όπως με τους ανθρώπους της χώρας μου
Ω είμαι σίγουρος πως θα γινόμασταν αδέρφια κι εραστές
Ξέρω ότι θα ήμουν ευτυχισμένος μαζί τους.

Walt Whitman: Ποιήματα (Βιβλιο-ΒΑΡΔΙΑ, 2006)
Μετάφραση: Δημήτρης Χορόσκελης

No 671

Frances Burrows (ΗΠΑ)

ΤΡΑΓΟΥΔΩ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΚΟΡΜΙ
2
Ο έρωτας για το κορμί του άντρα ή της γυναίκας δεν χωρά περιγραφή, το κορμί το ίδιο δεν περιγράφεται,
Το αντρικό κορμί είναι αψεγάδιαστο, το γυναικείο εξίσου αψεγάδιαστο.
Η έκφραση του προσώπου δεν χωρά περιγραφή,
Μα η έκφραση του καλοκαμωμένου άντρα δεν φαίνεται μοναχά στο πρόσωπό του,
Τη βλέπεις στα άκρα και στις κλειδώσεις του, παράδοξο, κι όμως βρίσκεται στους αρμούς των γοφών και των καρπών του,
Τη βλέπεις στην περπατησιά του, στο στητό λαιμό, στο λύγισμα της μέσης και των γονάτων του, τα ρούχα δεν τον κρύβουν,
Η γλυκιά του δύναμη ξεπροβάλλει μέσα απʼ τη φανέλα και την τσόχα,
Η θέα του καθώς περνά φανερώνει όσα και το ύψιστο ποίημα, ίσως και πιο πολλά,
Κόβεις λίγο το βήμα να δεις τη ράχη, τον αυχένα, τις ωμοπλάτες του.
Τα τροφαντά βρέφη στην κούνια, οι κόρφοι και τα κεφάλια των γυναικών, οι πτυχές των φουστανιών τους, η χάρη τους όταν τις προσπερνάμε στο δρόμο, των κορμιών τους το καμπυλόγραμμα,
Ο κολυμβητής που κάνει το μπάνιο του γυμνός, τον βλέπεις να σχίζει με απλωτές τη διάφανη σμαραγδένια επιφάνεια, ή να ξαπλώνει ανάσκελα και σιωπηλά να πλέει πέρα-δώθε όπως τον πάει το νερό,
Το κύρτωμα μια μπρος, μια προς τα πίσω των κωπηλατών στις λέμβους, ο καβαλάρης πάνω στη σέλα του,
Κορίτσια, μανάδες, νοικοκυρές σʼ όλα τους τα συγυρίσματα
Οι εργάτες, μεσημέρι, καθισμένοι με ανοιχτές τις καραβάνες τους και οι γυναίκες τους που σπίτι καρτερούνε,
Η μητέρα που νανουρίζει το παιδί, η κόρη του αγρότη στο περιβόλι ή στο βουστάσιο,
Το παλικάρι που τσαπίζει το αραποσίτι, ο αμαξάς που οδηγεί τα έξι του άλογα μέσα απʼ το πλήθος,
Των παλαιστών η πάλη, δυο παραγιοί, σχηματισμένοι άντρες πια, όλο σφρίγος και καλή καρδιά, ντόπια παιδιά, έξω στην αλάνα με τη δύση, ύστερα απʼ τη δουλειά,
Σακάκια και καπέλα πεταμένα, ο εναγκαλισμός της αγάπης και του αγώνα,
Η πάνω λαβή και η κάτω, τα μαλλιά ανάκατα, τυφλώνουν τα μάτια.
Η προέλαση των πυροσβεστών με τη στολή τους, το παιχνίδισμα των αντρίκιων μυώνων μέσα από τα εφαρμοστά παντελόνια και τις ζώνες .
Η αργή επιστροφή από την πυρκαγιά, η ανάπαυση προτού χτυπήσει πάλι ξαφνικά το καμπανάκι, το άκουσμα του συναγερμού,
Οι φυσικές, τέλειες του καθήκοντος κινήσεις, το κεφάλι σκυφτό, σκυμμένος ο αυχένας, η καταμέτρηση.
Τέτοιους αγαπώ – ξεχύνομαι, περνώ ελεύθερα, είμαι στον κόρφο της μάνας μαζί με το μωρό,
Κολυμπώ με τους κολυμβητές, παλεύω με τους παλαιστές, βαδίζω στη γραμμή με τους πυροσβέστες, και στέκω, αφουγκράζομαι, μετρώ.

Walt Whitman: Παιδιά του Αδάμ-Κάλαμος (Ηριδανός)
Mετάφραση:Τόνια Κοβαλένκο

No 670

Anton Kölig (Αυστρία)

Η ασύδοτη τρυφερότητα

Αυτές οι μέρες
Της ασύδοτης τρυφερότητας
Θα ακινητοποιήσουν
Τη ζωή σου∙
Θα σταματήσεις για πολύ
Καιρό να βλέπεις
Τα σύννεφα και τους τυφλούς
Που τραγουδάνε στο δρόμο∙

Μετά
Θα ξαναφύγεις
Για τα χιόνια

Αλέξανδρος Ίσαρης: Οι Τριστάνοι. Ποιήματα 1966-1992 (Νεφέλη)

No 669

Alberto Pancorbo (Ισπανία)

Χθες το πρωί, στο διάδρομο του ακτινολογικού, γυμνός, καθισμένος πάνω σ’ ένα κυλιόμενο κρεβάτι, με το κάτω μέρος του σώματος σκεπασμένο μ’ ένα σεντόνι, ένας νεαρός άντρας πασαλειμμένος με ξεραμένα αίματα. Ένας λευκός επίδεσμος πάνω στη σπονδυλική στήλη. Θα πρέπει να του ‘καναν παρακέντηση. Δε θέλει να ξαπλώσει, αντιστέκεται, ακουμπάει τα χέρια πίσω για να στηρίζεται. Όλα είναι θεσπέσια σ’ αυτό το κορμί: η δύναμη και η φινέτσα του, η συναρμογή των χεριών του στους ώμους… Όταν ξαναβρίσκω την ερωτική συγκίνηση είναι σαν να ξαναβρίσκω λίγη ζωή σε τούτο το λουτρό θανάτου.

Hervé Guibert: Ο υπηρέτης μου κι εγώ (Λιβάνης)

No 668

Χρόνης Μπότσογλου

Οι περισσότερες μελέτες που αφορούσαν σε ηλικιωμένους ομοφυλόφιλους-ες έχουν εστιάσει σε άτομα που με κάποιο τρόπο μετέχουν στις κοινότητες ομοφυλόφιλων, αμφιφυλόφιλων και διαφυλικών, και έτσι δεν είναι αντιπροσωπευτικές του συνόλου των ηλικιωμένων ατόμων που έλκονται ερωτικά από άτομα του ίδιου φύλου. Οι μελέτες αυτές βρήκαν ότι τα άτομα αυτά γερνούν διατηρώντας μια σχετικά καλή σωματική και ψυχική υγεία. Δεν ταιριάζουν στο στερεότυπο της μοναχικής, καταθλιπτικής και απομονωμένης «αδελφής», που περνάει την λανθασμένη αντίληψη ότι η ζωή του ομοφυλόφιλου είναι μόνο για τους νέους.
Ενίοτε υπάρχουν και αντιπροσωπευτικά δείγματα αυτού του πληθυσμού, τα οποία παρέχουν ένα χρήσιμο δημογραφικό πορτρέτο. Μια μελέτη ομοφυλόφιλων ανδρών στην Αυστραλία βρήκε ότι πάνω από το 50% των ομοφυλόφιλων ηλικίας άνω των 50 ζούσαν μόνοι – ποσοστό μεγαλύτερο από το αντίστοιχο για τις μικρότερες ηλικίες. Οι ηλικιωμένοι ομοφυλόφιλοι άνδρες ζούσαν κατά κύριο λόγο σε αγροτικές περιοχές και ήταν λιγότερο πιθανό α ζουν σε περιοχές όπου συγχρωτίζονται ομοφυλόφιλοι, ενώ ήταν περισσότερο πιθανό να έχουν παντρευτεί και να έχουν παιδιά.
Αρκετές μελέτες αναφέρουν πως πολλά από τα άτομα που μετείχαν σε αυτές είχαν αναπτύξει αυξημένη ικανότητα διευθέτησης των κρίσεων. Σε μια παλιότερη αναφορά τους οι Weinberg και Williams (1974) σημείωσαν ότι οι μεγαλύτερης ηλικίας ομοφυλόφιλοι άνδρες που μετείχαν στη μελέτη τους εμφάνιζαν, κατά κάποιο τρόπο, καλύτερη προσαρμογή απ’ ότι οι νεότεροι ομοφυλόφιλοι άνδρες. Έτσι, πρότειναν ότι «οι ομοφυλόφιλοι… αντιμετωπίζουν τις μείζονες κρίσεις σε μικρότερες ηλικίες, π.χ. περνούν την κρίση ταυτότητας στη αρχή της ενήλικης ζωής τους… Μέχρι να φθάσουν στη μέση ηλικία οι ομοφυλόφιλοι έχουν συνηθίσει να βιώνουν τέτοιου είδους εμπειρίες και, έτσι, δεν τις βρίσκουν ενοχλητικές». Η αποκάλυψη του σεξουαλικού προσα- νατολισμού, η αντιμετώπιση των αντιδράσεων της οικογένειας και των φίλων, η αντιμετώπιση του στίγματος του ανύπαντρου ή του διαζευγμένου, το μοίρασμα του σπιτιού ή ενός διαμερίσματος με έναν εραστή του ιδίου φύλου και ο χειρισμός της λεκτικής ή ακόμα και της σωματικής βίας είναι σε θέση να αναπτύξουν τις ικανότητες του ατόμου να αντιπαρέρχεται το κρυμμένο στίγμα και έτσι, αν αποκαλυφθεί η ταυτότητα του σεξουαλικού του προσανατολισμού, το άτομο είναι σε θέση να ελέγχει καταστάσεις.

Billy E. Jones-Marjorie J. Hill: Ζητήματα ψυχικής υγείας σε ομοφυλόφιλους, λεσβίες, αμφιφυλόφιλους και διαφυλικούς (Π.Χ. Πασχαλίδης)

No 667

Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο, υποστηρίζουν ορισμένοι, να συναντήσεις στα έργα του Θερβάντες καταστάσεις αμφιβόλου ερωτικού προσανατολισμού: άντρες ντυμένοι γυναίκες, μεταμορφώσεις που εξαπατούν, νεαρά αγόρια εκπάγλου καλλονής που στο τέλος αποδεικνύονται κορίτσια ή το αντίθετο –από την άλλη, οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι η λογοτεχνία εκείνης της εποχής βρίθει από τέτοιες διφορούμενες και απατηλές καταστάσεις… Μάλιστα, ο ίδιος ο Θερβάντες τολμά ακόμα περισσότερο περιγράφοντας δίχως περιστροφές στα Κολαστήρια του Αλγερίου και στις Περιπέτειες στο Αλγέρι περιπτώσεις εφήβων που αποπλανώνται από κάποιον Άραβα. Σε μια περίπτωση, ο νεαρός κατορθώνει να αντισταθεί ηρωικά, αλλά σε κάποια άλλη , υποκύπτει στα γλυκόλογα και τα δώρα που εξαγοράζουν τη συνείδησή του.
(…) όσοι υποστηρίζουν τη θεωρία της ομοφυλοφιλίας του Θερβάντες επικαλούνται επίσης τον παράξενο γάμο που επρόκειτο να συνάψει, τις πολύ σκοτεινές σχέσεις που διατήρησε με τη γυναίκα του –σχέσεις που διακόπηκαν πολλές φορές- και τις συνεχείς φυγές και απουσίες του από το σπίτι, στα χνάρια του παππού του.

Αντρές Τραπιέγιο: Θερβάντες. Ο συγγραφέας πίσω από τον ήρωα (Μεταίχμιο)

No 666

Τον καιρό δε που πέρασα ανάμεσα τους, πήρε το μάτι μου κάτι βρωμιές: είδα λοιπόν που λέτε, έναν άντρα παντρεμένον μ’ άλλον, κι ήτανε γυναικωτοί οι άντρες αυτοί, κι ανίκανοι και κυκλοφορούν ντυμένοι γυναίκες και κάνουνε ό,τι κάνουν κι οι γυναίκες, και ρίχνουνε και με το τόξο και κουβαλάνε μεγάλα φορτία. Και πήρε το μάτι μου ανάμεσα τους πολλούς από δαύτους, ήταν δε, όπως σας έχω πει, γυναικωτοί, κι είναι πιο γεροδεμένοι από τους άλλους άντρες και πιο ψηλοί και σηκώνουνε και μεγάλα φορτία...

Αλβάρ Νούνιεθ Καβέθα ντε Βάκα: Ναυάγια. Ένας Τυχοδιώκτης στον Νέο Κόσμο (Στοχαστής)

Νο 665

Γιάννης Τσαρούχης

Το χαμένο σπίτι

Βγήκε για ένα μικρό περίπατο
και δεν εγύρισε ποτέ.
Σκέφτηκε να κάνει ένα μικρό περίπατο
αλλά καθώς δεν άφησε φως αναμμένο στο δωμάτιο,
έχασε το σπίτι
και δεν εγύρισε ποτέ.

Κάρολος Κουν: Είκοσι δυο ποιήματα. Καλοκαίρι 1938 (Ίκαρος)

*Η απόδοση από τα αγγλικά στα ελληνικά έγινε από τον Κ. Κουν σε συνεργασία με τον Κωστή Σκαλιώρα

No 664

Γιάννης Τσαρούχης

Όλες οι εγκαταλειφθείσες ευθύμως επιθυμίες μου εις την μεγάλην πεδιάδα, όπως τα μικρά βρέφη που εγκαταλείφθησαν στην ίδια πεδιάδα της ερημίας κλαίοντα, ώσπου να πεθάνουν, εβγήκαν σήμερα από μέσα απ’ το ξερό χώμα, υπό μορφήν τεραστίων φυτών θυμωμένων με θέληση ανθρώπινη. Οι χοντροί μίσχοι των δεν έρπουν, αλλά με θέλησιν ορθώνονται, χτυπούν το στήθος μου και τα μάγουλά μου, κι ένα απ’ αυτά τα άνθη δάγκωσε απόψε την καρδιά μου, αφού την ανακάλυψε εύκολα. (1935)

Γιάννης Τσαρούχης: Ποιήματα 1934-1937 (Άγρα)

No 663

Γιάννης Τσαρούχης

Το ζήτημα της ομοφυλοφιλίας στη μελέτη των έργων του Τσαρούχη δεν μπορεί λοιπόν να μας ενδιαφέρει μόνο στενά, ως θέμα, δεν ήταν δηλαδή απλώς μια ακόμα, μεταξύ άλλων, ιδιαίτερη θεματική ενότητα των έργων του, όπως για παράδειγμα τα νεοκλασικά σπίτια, αλλά πρέπει να εκτιμηθεί στον ευρύτερο δομικό ρόλο που διαδραμάτισε σε όλη του την ανέλιξη’ μας ενδιαφέρει, επειδή έχει καθοριστικό, λειτουργικό ρόλο τόσο στην εσωτερική ψυχοδιανοητική και ιδεολογική του συγκρότηση, στον τρόπο που σκεπτόταν και έβλεπε, όσο και στο σύνολο των κοινωνικών του σχέσεων, στον βαθμό που καθόριζε φιλίες, συνεργασίες, συμπάθειες και αντιπάθειες, στον βαθμό που προκαθόριζε επιλογές και δυνατότητες. Με ενδιαφέρει επίσης, γιατί με τη μοναχική του στάση, με τη συνέπειά του στις ιδέες του και τις επιθυμίες του, έδειξε ένα υψηλό παράδειγμα θάρρους, μια τόλμη που το τίμημά της δεν ήταν διόλου μικρό.
Είναι προφανές ότι την ομοφυλοφιλία ο Τσαρούχης δεν τη βίωσε μόνο εσωτερικά, βουβά, ως προσωπική ιδιαιτερότητα, ως απαγορευμένη σαρκική έλξη, ως ηθικό διχασμό, αλλά τη βίωσε και κοινωνικά, όταν θέλησε να την εκφράσει, στον βαθμό που του επιτρεπόταν ελεύθερα, τόσο στη συμπεριφορά του, όσο κυρίως στην τέχνη του. Ήταν λοιπόν για αυτόν ένας διαρκής αγώνας, ένας αγώνας τιμής, που τον έδωσε μέχρι τέλους, ολομόναχός’ και κάτι περισσότερο: Νομίζω ότι, στο πλαίσιο της ιδιαίτερης, πλατωνικής έμπνευσης θρησκευτικότητας του, τη διαχειρίστηκε εσωτερικά, διανοητικά, όσο και σωματικά-βιωματικά, ως όχημα-τρόπο, ως δυνατότητα εκστατικής και θεϊκής ανύψωσης, που τον οδηγούσε –αν δεχθούμε ότι η μύησή του σε όσα αναφέρει η Διοτίμα στο Συμπόσιο ήταν βιωμένη –σε μια μυστική και εκστατική αισθητική. Η ομοφυλοφιλία, ως στοιχείο της προσωπικότητάς του και συνάμα ως εσωτερικό κίνητρο της διαμόρφωσής της, τον οδήγησε στην πλέον απομακρυσμένη μεθόριο της φιλοσοφίας, της ηθικής και της αισθητικής: εκεί που οι εντασιακές τους σχέσεις γίνονται αλήθειες μέσα από τη βίωσή τους στην πράξη.
Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον να μελετήσουμε το γεγονός της παρατεταμένης έμφοβης σιωπής γύρω από το ομοερωτισμό, ο οποίος δειχνόταν με τα έργα του κατ’ επανάληψη δημοσίως σχεδόν απροκάλυπτα. Στη δημόσια σφαίρα η διαρκής απειλή των ποικίλων κατασταλτικών και λογοκριτικών μηχανισμών ενσωματώνεται στις συνειδήσεις υπό τη μορφή της αυτολογοκρισίας.
Η σιωπή του ίδιου του ζωγράφου για αυτό που ζωγράφιζε μας θέτει ήδη μπροστά σε ένα ζήτημα άνισης, ασύμμετρης εφαρμογής των απαγορεύσεων, των ορίων της δημόσιας ηθικής και των ανοχών της. Ο ελεύθερος, μέχρις ενός σημείου, να εκφραστεί ζωγραφικά Τσαρούχης, να απεικονίσει και να εκθέσει ομοερωτικά θέματα, πειθαρχούσε στους κώδικες της αποσιώπησης αυτών των θεμάτων στο πεδίο του λόγου. Ως εκ τούτου είχε συναίσθηση των κινδύνων, «μετρούσε τα λόγια του» πολύ πιο προσεκτικά, είτε μιλούσε για τη δική του δουλειά είτε για έργα άλλων’ έζησε λοιπόν μέσα στην αποσιώπηση των βιωμάτων, των σκέψεων και των συναισθημάτων του, τουλάχιστον μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980.

Ευγένιος Ματθιόπουλος: Προσεγγίζοντας με σεμνή αναίδεια τη ζωή και το έργο του Γιάννη Τσαρούχη στο Γιάννης Τσαρούχης 1910-1936 (Μουσείο Μπενάκη)
.

No 662

Cornelius McCarthy (Ην. Βασίλειο)

Κάποια στιγμή, όμως, ο δον Κρισπίν στράφηκε και με ρώτησε πόσο θα του έπαιρνα για να κοιμηθώ μαζί του. Είδα ότι δεν σου περισσεύουν χρήματα και μόνο γι’ αυτό παίρνω το θάρρος να σου κάνω αυτή την πρόταση. Πάγωσα.
«Κάνετε λάθος, δον Κρίσπιν», είπα.
«Άνθρωπέ μου, μην το παίρνεις στραβά, ξέρω ότι είμαι γέρος και γι’ αυτό σου προτείνω μια συναλλαγή, μια ανταμοιβή ας πούμε».
«Είστε ομοφυλόφιλος, δον Κρισπίν;»
Με το που διατύπωσα την ερώτηση, ήξερα ότι ήταν βλακώδης και κοκκίνησα. Δεν περίμενα την απάντησή του. Νομίζετε ότι εγώ είμαι ομοφυλόφιλος; Δεν είσαι; Είπε ο δον Κρισπίν.
«Αχ, αχ, αχ, τι γκάφα, Θεέ μου, συγχώρεσέ με, άνθρωπέ μου», είπε ο δον Κρισπίν κι έβαλε τα γέλια.
Η διάθεση που ένιωσα στην αρχή να φύγω τρέχοντας από τη Μάχη του Έβρου χάθηκε. Ο δον Κρισπίν μού ζήτησε να τον αφήσω να καθίσει στην καρέκλα γιατί τα γέλια μπορούσαν να του προκαλέσουν καρδιακό επεισόδιο. Όταν ηρέμησε, μου είπε, ανάμεσα σε διαρκώς καινούργιες συγγνώμες, να δείξω κατανόηση, ότι αυτός ήταν ένας άτολμος ομοφυλόφιλος (για να μη μιλήσω πια για την ηλικία μου, Χουανίτο!) και ότι είχε χάσει όλη του την ικανότητα στη δύσκολη αν όχι αινιγματική τέχνη των εφήμερων ερωτικών σχέσεων. Πρέπει να σκέφτεσαι, και με το δίκιο σου, ότι είμαι ένας γάιδαρος, είπε. Κατόπιν μου εξομολογήθηκε πως είχε τουλάχιστον πέντε χρόνια να κοιμηθεί με κάποιον. Πριν φύγω επέμεινε, για την ενόχληση, να μου χαρίσει τα άπαντα του Σοφοκλή και του Αισχύλου στην έκδοση ρου Πορούα. Του είπα ότι δεν υπήρξε καμία ενόχληση, αλλά μου φάνηκε αναίδεια να μη δεχτώ το δώρο του. Η ζωή είναι σκατά.

Ρομπέρτο Μπολάνο: Οι άγριοι ντετέκτιβ (Καστανιώτης)