Νο 824

Το Παρίσι, το Άμστερνταμ και το Λονδίνο προικίστηκαν ύστερα από το 1700 με ένα διαφορετικό σεξουαλικό πρότυπο, το οποίο έμελλε να διατηρηθεί μέχρι τη δεκαετία του 1960, ενώ η υπόλοιπη Ευρώπη, στον Νότο ιδίως, παρέμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα διαποτισμένη από την αγροτική παράδοση των τριών ομάδων. Το νέο αυτό πρότυπο βασιζόταν σε μια εντελώς καινούργια αναπαράσταση για τον ανδρισμό η οποία οδηγούσε στην προώθηση της γαμήλιας ένωσης των συζύγων στο πλαίσιο της αστικής εστίας, καθώς και στον μετασχηματισμό των σχέσεων εξουσίας και των ανταλλαγών μεταξύ ανθρώπων.

Οι πιο δυναμικές ευρωπαϊκές κοινωνίες απαγόρευσαν την κλασική ομοφυλόφιλη επιθυμία στον αιώνα των Φώτων. Μέχρι τότε την αντιμετώπιζαν με μια σχετική κατανόηση, διότι κανένας δεν αμφισβητούσε την αρρενωπότητα όποιου θα επιδείκνυε συμπάθεια για κάποιον νεαρό ή για έναν παθητικό άνδρα. Στο Λονδίνο όμως αυτό έπαψε πια να ισχύει όταν θριάμβευσε η απόλυτη απαγόρευση κάθε αισθησιακής επαφής με μια μειονότητα εκθηλυμένων ενηλίκων, οι οποίοι χαρακτηρίζονταν περιφρονητικά mollies, «μαλακοί», συναθροίζονταν σε συγκεκριμένα μέρη και αυτοπαρουσιάζονταν ως αληθινά τρίτο «κοινωνικό φύλο» σοδομιτών. Την εποχή αυτή, ο ορισμός και οι αντιλήψεις για το ισχυρό φύλο διαταράχθηκαν έντονα από το αυξανόμενο άγχος για το ζήτημα, πράγμα που συντέλεσε στην τροποποίησης των σχέσεων ανάμεσα στα μέλη, ιδίως στο θέμα της φιλίας. Ο ιδεώδης ανδρισμός, ο οποίος σημαδεύτηκε επίσης από την απόρριψη του μοναχικού βίτσιου, απέκλειε κάθε αμφίσημη πρακτική και επαναπροσανατολίστηκε προς τις συχνές χωρίς συμπλέγματα επισκέψεις στα πορνεία και στις ιερόδουλες.

Τα θεαματικότερα αποτελέσματα αυτών των μεταλλαγών, εκτός από την πρώιμη εμφάνιση μιας ιδιαίτερα ορατής μειονότητας ομοφυλοφίλων –την οποία ο Φουκώ και αρκετοί ιστορικοί χρονολογούσαν μόνον στον επόμενο αιώνα-, σχετίζονταν με την αλματώδη αύξηση των αφροδισίων νοσημάτων, καθώς επίσης και με την αύξηση της νοθογένειας και των εξωσυζυγικών πρακτικών. Το Παρίσι κατά την ίδια χρονική στιγμή γνώρισε πανομοιότυπη εξέλιξη, όπως μαρτυρούν οι αστυνομικές περίπολοι κατά της παιδεραστίας και η θεαματική αύξηση της πορνείας.

Robert Muchembled: Ο Οργασμός και η Δύση (Μεταίχμιο)

No 823

Ο Παύλος καταδίκαζε την πορνεία ρητώς και κατηγορηματικώς, και πιστεύω ότι, όσο κι αν προσπαθήσουμε να «λειάνουμε» τις απόψεις του για τις σεξουαλικές σχέσεις ατόμων του ιδίου φύλου, πρέπει να παραδεχθούμε ότι ήταν κάθετα αντίθετος και στην ομοφυλοφιλία […] Μολαταύτα, οι απόψεις του για την ομοφυλοφιλία βρίσκονται στο επίκεντρο «ερίδων» και «παρατάξεων» αναλόγων με εκείνες που είχαν αναπτυχθεί στην Εκκλησία της Κορίνθου και οι οποίες υπήρξαν πρόξενοι αγωνίας για τον Παύλο.

Στο συνολικό σώμα της επιστολογραφίας του συναντάμε δύο αναφορές στο συγκεκριμένο ζήτημα. Στην Α’ Προς Κορινθίους Επιστολή, αναφέρεται σχεδόν παρεμπιπτόντως, στο πλαίσιο ενός καταλόγου αποκλινουσών συμπεριφορών, οι οποίες και δεόντως καταδικάζονται. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τη δεύτερη περικοπή, όπου έχουμε ευθεία αναφορά στην ομοφυλοφιλία, που απαντά στην Προς Ρωμαίους Επιστολή:

Δια τούτο παρέδωκεν αυτούς ο Θεός εις πάθη ατιμίας. Οι γυναίκες αντικατέστησαν τις φυσικές σχέσεις με την παρά φύσιν’ το ίδιο και οι άντρες’ άφησαν τη φυσική σχέση με τη γυναίκα και φλογίστηκαν με σφοδρό πάθος ο ένας για τον άλλο, άρσενες εν άρσεσι την ασχημοσύνην κατεργαζόμενοι και πληρώνοντας έτσι με το ίδιο τους το σώμα το τίμημα που ταίριαζε στην πλάνη τους. Κι αφού το θεώρησαν περιττό να γνωρίσουν το Θεό ενσυνείδητα, τους παρέδωσε ο Θεός στη μωρία τους, κι έτσι κάνουν ανάρμοστα πράγματα. (Προς Ρωμαίους 1:26-28)

Έντουαρντ Στόρτον :Στα βήματα του Απόστολου Παύλου (Ωκεανίδα)

No 822

Rinaldo Hopf (Γερμανία)

Μπορούμε να πούμε με σιγουριά, είτε με τις επιστολές είτε χωρίς αυτές, πως ο Αμορίμ ερωτεύτηκε τον Φεδερίκο και πως υπήρξε ανταπόκριση. Εκείνο που δεν ξέρουμε είναι με τι ένταση. Στην ιστορία του Φεδερίκο αφθονούν οι περιπτώσεις φίλων γοητευμένων από τον Φεδερίκο, τους οποίους αυτός λησμονούσε μετά από μερικές μέρες.

Βέβαια, θα μπορούσε να έχει συμβεί και το αντίστροφο: στη διάρκεια της παραμονής του στο Μπουένος Άιρες, ο Φεδερίκο εξομολογήθηκε σε κάποιον φίλο του πως είχε γνωρίσει έναν μεγάλο έρωτα σ’ εκείνη την πόλη, έναν έρωτα στο επίπεδο των μεγαλύτερων της ζωής του, τον οποίο οι βιογράφοι του αναζητούν μέχρι τώρα χωρίς επιτυχία.

Αν λάβουμε σοβαρά υπόψη μας τον Αμορίμ, θα μπορούσε αυτός να είναι ο άνθρωπος που λείπει, ο εραστής του Μπουένος Άιρες, ο χαμένος κρίκος στους μεγάλους έρωτες του ποιητή.

Ακόμη όμως και σ’ αυτή την περίπτωση, το ερώτημα παραμένει: μπορούμε πραγματικά να εμπιστευτούμε τον Αμορίμ;

Σαντιάγο Ρονκαλιόλο: Ο Ουρουγουανός εραστής (Καστανιώτης)

No 821

Αλέξανδος Αλεξανδράκης

«Θα ‘πρεπε να ξυρίζεσαι δύο φορές την ημέρα…»

«Μα το πρωί… θέλω να πω… κάθε πρωί…»

Ήθελε να πει, αλλά ο ταγματάρχης δεν ήθελε να τον βλέπει αξύριστο στις εφτά το βράδυ.

«Για την τάξη. Όχι για μένα… Για την τάξη!» επέμενε.

Δεν είχε προσχεδιαστεί εκείνη η χειρονομία. Δηλαδή τα δάχτυλά του αριστερού χεριού του ταγματάρχη να διαγράψουν μια αργή τροχιά, για να αγγίξουν το πρόσωπο του στρατιώτη. Και πάνω που τα δάχτυλα περίμεναν να αγκυλωθούν στα σκουρόχρωμα γένια, ο άλλος τραβήχτηκε. Ένα κενό λίγων εκατοστών. Τραβήχτηκε σαν να είχε οργανώσει την άμυνά του, πανέτοιμος να αποφύγει ένα τέτοιο άγγιγμα. Μόνο που στη βιασύνη του, κάνοντας μισό βήμα πίσω, ένα γυάλινο σταχτοδοχείο γεμάτο αποτσίγαρα κομματιάστηκε στο πάτωμα. Κατά περίεργο τρόπο, ο σκληρός ήχος του γυαλιού που θρυμματίζεται ακούστηκε λιγότερο παράταιρος από το συγκινητικό φινάλε του Τελευταίου ρόδου του καλοκαιριού στο στέρεο.

«Δεν είναι τίποτα…»

«Συγγνώμη, κύριε. Θα τα μαζέψω αμέσως…»

Γιάννης Ξανθούλης: Ο γιος του δασκάλου (διόπτρα)

No 820

 
Στις 7 Ιουλίου 1446, λίγο μετά τις εννιά το πρωί, ο κρητικός Μιχάλης από τον Χάνδακα οδηγείται απο τις φυλακές της Βενετίας στη γειτονική μικρή πλατεία του Αγίου Μάρκου. Εκεί, ανάμεσα στους δύο στύλους των προστατών αγίων της πόλης, του αγίου Θεοδώρου και του αγίου Μάρκου, όπου ήταν ο τόπος εκτέλεσης των καταδικασμένων σε θάνατο, είχε στηθεί το ξύλινο ικρίωμα και είχε γίνει η προετοιμασία της πυράς. Σε άθλια κατάσταση από τα βασανιστήρια, που είχε υποστεί όσες μέρες τον κρατούσαν για ανάκριση στη φυλακή, οδηγείται από τους φρουρούς δέσμιος, με τη συνηθισμένη συνοδεία των παρηγορητών μελών της «Αδελφότητας του Καλού Θανάτου», τις πένθιμες ψαλμωδίες και τους ήχους από τις καμπάνες, ανεβαίνει με τη βία στο ικρίωμα και υποχρεώνεται να γονατίσει για να δεχτεί την άφεση των αμαρτιών-του από τον ιερέα. Έπειτα αναγκάζεται να σκύψει πάνω στο χοντρό ξύλο και δέχεται το χτύπημα από το τσεκούρι του δήμιου. Μετά τον αποκεφαλισμό, το σώμα και το κεφάλι-του προσδένονται με αλυσίδα σε ένα πάσσαλο πάνω στον σωρό των ξύλων και ο δήμιος βάζει φωτιά φροντίζοντας να διατηρηθεί, ώσπου ο νεκρός να αποτεφρωθεί.

Το πλήθος που έχει συγκεντρωθεί παρατηρεί χωρίς ιδιαίτερη περιέργεια, ίσως με κάποια θλίψη, ίσως με ικανοποίηση. Έχει συνηθίσει το θέαμα που επαναλαμβάνεται κάθε τόσο με την ίδια μακάβρια ιεροτελεστία. Δεν είναι, άλλωστε, σπάνιες και οι περισσότερες από μία εκτελέσεις την ίδια μέρα. Το έγκλημα για το οποίο είχε κατηγορηθεί και είχε βρεθεί ένοχος ο άνθρωπος εκείνος ήταν ο σοδομισμός.

Αυτή θα μπορούσε να είναι η περιγραφή της εκτέλεσης του καταδίκου από αυτόπτη μάρτυρα Το περιστατικό επιλέχθηκε τυχαία Είναι μία απο τις εκατοντάδες των ανάλογων περιπτώσεων που έχουν καταγραφεί στα πρακτικά των συνεδριάσεων του Συμβουλίου των Δέκα της Βενετίας. Το μόνο ιδιαίτερο είναι ότι ο κατάδικος ήταν Έλληνας.
.

Ν. Γ. Μοσχονάς: Έλεγχος και καταστολή της ερωτικής παρέκκλισης στη Βενετία του 15^ου αιώνα

στο Ανοχή και καταστολή στους Μέσους Χρόνους (Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών)

No 819

Μια ιδιαίτερα σαδιστική σκηνή βασανισμού του μπακάλη συναντάμε στον Άγιο Σπυρίδωνα (αρχές του 19^ου αι.[;]) στη Δρακιά του Πηλίου, όπου ο «παραζυγιαστής και μπακάλης», όπως επιγράφεται, κρέμεται γυμνός από καντάρι, εν είδει σφαχτού. Το ένα άγκιστρο του κανταριού εφαρμόζει στον πρωκτό του, ενώ στα χέρια του έχει δεθεί και κρέμεται βαρέλι. Το μαρτύριό του εντείνεται από φτερωτό δαίμονα, ο οποίος τον βασανίζει με τα νύχια του και με μια μακριά στραβή γκλίτσα που απολήγει σε τρίαινα. Τέλος, στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής (μέσα του 18^ου αι.) στο Μαρκόπουλο Αττικής, ένας δαίμονας καβαλικεύει τον παραζυγιαστή και του μπήγει στα οπίσθια ράβδο, ενώ στη φορητή εικόνα της Δευτέρας Παρουσίας στο χωριό Δροσοπηγή Ιωαννίνων, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, ο μπακάλης εικονίζεται και αυτός με μια ράβδο βυθισμένη στα οπίσθιά του.

[…] ο σαφής σεξουαλικός χαρακτήρας τους και οι ερωτικές πράξεις που υπαινίσσονται αλληγορικά μας δίνουν το δικαίωμα να τις συνδέσουμε με τις κοινωνικές κατασκευές του φύλου, τα στερεότυπα περί ανδρισμού και την κοινωνική απόρριψη συμπεριφορών που σχετίζονται με την σεξουαλική παρέκκλιση. Υπάρχει φυσικά και το ενδεχόμενο οι εν λόγω ποινές να λειτουργούσαν και ως μηχανισμοί συλλογικής άμυνας σε τέτοιου είδους απαγορευμένες συμπεριφορές.

Στέφανος Τσιόδουλος: Τιμωρία, η σκοτεινή όψη της σεξουαλικότητας (futura)

No 818

Simeon Solomon

Αλλά το αυθεντικό πρόσωπο της Ρώμης στα χρόνια της παρακμής είναι ο Βάριος Άβιτος Βασσιανός, ο επιλεγόμενος Ελαγάβαλος ή Σαρδανάπαλος, που ανακηρύχτηκε αυτοκράτορας από κάποια επαρχιακή λεγεώνα σε ηλικία 15 χρόνων. Διαβόητη η τριετία της βασιλείας του για τις αισχρουργίες και τη φαυλότητα, και πρωτοφανείς οι παρανομίες και οι εγκληματικές του πράξεια, όπως γράφει ο Δίων ο Κάσσιος. Ήταν άντρας μαζί και γυναίκα – «ηνδρίζετο και εθηλύνετο». Βίασε την ιέρεια Ακυλία Σεουήρα γιατί ήθελε, αρχιερεύς αυτός, να αποχτήσει «θεοπρεπείς παίδας» ζευγαρώνοντας με αρχιέρεια. Συνευρισκόταν με πολλές γυναίκες ‘οχο από ερωτική έφεση αλλά για να εμπλουτίσει την εμπειρία του σχετικά με τη συμπεριφορά των θηλυκών και να τις μιμείται στις σχέσεις του με τους εραστές. Μεταμφιεζόταν, φορούσε γυναικεία ενδύματα και περούκα, έμπαινε στα καπηλιά και αντικαθιστούσε τις ταβερνιάρισσες. Πήγαινε στα πορνεία, έδιωχνε τις τρόφιμες του οίκου και εκδιδόταν στους πελάτες. Διαμόρφωσε ένα οίκημα των ανακτόρων σε οίκο ανοχής. Στεκόταν γυμνός μπροστά στην πόρτα και καλούσε τους περαστικούς με όλα τα πορνοκαμώματα. Αυτοί οι περαστικοί ήταν στρατολογημένοι να παίξουν αυτόν τον ρόλο. Τελικά «υπανδρεύθη» κυριολεκτικά με άντρα και αξίωνε να τον προσφωνούν «δέσποινα» και «βασίλισσα» και καλλωπιζόταν σαν γυναίκα βάφοντας τα μάτια και τα μάγουλά του – «και τους οφθαλμούς ενηλείφετο, ψιμυθίω τε και εγχούση εχρίετο». Ο «σύζυγος» ήταν κάποιος Ιεροκλής, δούλος από την Ανατολή, «καρικόν ανδράποδον», που απόχτησε μεγαλύτερη ισχύ από τον ίδιο τον αυτοκράτορα «ώσπερ και υπέρ εκείνου ισχύσαι». Αλλά ο νεαρός αυτοκράτορας απιστούσε συστηματικά στον «σύζυγο» θέλοντας και σ’ αυτό να μιμηθεί «τας ασελγεστάτας γυναίκας». Φρόντιζε, μάλιστα, να τον καταλαμβάνει επ’ αυτοφώρω ο Ιεροκλής ενώ «μοιχευόταν» και να τον ξυλοκοπεί άγρια –συχνά ο αυτοκράτορας εμφανιζόταν με μαυρισμένα μάτια από τα γρονθοκοπήματα. Ήταν η μεγάλη απόλαυσή του. Τον αποκαλούσε Καίσαρα και φιλοδοξούσε να τον ανακηρύξει αυτοκράτορα.

Κυριάκος Σιμόπουλος: Βασανιστήρια και Εξουσία. Από την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, το Βυζάντιο και την τουρκοκρατία ως την εποχή μας

No 817

Τα περισσότερα ιστολόγια με γκέι θεματολογία είναι γραμμένα στα ελληνικά, όμως δεν λείπουν και ιστολόγια που είναι δίγλωσσα, με την αγγλική και την ισπανική να αποτελούν τις κυριότερες γλώσσες παράλληλης έκφρασης—υπάρχει, μάλιστα, και ένα ιστολόγιο γραμμένο στην κυπριακή διάλεκτο.

[…]

Όσον αφορά τα θέματα των γκέι ιστολόγων, είναι τόσα πολλά και οι τρόποι που τα πραγματεύονται τόσο ποικίλοι, που είναι αδύνατον να παρουσιαστούν στη ολότητά τους σε ένα τόσο σύντομο κείμενο. Δεδομένου ότι αρκετά ιστολόγια είναι πολιτικοποιημένα, καταπιάνονται με θέματα της «γκέι επικαιρότητας», όπως ο γκέι και λεσβιακός γάμος στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες, η σημασία της ορατότητας των γκέι στον δημόσιο χώρο (…) και θέματα, όπως:

1) Η ζωή στον στρατό, είτε γραμμένη σε χρόνο ενεστώτα, από γκέι στρατιώτες που υπηρετούν τη θητεία τους, ενώ παράλληλα γράφουν στο ιστολόγιό τους, είτε από ιστολόγους που έχουν ολοκληρώσει τη θητεία τους και αφηγούνται παλαιότερες εμπειρίες τους.

2) Η ζωή μέσα σε μια σχέση, και μαζί με αυτό το θέμα της μονογαμικότητας και της πολυγαμικότητας.

3) Ο πόνος μετά από το τέλος μιας μακροχρόνιας σχέσης.

4) Η ζωή των γκέι παιδιών και έφηβων στο σχολείο.

5) Η νυχτερινή διασκέδαση (κυρίως αν πρόκειται για άτομα που δηλώνουν ότι ζουν στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη), και κατά πόσο οι χώροι διασκέδασης στους οποίους συχνάζουν οι γκέι τους ικανοποιούν ή όχι.

6) Σχόλια πάνω σε θεατρικά έργα, ταινίες και τηλεοπτικές σειρές που είδαν, ή σε βιβλία και κόμιξ που διάβασαν τελευταία.

7) Οι σχέσεις με την οικογένεια και τους συγγενείς.

8) Η αναζήτηση ερωτικού συντρόφου εντός και εκτός του διαδικτύου.

9) Η περιγραφή, λιγότερο ή περισσότερο λεπτομερής, της γκέι ερωτικής συνάντησης κ.ά.

Κωστής Σπηλιώτης-Γιώργος Χαλάτσης: Αναπαραστάσεις για το φύλο και τον σεξουαλικό προσανατολισμό στις ταυτότητες των ελληνικών ΛOATK/LGBTQ ιστολογίων (blogs) στο 

 Άννα Αποστολλέλη, Αλεξάνδρα Χαλκιά (επιμ.): Σώμα, φύλο, σεξουαλικότητα (Πλέθρον)

No 816

Γιάννης Τσαρούχης

Το γλυκό

Τον ήθελα και με ήθελε. Γι’ αυτό όταν ο λόχος μας ορίστηκε, σαν ο πιο παλιός, να μλενει σε αντίσκηνα, κοιτάξαμε με κάθε τρόπο να βρεθούμε μαζί. Κι έτσι πλαγιάζαμε, βράδυ και μεσημέρι, πλάι πλάι. Το αίσθημά μας φούντωνε, μα ήμασταν κι οι δυο αναποφάσιστοι και δεν τολμούσαμε να κάνουμε αρχή.

Μια νύχτα θεοσκότεινη, μετά το σιωπητήριο, καθώς δεν έλεγα να κλείσω μάτι, ακούω τονμ Τάκη να μου λέει: «Η μάνα μού έστειλε γλυκό απ’ το νησί. Θέλεις λιγάκι;» Μες στο σκοτάδι άπλωσε το χέρι του και από κάπου ξετρύπωσε ένα βάζο. Ύστερα βρήκε ένα κουταλάκι. Άνοιξε το βαζάκι, πήρε μια κουταλιά γλυκό και ψαχουλεύοντας το έβαλε στο στόμα μου. Ήταν τριαντάφυλλο βανίλια. Λιγώθηκα από τη γλύκα. «Αν με φιλήσει τώρα», έλεγα από μέσα μου, «δε θα αντέξω».

Ντίνος Χριστιανόπουλος: Οι ρεμπέτες του ντουνιά (Ιανός, 2011)

No 815

Επιπλέον ως διάσημος πια άνδρας έπαιρνε επιστολές και από ξένους και μερικές τον ωθούσαν να γράψει μακροσκελείς απαντήσεις. Μία από αυτές, που είναι γραμμένη στα αγγλικά και απευθύνεται σε μια αμερικανίδα, ανακεφαλαιώνει τη στάση του για την ομοφυλοφιλία. Η επιστολή έχει –δικαίως– χρησιμοποιηθεί συχνά ως παράθεμα: «Καταλαβαίνω από την επιστολή σας ότι ο γιος σας είναι ομοφυλόφιλος. Εντονότατη εντύπωση μου προκαλεί το γεγονός ότι εσείς δεν χρησιμοποιείτε αυτή τη λέξη στην αναφορά σας για εκείνον. Μπορώ να σας ρωτήσω γιατί την αποφεύγετε;» Αντί να ψέξει την αλληλογράφο για τυπικά αμερικανική σεμνοτυφία, αποφασίζει απλώς να τη βοηθήσει: «Η ομοφυλοφιλία δεν είναι ασφαλώς προτέρημα», γράφει, «αλλά δεν είναι κάτι για το οποίο πρέπει κάποιος να ντρέπεται, δεν είναι αμαρτία ούτε εξευτελισμός ούτε μπορεί να χαρακτηριστεί αρρώστια· τη θεωρούμε απόκλιση της σεξουαλικής λειτουργίας που έχει προκληθεί από κάποιο μπλοκάρισμα στη σεξουαλική ανάπτυξη». 

Αυτή η θέση δεν θα ικανοποιούσε τους ομοφυλόφιλους που θέλουν να βλέπουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό τους ως εναλλακτικό ενήλικο τρόπο. Αλλά την εποχή που ο Freud γράφει αυτή την επιστολή οι απόψεις του για την ομοφυλοφιλία θεωρούνται κάθε άλλο παρά συμβατικές και, τουλάχιστον δημόσια, όχι διαδεδομένες. «Πολλά άκρως αξιοσέβαστα πρόσωπα σε παλαιότερες και νεότερες εποχές ήταν ομοφυλόφιλοι», γράφει καθησυχαστικά, «μεταξύ των οποίων πολλοί από τους επιφανέστερους άνδρες (Πλάτων, Michelangelo, Leonardo da Vinci κ.ά). Αποτελεί μεγάλη αδικία και αγριότητα ότι η ομοφυλοφιλία διώκεται ως αδίκημα. Αν δεν με πιστεύετε, διαβάστε τα βιβλία του Havelock Ellis.» Το ερώτημα αν ο ίδιος θα μπορούσε να βοηθήσει τον γιο της να γίνει ένας «κανονικός» ετεροφυλόφιλος είναι δύσκολο να απαντηθεί, αλλά η ψυχανάλυση θα μπορούσε ίσως να χαρίσει στον νεαρό «αρμονία, ψυχική γαλήνη και πλήρη αποδοτικότητα ανεξαρτήτως από το αν θα παραμείνει ομοφυλόφιλος ή θα αλλάξει».

Peter Gay: Sigmund Freud. Μια σύγχρονη προσωπογραφία (Οδυσσέας)

Νο 814

Gayatri Gamuz (Ινδία) 

ΕΡΩΤΟΛΟΓΑ

Ήσουν ξένη γλώσσα που μιλούσα από παιδί

το ταξίδι που είχα κάνει πριν το κάνω

κινήσεις αισθήματα όλα έτοιμα

ήσουν χέρι αγέννητο μα σ’ έσφιγγα

χείλη βρεφικά μα τα είχα ήδη φιλήσει

ύπνος όνειρα όλα γνώριμα

πώς τα κατάφερα λοιπόν

κι έφαγα τόσα χρόνια να σε βρω;

Αύγουστος Κορτώ: Ο ταξιτζής των ουρανών (Οδός Πανός)

No 813

Πρόλογος 

Όταν το 1983 πρωτοξεφύλλισα το βιβλίο «Η Ερωμένη της», στην πρώτη έκδοση του 1929, νόμισα ότι επρόκειτο για ένα ξένο μυθιστόρημα μεταφρασμένο και διασκευασμένο με Ελληνικά ονόματα και τοπωνύμια. Ήταν κάτι που γινόταν μερικές φορές τα παλιά χρόνια. Το Παρίσι θα μπορούσε να γίνει Αθήνα, Νεάπολη και το Σανζ Ελιζέ, Λεωφόρος Αλεξάνδρας. Όταν όμως άρχισα να το διαβάζω προσεκτικά διαπίστωσα με μεγάλη έκπληξη ότι είχα στα χέρια μου ένα Ελληνικό λογοτέχνημα! 

Δεν ήταν «αλλιώτικος» μόνο ο τίτλος. Όλα ήταν αλλιώτικα σ’ αυτό το βιβλίο, γραμμένο αναμφίβολα από μια γυναίκα με πηγαίο πληθωρικό και ακατέργαστο λογοτεχνικό ταλέντο. Και ήταν σαφέστατα σαπφική λογοτεχνία. Τι; Σαπφική λογοτεχνία στην μετά Σαπφώ Ελλάδα; Μα, ναι!! Και ακόμη ένας μεστός συνειδητοποιημένος γυναικείος λόγος. 

Θησαύρισα πολλές φράσεις της και τις έκανα φυλαχτό σε μια εποχή έντονης αμφισβήτησης και προβληματισμού, όπου ανθούσαν τα κοινωνικά και τα περιθωριακά κινήματα. Οι φράσεις της με έκαναν να σκέφτομαι με μελαγχολία πως εμείς δεν είχαμε πει τίποτε το καινούγιο, όπως πιστεύαμε τόσα χρόνια, μέσα στις γυναικείες ομάδες μας και μέσα στα άκομψα δακτυλογραφημένα – πολυγραφημένα περιθωριακά μας έντυπα της εποχής εκείνης. Για πρώτη φορά διέκρινα πως οι επαναστατικές μας σκέψεις συνοδεύονταν από μια γλώσσα άκαμπτη, πομπώδη και στομφώδη. Καμμιά σχέση με τον δροσερό κι ευωδιαστό λόγο της Ντόρας Ρωζέττη.

Ήταν αναμφίβολα μια φωνή, η Ντόρα Ρωζέττη, που ερχόταν κατ’ ευθείαν από το μέλλον. Κι ας έγραφε το ξέθωρο εξώφυλλο: 1929. Ένιωσα πως αυτό το «μέλλον» έπρπε να το συναντήσω με σάρκα και οστά, να το ερευνήσω, να το γνωρίσω. 

Ελένη Μπακοπούλου: Η φίλη μου Κυρία Ντόρα Ρωζέττη. Το νεανικό της Λεύκωμα (Οδός Πανός)

No 812

Olivier Fourrier

Έρημο τώρα το ποτάμι. Το ξέρεις,

τέλειωσες με τις λαμπρές ανδρείες του χτες.

Φιλάω στις μασχάλες σου, ανήμερες και υγρές,

οσμές ενός καλοκαιριού που όλο σαπίζει.

Σάντρο Πέννα / Ιταλία

Σάντρο Πέννα: Ο σκονισμένος ποδηλάτης (Ροδακιό)

Μετάφραση: Ερρίκος Σοφράς

No 811

Άλαν Χόλινγκχερστ: «Έχω την αίσθηση ότι στάθηκα τυχερός, αφού τα βιβλία μου έπαιξαν τελικά τον ρόλο που ήθελαν να παίξουν. Να μην είναι, δηλαδή, βιβλία που να απευθύνονται μονάχα στο ομοφυλόφιλο αναγνωστικό κοινό. Έχει υπάρξει μια ολόκληρη λογοτεχνία από ομοφυλόφιλους συγγραφείς για ομοφυλόφιλους αναγνώστες. Τα βιβλία αυτά πουλιόντουσαν συνήθως αποκλειστικά σε βιβλιοπωλεία με γκέι θεματολογία. Εγώ ήθελα κάτι περισσότερο. Ειδικά με την Γραμμή της ομορφιάς είχα στα χέρια μου ένα θέμα που πίστευα ότι όλοι θα ενδιαφέροντα να διαβάσουν. Κι είχα δίκιο, αφού πήγε πολύ καλύτερα από όλα τα βιβλία μου ήδη πριν μπει στη βραχεία λίστα του Μπούκερ. Νομίζω, άλλωστε, ότι έχουν επέλθει μεγάλες αλλαγές στην κοινωνία. Στην εικοσαετία που έχει περάσει από τη έκδοση του πρώτου μου  βιβλίου, άλλαξε και η στάση του κόσμου απέναντι στην ομοφυλοφιλία. Αυτό οφείλεται και στην κρίση του AIDS, η οποία, παρόλο που έφερε στην επιφάνεια τις γνωστές εχθρικές τάσεις προς τις σεξουαλικές μειονότητες, μακροπρόθεσμα λειτούργησε θετικά, αφού όλοι ξαφνικά ανακάλυψαν πως όλο και κάποιον γνώριζαν που είχε προσβληθεί από την αρρώστια. Οι νέοι σήμερα είναι πολύ πιο χαλαροί. Έχουν γκέι φίλους. Κι αυτό δεν αποτελεί πλέον ζήτημα όπως παλιά».

[…]

Ο Χόλινγκχερστ χρειάστηκε εφτά χρόνια για να γράψει το επόμενο βιβλίο του, το Παιδί του ξένου. Το βιβλίο ήδη τον απασχολούσε από τον καιρό που τον επισκεφθήκαμε στο σπίτι του, στο Χάμστεντ. Ήθελε, μας είχε πει τότε, να γράψει ένα βιβλίο που δεν θα είχε καμιά σχέση με την ομοφυλοφιλία.

Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε τελικά το 2011 και γνώρισε από την αρχή μεγάλη επιτυχία μολονότι, προς μεγάλη έκπληξη δεν πήρε το βραβείο (το θεωρούσα οι πάντες σίγουρο) αλλά δεν τον έβαλαν ούτε καν στη βραχεία λίστα του βραβείο. Το γεγονός μάλιστα πυροδότησε άφθονες συζητήσεις και πολεμικές για τον τρόπο που επιλέγονται οι κριτικές επιτροπές και για την «εμπορική» πορεία που έχει πάρει τα τελευταία τρία ή τέσσερα χρόνια του Μπούκερ. Ό ίδιος πάντως κέρδισε το στοίχημά του. Μονάχα ένας αμφιφυλόφιλος υπάρχει στο νέο του μυθιστόρημα. Τώρα τον φαντάζομαι να κάθεται στο μικρό καθιστικό του λιγότερο αγχωμένος, α κοιτάζει το πράσινο του πάρκου που κυκλώνει το σπίτι του, να ακούει Βάγκνερ και να ανοίγει το σημειωματάριο που μόλις αγόρασε για να γράψει – το τι, θα το μάθουμε σε λίγα χρόνια.

Ανταίος Χρυσοστομίδης: Οι κεραίες της εποχής μου. Ταξιδεύοντας με 33 διάσημους συγγραφείς σ’ ένα δωμάτιο (Καστανιώτης)

No 810

Μετά από την Οδησσόν ευρίσκεται ο λιμήν των Ιστριανών, εις απόστασιν διακοσίων πενήντα σταδίων, και μετά από αυτόν εις απόστασιν πεντήκοντα σταδίων ευρίσκεται ο λιμήν των Ισιακών. Και από εκεί μέχρι το αποκαλούμενον Ψιλόν στόμα του Ίστρου, χίλια διακόσια στάδια. Οι ενδιάμεσοι τόποι είναι έρημοι και ανώνυμοι. Παρά το στόμιον τούτο μάλιστα, δια τον πλέοντα στο πέλαγος κατ’ ευθείαν με βόρειον άνεμον υπάρχει νήσος, την οποία άλλοι μεν νήσον του Αχιλλέως, άλλοι δε Δρόμον του Αχιλλέως και άλλοι Λευκήν από το χρώμα, την ονομάζουν. Αυτήν λένε ότι η Θέτις διέθεσε εις τον υιόν της και ότι εδώ κατοικούσε ο Αχιλλεύς’ και ότι υπάρχει πλοίο του Αχιλλέως και ένα ξόανο παλαιάς τεχνοτροπίας. Η δε νήσος είναι έρημη από ανθρώπους και βόσκουν εις αυτήν αίγες, όχι πολλές’ και λέγεται ότι αυτές τις αναθέτουν στον Αχιλλέα, όσοι σταματούν εις την νήσον. Και άλλα πολλά αφιερώματα είναι εκτεθειμένα στον ναό, φιάλες και δακτύλιοι και λίθοι από τους πολυτελέστερους. Όλα αυτά, αφιερωμένα στον Αχιλλέα, ανάκεινται εις τον ναόν, καθώς και επιγράμματα, άλλα μεν στην Ρωμαϊκή (λατινική, αλλά δε στην Ελληνική, γραμμένα σε διάφορα μέτρα, και έπαινοι στον Αχιλλέα. Υπάρχουν δε και εκείνα τα σχετικά με τον Πάτροκλον΄ διότι και τον Πάτροκλον τιμούν μαζί με τον Αχιλλέα, όσοι θέλουν να κάνουν δωρεές εις τον Αχιλλέα. […]λέγεται επίσης ότι φανερώνεται σε όνειρα ο Αχιλλεύς, άλλοτε σις αυτούς που προσεγγίζουν την νήσον και άλλοτε εις εκείνους που πλέουν, εφ’ όσον δεν ευρίσκονται μακριά, και τους λέγει σε ποιο σημείο της νήσου είναι καλλίτερα να πλησιάσουν και πού να προσορμισθούν […] άλλοι λένε ότι και ο Πάτροκλος ενεφανίσθη εις ενύπνιον. Αυτά, λοιπόν, ως προς την νήσον του Αχιλλέως κατέγραψα, ακούοντας αυτούς που επλησίασαν την νήσον ή άλλους που ερωτήθηκαν από εμέ. Και μου φαίνεται ότι δεν είναι απίστευτα. Διότι εγώ πιστεύω ότι ο Αχιλλεύς, περισσότερο από κάθε άλλον, είναι ήρως με αποδεδειγμένην την καταγωγήν, και ως προς το κάλλος και ως προς την δύναμιν της ψυχής’ και έφυγε νέος από τους ανθρώπους και τον εξύμνησε ο Όμηρος, και έγινε αντικείμενον έρωτος και υπήρξε αφωσιωμένος στον φίλο, ώστε να επιλέξη να πεθάνη αμέσως μετά από τον παιδικό του φίλο.  

Αρριανού: Περίπλους Πόντου Ευξείνου (Νέα Θέσις)