Τετάρτη, Μαρτίου 25, 2009

No 604

Image Hosted by ImageShack.usPedro Filipe Carreira Rodrigues (Πορτογαλία)

Αντικριστοί καθρέφτες
ΠΕΣΣΟΑ – ΚΑΒΑΦΗΣ
Ο Φερνάντο Πεσσόα και ο Κ.Π. Καβάφης συνέζησαν, σε τόπους διαφορετικούς, για 45 χρόνια, χωρίς όμως ποτέ ο ένας να λάβει γνώση του έργου του άλλου. Και τούτο, γιατί το μεν έργο του Καβάφη ήταν σε ελάχιστους γνωστό, ενώ πολύ μικρό μέρος του έργου του Πεσσόα είχε δει το φως της δημοσιότητας, όσο αυτός ήταν εν ζωή.
Αν λάβουμε υπόψη ότι τα ΜΜΕ της εποχής εκείνης απείχαν παρασάγγας από τα σημερινά, καθώς και την έλλειψη κοινών γνωστών που θα μπορούσαν να μεταφέρουν ειδήσεις για το έργο του ενός στον άλλο, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο ένας αγνοούσε παντελώς τόσο την ύπαρξη, όσο και το έργο του άλλου. Κι εδώ είναι η μεγάλη απορία: Πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν τόσες ομοιότητες, συνάφειες και αλληλοσυσχετίσεις στο ποιητικό τους κυρίως έργο; Πώς εξηγείται αυτό το φαινόμενο; Από τις βιογραφικές τους παραλληλίες;… Προσωπικά δεν θα αποτολμούσα μια τέτοια εξήγηση, ως μη επιστημονικά ορθή. Αλλά τότε;…
Ας δούμε, όμως, ορισμένες από αυτές τις ομοιότητες:

> Το 1897, αν και 34 ετών, ο Καβάφης μιλάει για τα «Τείχη» που έκτισαν τριγύρω του:
.
..Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
..μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη

.........................................................................Τείχη

Στα 1920, μόλις 28 ετών, ο Πεσσόα έκτιζε ο ίδιος τον Ναό του κι όχι οι άλλοι:
.
Έχω οικοδομήσει τον ναό μου – τείχος και πρόσοψη -…
..…Τους τοίχους του με τους φόβους μου έχτισα,
..…και ο παράξενος αυτός ναός,
..…σαν μαστίγιο την κουλουριασμένη μου ψυχή,
....κεντρίζει ολόγυρα

.
Το 1926, ο Πεσσόα θ’ ανακαλύψει ότι τελικά οι άλλοι τον έκλεισαν μέσα και θα το εξομολογηθεί στο ποίημά του «Επιστρέφοντας στη Λισαβόνα»
.
..Μου έκλεισαν όλες τις υποθετικές και αναγκαίες πόρτες
..Κουρτίνες τράβηξαν σε όλες τις υποθετικές σκηνές
..Που να δω θα μπορούσα στο δρόμο.


> Το 1901, ο Καβάφης μονολογούσε:
.
..Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα
..που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι
..να πούνε…

.............................................. Che fece... il gran rifiuto

Το 1928, ο Πεσσόα με τη μάσκα του Κάμπος εξομολογείται:
.
..Εάν μια κάποια στιγμή
..Είπα ναι αντί να πω το όχι ή όχι αντί του ναι (…)
..Θα ήμουν άλλος σήμερα και ίσως το σύμπαν όλο
..Διαφορετικό να ήταν

................................................................ ......Αναβολή

> Το 1908, ο Κ. σε ηλικία 45 ετών, ώριμος πια για την εποχή του, γράφει το ποίημα «Κρυμμένα» που τελειώνει με αυτά τα λόγια:
.
..Κατόπιν –στην τελειωτέρα κοινωνία-
..κανένας άλλος καμωμένος σαν εμένα
..βέβαια θα φανεί κι ελεύθερα θα κάμει


το 1915,ο Πεσσόα στα 27 του, έρχεται με το μακρύ, «ανήθικο»,όπως το χαρακτηρίζει ο ίδιος, ποιήμά του «Αντίνοος» (36η στροφή) να πει τα ίδια πράγματα:
.
..Όμως η παρουσία μας σαν την αιώνια Αυγή,
..Στης Ομορφιάς την ώρα θα επιστρέφει και θα λάμπει
..Πέρα από την Ανατολή του Έρωτα, με φως να στεφανώνει
..Νέους θεούς που θα ‘ρθουν, το στερημένο κόσμο να στολίσουν



Κ.Π. Καβάφης-Φερνάντο Πεσσόα. Τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου (Μεταίχμιο)
Εισαγωγή-ανθολόγηση: Γιάννης Σουλιώτης

2 σχόλια:

Κ.σ-Μ. είπε...

Τον προτελευταίο στίχο από το ποίημα Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον, επέλεξε ο Γιάννης Σουλιώτης ως τίτλο της τελευταίας ανθολογίας του, που μόλις κυκλοφόρησε:

Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον

Απολείπειν ο θεός Αντώνιον
Σαν έξαφνα, ώρα μεσάνυχτ', ακουσθεί
αόρατος θίασος να περνά
με μουσικές εξαίσιες, με φωνές --
την τύχη σου που ενδίδει πια, τα έργα σου
που απέτυχαν, τα σχέδια της ζωής σου
που βγήκαν όλα πλάνες, μη ανοφέλετα θρηνήσεις.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που φεύγει.
Προ πάντων να μη γελασθείς, μην πείς πως ήταν
ένα όνειρο, πως απατήθηκεν η ακοή σου•
μάταιες ελπίδες τέτοιες μην καταδεχθείς.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
σαν που ταιριάζει σε που αξιώθηκες μια τέτοια πόλι,
πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο,
κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ' όχι
με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα,
ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους,
τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου,
κι αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις


Το βιβλίο Κ. Π. Καβάφης, Φερνάντο Πεσσόα: Τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου είναι το δεύτερο βιβλίο της σειράς "Αντικρυστοί καθρέφτες", που εγκαινίασαν οι εκδόσεις Μεταίχμιο και, όπως γράφει το σχετικό δελτίο τύπου, αναφέρεται σε δύο "εμβληματικές μορφές της παγκόσμιας ποίησης, οι αναλογίες και οι ομοιότητες στο έργο των οποίων είναι πραγματικά εντυπωσιακές".

Από τον ίδιο εκδοτικό οίκο θα κυκλοφορήσει τον Μάιο και το dvd του βραβευμένου ντοκιμανταίρ του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου "Τη νύχτα που ο Φερνάντο Πεσσόα συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη", που προβλήθηκε στις κινηματογραφικές αίθουσες παράλληλα με την κυκλοφορία του βιβλίου.

Κ.σ-Μ. είπε...

H σύντομη παρουσίαση του βιβλίου είναι από το site του Ελευθερουδάκη:

Στο βιβλίο περιλαμβάνονται τα καλύτερα ποιήματα των δύο σπουδαίων ποιητών καθώς και μια επιλογή από πεζά τους. Η έκδοση αποτελείται από δύο μέρη: το ένα αφιερωμένο στον Καβάφη και το άλλο αφιερωμένο στον Πεσσόα. Σε κάθε μέρος υπάρχει εισαγωγή και χρονολόγιο για κάθε ποιητή, καθώς και ένας παραλληλισμός της ζωής και του έργου τους που δείχνει τη στενή τους σχέση (πολλές φορές τρομερά εντυπωσιακή), παρόλο που δεν συναντήθηκαν ποτέ.
~~~~~~~~~~~~

Από το ίδιο βιβλίο είναι και το παρακάτω ποίημα του Pessoa, που σήμερα επέλεξε το e-poema για να αποστείλει στους εγγεγραμμένους αναγνώστες του, ως "Ποίημα της εβδομάδας":

Διαιρώ αυτό που ξέρω.
Προκύπτει αυτό που είμαι
κι αυτό που ξέχασα. Ανάμεσα στα δυο πηγαίνω.

Δεν είμαι αυτός που σκέφτομαι
ούτε αυτός που είμαι τώρα.
Αν θα σκεφτώ, κομμάτια γίνομαι
Αν θα πιστέψω, για μένα δεν υπάρχει τέλος.

Γι' αυτό, είναι καλύτερα
ν' ακούς μόνο το θρόισμα
της απαλής, βέβαιης αύρας
που μέσ' από τις φυλλωσιές περνάει
~~~~~~~~~~~~

Παλαιότερες καταχωρήσεις

- για τον Κωνσταντίνο Π. Καβάφη:
No 63
No 64
No 65
No 66
No 67
No 68
No 143
No 144
No 145
No 146
No 147

- για τον Φερνάντο Πεσσόα:
No 212
No 328
No 329
No 330
No 331
Νο 415
No 496
No 584

- για τον Γιάννη Σουλιώτη:
No 530