No 430

Αυτό το μαρτύριο το αντέχω μόνο χάρη στη Ζενεβιέβ, γιατί μόνο η Ζενεβιέβ είδε… Οι υποσχέσεις τηρήθηκαν. Η Ζενεβιέβ άρχισε πρώτη – πάντα εκείνη αρχίζει πρώτη – ξεκουμπώνοντας το πουκάμισό της. Το καινούργιο το δικό της μ’ άφησε με ανοιχτό το στόμα: αντίθετα με τα στήθη της μητέρας μου που μ’ ενοχλούν γιατί είναι πολύ μεγάλα, της Ζενεβιέβ με συγκίνησαν μέχρι δακρύων. Ένα τοπίο. Μου θυμίζουν τις χρυσές θηλές των αμμόλοφων της Σαχάρας. Θέλησα να τα’ αγγίξω. Είπε ναι. Ποτέμου δεν ταξίδεψα τόσος μακριά.
Ύστερα ήρθε η σειρά μου. Δίστασα, αλλά είχα υποσχεθεί. Κι έτσι της έδειξα το δικό μου το καινούργιο που την ξάφνιασε. Είδε ότι ήταν αλήθεια όσα της είχα πει για τη λόγχη. Θέλησε να την αγγίξει. Είναι φυσικό. Είπα ναι. Κι εκείνη δάκρυσε. Η Ζενεβιέβ είναι, λοιπόν, η μόνη που ξέρει ότι, κάτω απ΄’ τη φούστα που λέει ψέματα, μεγαλώνει ένα αγόρι, κι όταν γυρίζει αργά προς το μέρος μου το κεφάλι της, το πηγούνι της, το στόμα της, το μάγουλό της, τη μύτη της, το μέτωπό της, τα δυο της μάτια που μιλούν στα δικά μου, μόνο εγώ ξέρω ότι κοιτάζει ένα αγόρι, που χάθηκε ανάμεσα στα κορίτσια…

Νέλ Σατλέ: Με σκυμμένο κεφάλι (Ελληνικά γράμματα)

No 429

Μαρία Ξαγοράρη

Κοίταξα πίσω και είδα, στο λυκόφως που έπεφτε γρήγορα, το σκύψιμο και τα’ ανασήκωμα της συστρεφόμενης φιγούρας, το λούσιμο με το νερό, το πλύσιμο σαν να ‘κανε αργές χορευτικές κινήσεις, ενώ απλώς μπανιαριζόταν’ και τότε ξαφνικά είδα ότι ήταν μισός άντρας και μισή γυναίκα, το αντρικό κομμάτι έπλενε τρυφερά το γυναικείο και το γυναικείο τρυφερά το αντρικό, το γυναικείο κομμάτι βάπτιζε το αντρικό και το αντρικό βάπτιζε το γυναικείο. Κι ήταν τόσο ιερό και τόσο σάρκινο, το κορμί αυτού του πλάσματος ήταν τόσο ιερό και τόσος σάρκινο, που σαν να κόπηκα στα δυο απ‘ τα συναισθήματά μου. Αυτή η εκτίμηση κι αυτή η τρυφεράδα που έδειχνε προς τον εαυτό του ήταν εκείνο που με πλήγωσε τόσο, σαν κάποιο βόλι να με βρήκε κατάστηθα μπροστά σε μια τέτοια τρυφεράδα, κι ανάσαινα με δυσκολία κι είχα κάθε είδους συναισθήματα που ακόμα τα θυμάμαι πολύ καθαρά. Και στράφηκα ξανά να φύγω και ν’ αφήσω μονάχο τον ωραίο λουόμενο. Και κατάλαβα ξαφνικά, εκείνη την ώρα της ημέρας – ήταν στις αρχές του Μάη θυμάμαι – πόσο μόνος ήταν και κατάλαβα τότε πόσο μοναχικά ήταν όλα (…)

Γουίλιαμ Γκογιέν: Ο ερμαφρόδιτος (Σ.Ι Ζαχαρόπουλος)

No 428

Pedro Filipe Carreira Rodrigues (Πορτογαλία)

Ο ΑΝΤΟΝΙΟ ΜΠΟΤΤΟ ΚΑΙ ΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΙΔΕΩΔΕΣ (1932)
Ο Αντόνιο Μπόττο είναι ο μόνος Πορτογάλος ποιητής, από όσους γνωρίζω να υπάρχουν, τον οποίο μπορεί κανείς να υποδείξει καθαρά ως εστέτ’ όρος που τον προσδιορίζει επακριβώς, χωρίς να προσθέτει ούτε να αφαιρεί τίποτε. (…)
Το έργο του Αντόνιο Μπόττο παρουσιάζει γεωμετρική αντιστοιχία με όλα όσα μπορεί κανείς να προσδοκά από το έργο ενός εστέτ. Υμνεί τη ζωή, αλλά με τις ίδιες λέξεις την αρνείται: αυτό που αισθάνεται σ’ αυτήν ως ωραίο είναι αυτό που χάνεται από αυτήν. Υμνεί το γυναικείο και το ανδρικό σώμα αδιακρίτως: αν κάποιο είναι ωραίο, ποια η μεταξύ τους διαφορά για τον εστέτ; Ως ποιητής, ως καλλιτέχνης, έχει εμπνευστεί τόσο από τους ήρωες όσο και από τους εγκληματίες – όταν δείχνουν όμορφοι μέσα στο χρυσό φως του ήλιου. Γι’ αυτόν – όπως εξάλλου για το Ευαγγέλιο – την ίδια ομορφιά έχει η βροχή που ποτίζει το χωράφι του δίκαιου και το χωράφι του άδικου. Και για να υποστηρίξουμε αυτά που λέμε, θα παραθέσουμε, όχι έναν μόνο στίχο ή ένα μόνο απόσπασμα του έργου του καλλιτέχνη, αλλά ολόκληρο το έργο του, επειδή μέσα εκεί δεν υπάρχει ούτε μια γραμμή που θα μας διέψευδε.
Η απόδειξη μας έχει ολοκληρωθεί. Πριν κλείσουμε όμως, υπάρχει ένα σημείο που επιθυμούμε, όχι να αποδείξουμε, αλλά να διευκρινίσουμε: εδώ και αρκετόν καιρό, η ψυχολογική ηλιθιότητα μερικών επέλεξε να δημιουργήσει ένα τεχνητό σκάνδαλο με αφορμή τον τρόπο με τον οποίο ο Αντόνιο Μπόττο υπογραμμίζει την αγάπη του για την ανδρική ομορφιά. Όποιος έχει διαβάσει προσεκτικά τη μελέτη αυτή δεν έχει ανάγκη από διευκρινίσεις, διότι βρίσκονται μέσα στην απόδειξη. Υπάρχουν όμως πολλοί που έχουν ανάγκη να τους δίνονται εξηγήσεις γι’ αυτό που έχει ήδη εξηγηθεί. Σ’ εκείνους λοιπόν απευθύνονται οι τελευταίες αυτές γραμμές.
Ο εστέτ που είναι καλλιτέχνης, είναι καλλιτέχνης, το έχουμε αποδείξει, από αντίδραση προς το εχθρικό περιβάλλον που δεν του επιτρέπει να είναι μόνο εστέτ. Φυσικό είναι ότι, σ’ αυτή του την αντίδραση, μόνο με τα πιο προκλητικά στοιχεία του αισθητικού ιδεώδους μπορεί να πλήξει αυτό το περιβάλλον. Κάθε καλή άμυνα περιέχει και μια αντεπίθεση. Και από όλα τα στοιχεία του αισθητικού ιδεώδους, εκείνο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικότερα ως όπλο κατά της καταπίεσης του περιβάλλοντος μας είναι η ιδέα της ανδρικής ομορφιάς’ έτσι ο Αντόνιο Μπόττο τη χρησιμοποιεί με σταθερότητα και επιμονή τις οποίες πρέπει, όχι μόνο να κατανοήσουμε, αλλά και να επαινέσουμε. Ο Αντόνιο Μπόττο είναι ένας Έλληνας εστέτ γεννημένος σε μακρινή εξορία. Αγαπά τη χαμένη πατρίδα του με το παράφορο πάθος του ανθρώπου που δεν θα μπορέσει να την ξαναδεί ποτέ. Γι’ αυτό και το έργο του έχει κάτι το παράξενο, το νοσταλγικό και μελαγχολικό. Μοιάζει με την ασθενική λάμψη που έρχεται τις ασέληνες νύχτες απ’ τον ουρανό, ποιος ξέρει από πού, και βάφει με μαύρο ασήμι την ανήσυχη μοναξιά της θάλασσας.

Fernando Pessoa: Λογοτεχνικά δοκίμια (Printa)

No 427

Οποιοσδήποτε ελεύθερος Έλληνας πολίτης μπορεί να αισθανθεί ερωτική επιθυμία για άνδρες και να την εκφράσει. Η επιθυμία για κάποιο άτομο του ιδίου φύλου από μόνη της δεν οδηγεί σε σκάνδαλο, ντροπή ή οποιαδήποτε έντονη συζήτηση – παρ’ όλο που υπάρχει πάντα ειρωνεία και οίκτος για τον ερωτευμένο. Η απόλυτα φυσιολογική κατάσταση αυτού του είδους επιθυμίας γίνεται αντιληπτή σε όλα τα επίπεδα της αθηναϊκής ζωής. Ακόμη κι ένας πολιτικός που παρουσιάζεται στο δικαστήριο μπορεί να μιλήσει για την επιθυμία του για νεότερους άνδρες χωρίς να αντιμετωπίσει την πραγματική ή τη φανταστική μανία της ηθικής πλειοψηφίας. Όπως συμβαίνει και στην εποχή μας, ένας πολιτικός έχει συμφέρον να φαίνεται ότι κινείται στα αποδεκτά όρια του φυσιολογικού. Ας δούμε τον Αισχίνη, τον πολιτικό του 4ου π.Χ. αιώνα, ο οποίος είναι παντρεμένος και στη συγκεκριμένη περίπτωση κατήγορος σε μια δίκη με έντονο ερωτικό περιεχόμενο: «πρόκειται να επιτεθή κατ’ ευθείαν εναντίον μου και να μου θέση την ερώτησιν αν εγώ που γίνομαι ενοχλητικός εις τα γυμναστήρια και υπήρξα εραστής πολλών νέων (...) εγώ όμως δεν κατηγορώ τον έρωτα (...) ούτε αρνούμαι πως εγώ ο ίδιος και εις το παρελθόν και τώρα αγαπώ τα παιδιά». Για τον Αισχίνη, το να τριγυρίζει στο γυμναστήριο, να πλησιάζει νέους με σαφείς ερωτικές προθέσεις και να γίνεται εραστής τους είναι ένδειξη «ειλικρινούς έρωτα». Τονίζει ότι, σύμφωνα με το νόμο, αυτό οφείλει να κάνει ένας ελεύθερος πολίτης. Και ο Σωκράτης, ο οποίος είναι επίσης παντρεμένος, παρουσιάζεται κατ’ επανάληψη στα έργα του Πλάτωνα να εκστασιάζεται στη θέα όμορφων αγοριών. Σύμφωνα μ’ έναν ποιητή, έναν άνθρωπο εξαιρετικά συντηρητικών πολιτικών πεποιθήσεων, μια τέλεια ημέρα είναι κάπως έτσι: «Μακάριος όποιος εραστής γυμνάζεται και γυρνώντας σπίτι του όλη μέρα ξαπλώνει με όμορφο αγόρι». Η σεξουαλική σχέση μεταξύ ανδρών είναι εντελώς φυσιολογική.

Σάιμον Φκόλντχιλ: Έρωτας και Τραγωδία. Πώς ο αρχαίος κόσμος διαμορφώνει τη ζωή μας (Πατάκης)

No 426

Ross Bleckner (ΗΠΑ)

Χρειάστηκαν δυο σχεδόν εβδομάδες μέχρι να φθάσει στους ενόρκους η Μπέκετ κατά Γουάιντ, Γουίλερ, Έλερμαν, Τέτλοου και Μπράουν και οι ύστατες εκείνες μέρες της δίκης αποδείχθηκαν για όλους εξουθενωτικές. (…)
Η πρώτη ψηφοφορία των ενόρκων, αμέσως μόλις αποσύρθηκαν, δεν πήγε καλά για τον Άντριου: εννέα κατά και τρεις υπέρ. Έπειτα άρχισε η μεγάλη μάχη (…)
- Γιατί δεν τους είπε ότι είχε AIDS; Τι περίμενε; Να τους κολλήσει όλουςπρώτα;
- Δεν νοιαζόταν τους ανθρώπους με τους οποίους δούλευε, αλλιώς θα τους είχε πληροφορήσει ότι δούλευαν κοντά σε ένα φορέα!
- Σωστά! Οι άνθρωποι αυτοί έχουν υποχρέωση να πληροφορούν τους υπόλοιπους για την κατάσταση τους, για να μπορούμε να αποφασίζουμε αν θέλουμε να ριψοκινδυνεύσουμε δουλεύοντας μαζί τους ή πηγαίνοντας στο σχολείο μαζί τους ή οτιδήποτε άλλο.
Αραιά και που ακουγόταν κάποια φωνή λογικής.
- Μα δεν μπορείς να κολλήσεις AIDS έτσι!
- Πού το ξέρεις ότι δεν μπορείς; Εμένα δε μου το απέδειξε ποτέ και κανείς αυτό. Ίσως να το κολλάς και από ένα κουνούπι.
- Από ένα κουνούπι;
- Πώς θα σου φαινόταν αν σε τα’ιμπαγε ένα κουνούπι που προηγουμένως είχε τσιμπήσει κάποια αδερφή με AIDS; (…)
Στις τέσσερις το ίδιο απόγευμα, μήνυσαν του δικαστή πως ήταν έτοιμοι και όταν επέστρεψαν στην αίθουσα, τη βρήκαν γεμάτη από κόσμο. (…)
- Καταλήξατε στην ετυμηγορίασας, κύριοι ένορκοι;
- Καταλήξαμε, κύριε πρόεδρε, είπε ο προΪστάμενος. (…)
- Διατυπώστε, παρακαλώ, την απόφασή σας.
- Αποφασίζουμε υπέρ του ενάγοντος, Άντριου Μπέκερ.(…)
Τα αποτελέσματα της τελικής ψηφοφορίας ήταν δέκα υπέρ και δυο κατά. Είχαν φτάσει στο τέλος, σχεδόν.

Christopher Davis: Φιλαδέλφεια (Το κλειδί)

No 425

Keith Vaugan (ΗΠΑ)

«Πώς σου φαίνεται που κάνεις έρωτα με κάποιον που είναι οροθετικός;»Η ερώτησή του με άφησε άφωνο. Του ήμουν ευγνώμων για την ειλικρίνειά του κι εκτίμησα πολύ το ότι μου το είπε. Ο τρόπος όμως που μου το είπε – κι ειδικά τη συγκεκριμένη στιγμή – με έφερε σε μεγάλη αμηχανία.
Ταυτόχρονα, άρχισα έναν εσωτερικό διάλογο για το τι πραγματικά κάνω στο κρεβάτι. Μέχρι τώρα έκανα σεξ παίρνοντας ως δεδομένο ότι ό άλλος είναι οροθετικός, γιατί δεν μπορούσα ποτέ να είμαι σίγουρος ότι δεν είναι – εδώ που τα λέμε, ούτε κι ο άλλος μπορούσε να ξέρει στα σίγουρα για τον εαυτό του. Έτσι, έκανα μόνο ό,τι με βοηθούσε να νιώθω ότι δεν παίρνω πολλά ρίσκα: στοματικό έρωτα – αλλά μόνο όταν ο άλλος δεν έβγαζε πολύ προσπερματικό υγρό – χωρίς ν’ αφήνω ποτέ τον άλλον να τελειώσει στο στόμα μου, πρωκτικό σεξ μόνο με προφυλακτικό κλπ, κτλ. Κατά συνέπεια, το να ξέρω ότι κάνω σεξ με κάποιον που είναι οροθετικός λογικά δεν θα έπρεπε ν’ αλλάξει και πολλά στη σεξουαλική μου συμπεριφορά. Σωστά;
Κι όμως όχι. Ένιωθα διαφορετικά. Ξαφνικά, άρχισα ν’ αμφιβάλλω για το πόσα πράγματα γνωρίζουμε στ’ αλήθεια για τον ιό και τους τρόπους που μεταδίδεται. Προσπάθησα, πάντως, να το παίξω θαρραλέος και να μη δείξω πόσο με είχε αποσυντονίσει η ειλικρινής εκμυστήρευσή του. Νομίζω ότι σε μεγάλο βαθμό με είχε συγκινήσει τόσο πολύ αυτή η εξομολόγηση – ήταν και η πρώτη φορά που μου συνέβαινε κάτι τέτοιο – που δεν μου πήγαινε να φρικάρω και να του πω να σηκωθεί να φύγει.

Lawrence Schimel: Σε χρόνο αόριστο (Πολύχρωμος Πλανήτης)

No 424

Fransoise Nielly (Γαλλία)

Μετά, αισθάνεσαι ντροπή που υπήρξες τόσο χαζός! Πολλά από τα σημάδια ήταν εκεί μπροστά σου, αλλά θέλει χρόνια για να δεχτείς το γεγονός ότι μπορεί να συμβεί σ’ εσένα. Δεν είναι αλήθεια, δεν είναι αλήθεια, ξέρω ότι μπορώ να το αναχαιτίσω. Θα του πω ότι θα του περάσει, ότι είναι απλά κάτι που του καρφώθηκε στο μυαλό.
Όμως στο τέλος τίποτα δεν πρόκειται ν’ αλλάξει, ειδικά όταν ο γιος σου φτάσει στο σημείο να σου πει, κι αρκετά αποφασιστικά μάλιστα: «Μπαμπά, είμαι γκέι». Το σοκ που ένιωσα με φόβισε. Ξέσπασα σε κλάματα και είπα: «Γιατί δεν μου το είπες νωρίτερα, για να σε βοηθήσω να το ξεπεράσεις;» Για χρόνια προσπαθούσε να με κάνει να το καταλάβω κι εγώ ο ανόητος, τη στιγμή που με είχε ανάγκη, βρήκα να πω αυτή την κουταμάρα. Προσπαθούσα να μεταβιβάσω την ευθύνη. Έχουν περάσει εφτά χρόνια από τότε και πάλι, κάθε φορά που το σκέφτομαι, νιώθω σαν αποτυχημένος.
Πάντα τον αγαπούσα όσο μπορεί ένας πατέρας να αγαπάει το γιο του, όσο είναι ανθρώπινα δυνατόν ν’ αγαπάει κανείς. Αυτό που έγινε νομίζω ότι ενίσχυσε την αγάπη μου. Τίποτα δεν μπορεί να μπει ανάμεσά μας. Αλλά όταν είμαι μόνος, υποφέρω ακόμα κι αυτό θα συνεχιστεί μέχρι να πεθάνω – μια συνεχής άρνηση να αποδεχτώ το γεγονός ολοκληρωτικά. Αυτό είναι το μυστικό μου. Αρκετές φορές μέσα στη βδομάδα, ακριβώς πριν με πάρει ο ύπνος, κλαίω και βρίζω και καταριέμαι. Κλαίω από αυτολύπη, βρίζω το Θεό γι’ αυτή την κατάσταση και καταριέμαι την κοινωνία για το στίγμα που προσάπτει στο γιο μου επειδή τα γονίδιά του ανήκουν σε μια μειοψηφία – που η κοινωνική προκατάληψη θέλει να κάνει το αξιολάτρευτο αγόρι μου παρία, που οι αδαείς ρίχνουν κακεντρεχή βλέμματα, γνέφουν απαξιωτικά και λένε με μια απίστευτη κακία: «Ε, καλά τώρα, αυτός ξέρουμε τι ρόλο παίζει!»
Βάζω στοίχημα ότι δεν γίνεται να βρεθεί άνθρωπος πιο αξιοπρεπής, πιο καθαρός, πιο συμπονετικός από τον ομοφυλόφιλο γιο μου. Κι ενώ βρίζω το Θεό (μην ξέροντας ποιον άλλο να βρίσω), τον ευχαριστώ ειλικρινά (σαν προκατειλημμένος αγνωστικιστής) που ευλόγησε το γιο μου μ’ έναν εξίσου θαυμάσιο σύντροφο. Αυτή τη σχέση τη ζηλεύουν πολλοί ομοφοβικοί – όχι βέβαια ότι θα το παραδέχονταν ανοιχτά. Το βλέπω όμως στα μάτια τους. Βλέπω τη δυσπιστία τους, ναι, δυσπιστία. Και βέβαια, παίρνω απ’ αυτό μεγάλη ικανοποίηση.
Αλλά κανείς δεν μπορεί να δει μέσα στην καρδιά μου – τη διάψευση των προσδοκιών που είχα σαν πατέρας, την ελπίδα ότι ο γιος μου θα γνώριζε την ίδια πληρότητα που είχα εγώ με τη μητέρα του και, κάπου κάπου, την απογοήτευση που δε θα μου δώσει εγγόνια και νάσου πάλι τα κλάματα που δεν γίνεται αποδεκτός όπως τού πρέπει από ορισμένους κύκλους, επειδή είναι γκέι. Μα το Θεό, τι παίζεται σ’ αυτή την ηλίθια κοινωνία όταν η άγνοια και ο ρατσισμός μπορούν να το κάνουν αυτό σ’ έναν νέο και όμορφο άντρα;
Κι ύστερα, αρχίζω να αναρωτιέμαι. Λυπάμαι για τον εαυτό μου, για κείνον, ή μια μεγάλη δόση κι απ’ τα δύο; Αισθάνεται εκείνος τις μικρές επιθέσεις που βλέπω και αισθάνομαι εγώ και πώς νιώθει γι’ αυτές; Θέλει να πονέσει εκείνους που τον πονούν, όπως το θέλω εγώ; Παρατηρεί τα κλεισίματα του ματιού και τα νεύματα και τις υποκριτικές δηλώσεις ψεύτικης κατανόησης, κι ας μην έχουν στ’ αλήθεια την παραμικρή ιδέα για το τι σημαίνει, προσέχει την ανειλικρινή συμπάθεια, τη γρήγορη αλλαγή θέματος στις κουβέντες;
Και σε κάθε συνάντηση ή επανασύνδεση με φίλους, παλιούς ή καινούργιους, να πάλι οι ίδιες συμβατικές κουβέντες, τα πειράγματα χωρίς λόγια, τα νεύματα, το κλείσιμο του ματιού, το γύρισμα της πλάτης.
Υπάρχουν άραγε απαντήσεις στην αυτοκαταδίκη, στην αυτολύπη; Υπάρχουν τρόποι να βοηθηθούν οι ομοφυλόφιλοι να ξεπεράσουν τα χλευάσματα των συνανθρώπων τους; Γιατί πρέπει να παραμένουν απομονωμένοι, σαν να ήταν ακάθαρτοι; Γιατί
αδυνατεί η παράλογη κοινωνία μας να δει ότι οι ομοφυλόφιλοι είναι ένα κομμάτι της όπως όλοι, και εξίσου ικανοί να νιώσουν κάθε ανθρώπινο συναίσθημα; Γιατί αυτή η απόλυτη διχοτόμηση; Δεν δικαιούνται ίσο μερίδιο στην ευτυχία και στην ελευθερία;

Μπράις ΜακΝτούγκαλ (επιμέλ.): Το παιδί μου είναι γκέι. Πώς αντιδρούν οι γονείς όταν το μαθαίνουν (Πολύχρωμος Πλανήτης)

No 423

Jean Cocteau (Γαλλία)

Ο Almodóvar κάνει ταινίες για τον πόθο, για τον πόθο να κάνεις ταινίες, γιατί ο κινηματογράφος δεν είναι παρά το μέσο που διαθέτει ο πόθος για να πάρει μορφή. (…) Στο Νόμο του πόθου, ο Αντόνιο θέλει να μπει στη ζωή του σκηνοθέτη Πάμπλο, με τον οποίο είναι ερωτευμένος, και να τον κάνει να τον ερωτευθεί κι αυτός. Η εισαγωγή της ταινίας προσδιορίζει τον Πάμπλο ως χαρακτήρα και το δράμα του (το ανικανοποίητο), καθώς και τις σχέσεις σκηνοθέτη-ηθοποιού. Ο Πάμπλο πληρώνει για ν΄ ακούσει να του λένε «Σε ποθώ»’ πληρώνει έναν ηθοποιό για να του κάνει και να του πει αυτά που ο ίδιος θέλει. Αυτό θα πει κινηματογράφος. Ο Αντόνιο βλέπει την ταινία του πάμπλο, παρακολουθεί τη σεκάνς του αυνανισμού που καθοδηγεί off ο σκηνοθέτης, και κατεβαίνει στις τουαλέτες για ν’ αυνανιστεί κι αυτός, ν΄ αναπαράγει τη σκηνή. Η εικόνα διεγείρει τον πόθο του. Ο Ματαδόρ αρχίζει κι αυτός με μια σκηνή αυνανισμού μπροστά στις εικόνες, καθώς ο ταυρομάχος έχει βιντεοσκοπήσει τους μαθητές του. Μπορεί ο Ματαδόρ να πραγματεύεται την ηδονή κι Ο νόμος…τον πόθο, αλλά, και στις δύο περιπτώσεις, η εικόνα αποκρυσταλλώνει την φαντασιακή, την ασυμπτωματική διάσταση’ και στις δύο ταινίες, η πλήρωση επέρχεται με τον θάνατο’ και οι δύο ταινίες τελειώνουν με φλόγες. Οι φλόγες αυτές δίνουν μορφή στην «απόλυτη κατάκτηση, που πραγματώνεται, όπως διατείνονται ορισμένοι αλχημιστές, μέσω του φλεγόμενου φαλλού» (Bachelard). Το 1981 ο Almodóvar γράφει ένα διήγημα με τίτλο «Φωτιά στα σωθικά», το οποίο περιέχει ήδη τη δυνατή σκηνή από το Νόμο του πόθου όπου η Carmen Maura, μούσκεμα ως το κόκαλο, περιπλανιέται στους φλογισμένους δρόμους της Μαδρίτης, παραδομένη στο ανικανοποίητο και στη μοναξιά της. «Αυτή η εικόνα έγινε το έμβλημα της ταινίας» θα πει ο Almodóvar’ είναι η εικόνα του πόθου που αιωρείται στο κενό και που δεν μπορεί να τον κατασιγάσει ούτε και η πιο δυνατή νεροποντή. Ο κινηματογράφος του Almodóvar εξερευνά τον πόθο, αλλά και την εγκατάλειψη, υπό τη διπλή έννοια του όρου. Οι ήρωες παραδίδονται ελεύθερα στους πόθους τους, αλλά αισθάνονται και εγκαταλελειμμένοι ως προς την ιδιαίτερη ένταση και απαιτητικότητα αυτών των πόθων. Η Τίνα, η εγκαταλελειμμένη στο Νόμο του πόθου, είναι η αδελφή (ο transsexual αδελφός) του Πάμπλο, που τη βάζει να παίξει στο θέατρο το έργο του Cocteau την κραυγή μιας εγκαταλελειμμένης γυναίκας.

Camile Taboulay: Ποθώντας τη φλόγα που καίει στο Pedro Almodóvar (Καστανιώτης)

No 422

Willem Mock

Είναι πάντα κολακευτικό να βλέπεις δυο άντρες «τυφλωμένους από πόθο» για σένα, ομολογώ όμως ότι φοβήθηκα. (…) ο ένα είχε μόλις βγει από τη φυλακή και, σαν να μην έφτανε αυτό, με μπέρδευε με τη μάνα του. Ο άλλος ήταν ντροπαλός, εκτός από ομοφυλόφιλος, και με είχε δει σε πολλά κλαμπ. Ο πρώτος ήταν ξετρελαμένος με τον τρόπο που κάπνιζα, κι έτσι με είχε ερωτευτεί και με είχε εξιδανικεύσει. Όπως ανακάλυψα αργότερα, ο δεύτερος τύπος ήταν ερωτευμένος με το φίλο του από παιδί. Όταν εκείνος βγήκε από τη φυλακή, του υποσχέθηκε ένα δώρο. Κι αυτό το δώρο ήμουν ΕΓΩ, ό,τι ποθούσε περισσότερο στον κόσμο. Τους καταλάβαινα, βέβαια, αλλά προτιμώ τα πράγματα να γίνονται με πιο πολιτισμένο τρόπο, μ’ ενοχλεί όταν η αληθινή ΖΩΗ μοιάζει με πορνό. Καταντάει βαρετό να μιμείται η πραγματικότητα το πορνό, ειδικά αν η πρωταγωνίστρια σε όλα αυτά είμαι ΕΓΩ. Αφού μ’ έλουσε μ’ όλες τις βρισιές που ήθελε να λούσει τη μάνα του, ο Φονιάς είπε στον Άλλο να με γαμήσει κι ο Άλλος του είπε ότι προτιμούσε να μας κοιτάζει και να τραβάει μαλακία, και τότε ο Φονιάς είπε πως ΕΓΩ ήμουν το δώρο του και δεν θεωρούσε σωστό να με χρησιμοποιήσει, οπότε ο Άλλος είπε, καλά τότε, θα με μοιράζονταν. Ο Φονιάς τού είπε πως δεν καταλάβαινε κι ο Άλλος τού εξήγησε πως θα μου τον έχωνε ταυτόχρονα με το Φονιά. «Δεν ξέρω αν έχει χώρο και για τους δυο σας», υπαινίχθηκα ΕΓΩ. Ο Φονιάς μού έριξε άλλο ένα χαστούκι για να το βουλώσω, και τότε εγώ συγκεντρώθηκα σε μια άσκηση χαλάρωσης: φαντάστηκα πως βρισκόμουν γυμνή σ’ ένα ερημονήσι κι έκανα ηλιοθεραπεία γυμνή, ενώ με νανούριζε ο ήχος της θάλασσας και με χάιδευε η απαλή αύρα της Καραϊβικής.

Pedro Almodóvar: Πάττυ Χύμα κι άλλα κείμενα (Βαβέλ-Σέλας)

No 421

Andrew Potter

Ο Φαραλούκε έκαμε μερικά βήματα ακόμα, και είδε ένα δωματιάκι που φωτιζόταν από μια γυμνή λάμπα στο ταβάνι. Εκεί βρισκόταν, ολόγυμνος, ένας άντρας που πρέπει να πλησίαζε τα πενήντα, φορώντας μόνο τις κάλτσες και τα παπούτσια του, με μια μάσκα στο πρόσωπό του, που εμπόδιζε εντελώς την αναγνώριση των χαρακτηριστικών του. Μόλις αντιλήφθηκε την παρουσία εκείνου που περίμενε, έδωσε έναν πήδο και πέρασε στο πρώτο δωμάτιο, όπου η θολούρα από την καρβουνόσκονη έδινε την εντύπωση ενός ασώματου μακιγιέρ που περίμενε τον επισκέπτη, σαν ιεροφάντης της Άνοιξης, άρχισε να γδύνει τον πριαπικό, σαν να τον τόρνευε, χαϊδεύοντας και χαιρετώντας κάθε ερωτογενή ζώνη του κορμιού του και, ιδίως, εκείνη με το μεγαλύτερο σαρκικό μήκος.(…)
«Ξέρεις ποιος ήταν αυτός ο κάποιος που σε περίμενε;» - του είπε ο Αδολφίτο, μόλις απομακρύνθηκε το άλλο παιδάκι με τη σβούρα.
Ο Φαραλούκε απάντησε με ένα σήκωμα των ώμων. Όμως, μια στιγμή αργότερα, περιορίστηκε να πει:
«Δεν με ενδιέφερε να του βγάλω τη μάσκα».
«Ε λοιπόν! Πίσω από τη μάσκα, θα ανακάλυπτες το πρόσωπο του συζύγου της κυρίας που κάθεται απέναντι από το σχολείο. Εκείνη που χρειάστηκε να την τραβήξεις από τα μαλλιά…» - τελείωσε χαμογελώντας ο Αδολφίτο.

Χοσέ Λεσάμα Λίμα: Paradiso (Ίνδικτος)

No 420

Egon Possalt (Ελβετία)

Το δυστύχημα είναι ό­τι οι άνθρωπoι όσo περνάν τα χρόνια, φοβούνται τον έρωτα όλο και περισσότε­ρο. Δεν αντέχουν να εκτεθούν, ενώ πρόκειται για μια πολύ κανονική κατάσταση. Όσoν αφορά στα πρόσωπα, στον έρωτα δεν είναι αυτά, για μένα τουλάχιστον, που έχουν σημασία. Τα πρόσωπα στον έρωτα, για μένα, είναι πάντα οι ηθοποιοί του έργου, δεν είναι το ίδιο το έργο. Γι' αυτό, άλλωστε, με πολύ λίγους ανθρώπους που συνευρέθηκα ερωτικά στη ζωή μου, επί της ουσίας, διατηρήθηκε η σχέση για κάποιο χρονικό διάστημα. Για να κρατήσει μια σχέση, χρειάζεται ο ερωτικός συ­μπαίκτης να είναι, έστω και λίγο, συγγραφέας. Αν, πάντως, κάτι με ενοχλούσε α­πό παιδί είναι ότι μετά την εκσπερμάτωση «φεύγουμε» όλοι. Όπως έφευγα κι εγώ, γιατί μου πήρε χρόνο να μάθω να συντηρώ το αίσθημα μετά το ζωώδες ερωτικό τέλος. Όλα αυτά, βέβαια, έγιναν μετά τα τριάντα, γιατί έζησα μια νιότη πάρα πολύ άγρια ερωτικά και τελείως αλογόκριτη. Αισθάνομαι να ανήκω στους ανθρώπους που δεν έχουν στερηθεί τίποτε. Αυτό μπορεί να ακούγεται θετικό, αλλά δεν είναι. Γιατί την ώρα που συνειδητοποιείς την καθοριστική σχέση που έχεις με τον εαυτό σου που έχεις αφήσει ατάιστο (τον εαυτό σου των δεκαέξι δηλαδή χρόνων), έρχεται ο εαυτός αυτός γύρω στα τριάντα τρία σου χρόνια και σου ζητάει τα ρέστα. Στην ηλικία αυτή πέρασα μια τεράστια κρίση ταυτότητας, φορτώνοντας σ' έναν άλλον άνθρωπο, όπως σ' έναν καθρέφτη, το ερωτικό πρόσχημα. Μετά τη φάση αυτή άρχισα να εκτιμώ τις συνθήκες της συντροφικότητας. Άρχισα να εκτιμώ την αξία που έχει να είσαι μ' έναν άνθρωπο μαζί, να σκέφτεσαι, να γελάς και να σωπαίνεις με τα ίδια πράγματα. Τώρα που είμαι σαράντα οκτώ χρόνων, αισθάνομαι σαν να είμαι πάλι στα δεκαέξι μου χρόνια, έχω μπει, δηλαδή, λίγο στο ρόλο του καθοδηγητή. Σέβομαι πολύ τις νεότερες ηλικίες που μ' αυτές συμβαίνει να έχω μια «ερωτική δοσοληψία». Όσο περνά, όμως, ο καιρός, η ερωτική δοσοληψία γίνεται περισσότερο ένα διανοητικό παιχνίδι. Άλλωστε, το σεξουαλικό στοιχείο δεν είναι πια μια ισχυρή μου επιθυμία. Το ερωτικό στοιχείο πάρα πολύ, όχι, όμως, το σεξουαλικό. Φαντάζομαι ότι είναι θέμα ηλικίας. Για ένα διάστημα, μάλιστα, φανταζόμουν πως δεν θα μου ξανασηκωθεί. Ίσως να συμβαίνει αυτό γιατί εκτονώνω μεγάλο μέρος αυτού του αισθήματος μέσα στη δουλειά μου.

.

Σταμάτης Κραουνάκης: μόνο για χρήστες (Καστανιώτης)

No 419

Του Αγίου Βαλεντίνου

Αν ήμαστε στο τραίνο
Θησείο – Πειραιά
θα σου ‘βαζα στο χέρι
δυο λόγια τυχερά

Κι αν έπεφτε και χιόνι
εδώ στην Άνω Δάφνη
θα μπαίναμε στο «PONY»
ο κόσμος να μας ψάχνει.

Κι όπως θα ‘πεφτε η βροχή
για φαντάσου φορτωμένους
όλους τους ερωτευμένους
σε μια τσίγκινη σκεπή.

Κι από πάνω ι Θεός
με τον Άγιο Βαλεντίνο
σ’ αγαπώ και δε σε δίνω
κανενός…

Αν είχαμε για σπίτι
ετούτα τα φιλιά
ποιος θα ‘γραφε τραγούδι
πως είμαστε αγκαλιά.

Κι αν έβγαινε φεγγάρι
ψηλά στη Μεσογείων
ποιος θ’ άντεχε να πάρει
το δρόμο των Αγίων.

Λίνα Νικολακοπούλου: Ολογράφως (Φιλ. Νάκας)

No 418

Bruno A. Surdo (ΗΠΑ)

Μόνο μια φορά,
κρίμα στη χαρά,
κάπου κοιταχτήκαμε,
μετά ερωτευτήκαμε
κι ύστερα βρεθήκαμε άλλη μια φορά.
Πρώτη μου φορά
σε θολά νερά
έμαθα κολύμπι
και πώς λεν το "γιαχαμπίμπι",
πρώτη μου φορά.

Μόνο μια φορά
έκλαψα για σένα πικρά
κι ύστερα κανόνισα
και δεν σου τηλεφώνησα
ούτε μια φορά.

Μόνο μια φορά,
κρίμα στη χαρά,
θά ’ρθουνε κι οι φίλοι μου
να μάθουν το ρεζίλι μου,
μάτωσα τα χείλη μου άλλη μια φορά.

Μόνο μια φορά
φτάνει σοβαρά
η καρδιά του ανθρώπου
να βρεθεί στο επί τόπου
λιώμα, φανερά.
(στίχοι: Σταμάτης Κραουνάκης)

Κραουνάκης Σταμάτης: Τα λόγια που χωρέσανε (Ιανός)

No 417

Steven J. Levin (ΗΠΑ)

«Πρέπει να υπάρχει ένα όραμα. Και μένα το δικό μου όραμα, πε΄ρα απ’ την όποια μερική και πολύ μικρή πιθανόν προσωρινή απελευθέρωση, είναι η γενική απελευθέρωση του ανθρώπου. Τι ωφελεί λ.χ. να διακηρύσσει μια πολιτική οργάνωση ότι είναι κατά της καταπίεσης των σεξουαλικών μειονοτήτων; Να τι θα θεωρούσα πραγματικά απελευθερωτική πράξη: να βγουν μερικοί πολιτικολογούντες νέοι και να πουν: ξέρετε, «βασικά» εμείς είμαστε «βασικά» ετεροφυλόφιλοι, αλλ’ έχουμε πάει και κάνα-δυο φορές στο κρεβάτι μ’ έναν ομόφυλο μας, χωρίς γι’ αυτό να πάψουμε να είμαστε άνδρες. Αλλά δεν τολμούν. Γιατί θα διαγραφούν αμέσως απ’ την οργάνωση. Με δεδομένη την τεράστια αλλαγή που έχει πραγματοποιηθεί στα ήθη σε παγκόσμια κλίμακα – και της οποίας δευτερογενείς εκφάνσεις είναι τα διάφορα «κινήματα» - στην Ελλάδα τουλάχιστον μπορούμε να πούμε ότι άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τη βράκα του αλλιώς, αλλ’ απέχουμε ακόμα πολύ απ΄’ την πραγματική απελευθέρωση – αν υποθέσουμε ότι είναι εφικτή»

Κώστας Ταχτσής: Από την χαμηλή σκοπιά (Εξάντας)

No 416

Ηθικό είναι… Ανήθικο είναι…
Ηθικό είναι να διαφυλάττεις τον παρθενικό σου υμένα, σαν κόρη οφθαλμού.
Ανήθικο είναι, σ’ αυτό το διάστημα, να γεμίζεις απωθημένα την ψυχή σου κι αργότερα να τα βγάζεις στα παιδιά σου.
Ηθικό είναι να είσαι μι «λαμπρή» προσωπικότητα, ένας «καθαρός» άνθρωπος, που δεν έχει καμιά «σκοτεινή» πλευρά στην ιδιωτική του ζωή.
Ανήθικο είναι, την ίδια στιγμή, στις συναλλαγές σου, να πατάς επί πτωμάτων για να επιπλεύσεις.
Ηθικό είναι ν’ αφήνεις τον άλλον να υπολογίζει και να επενδύει συναισθηματικά σε σένα.
Ανήθικο είναι να του λες μετά κατάμουτρα ότι αποχωρείς γιατί δεν σε συμφέρει.
Ηθικό είναι να κατακρίνεις τον άλλον για τον τρόπο που ζει.
Ανήθικο είναι να ζεις κρυφά και να ονειρεύεσαι αυτά που καταλογίζεις σε άλλους.
Ηθικό είναι να ‘χεις «άποψη».
Ανήθικο είναι να τη βιώνεις…
Ηθικό … ανήθικο …Ανήθικο … ηθικό …

Δήμητρα Γαλάνη
Τραγουδίστρια (Επίκαιρα 14 Οκτ. 1982)

Δήμητρα Γαλάνη: Άνω τελεία' (Φιλ. Νάκας)

No 415

Επιστέφοντας στη Λισαβόνα.

Όχι, δε θέλω τίποτα. Είπα δε θέλω τίποτα.
Τα συμπεράσματα αφήστε!
Αφήστε την αισθητική, για ηθική μη μου μιλάτε,
Πάρτε από ‘δω τη μεταφυσική!
Μη μου αναπτύσσετε θεωρίες, μη μου επαναλαμβάνετε
Τις κατακτήσεις των επιστημών (ω, Θεέ μου, των επιστημών!)
Των επιστημών και των τεχνών, του σύγχρονού πολιτισμού!

Τι κακό στους Θεούς έκανα;
Αν την αλήθεια ξέρετε, κρατήστε τη δικιά σας!

Ένας τεχνίτης είμαι, αλλά μόνο στης τεχνικής τα σπλάχνα.
Τρελός είμαι επίσης, με κάθε δικαίωμα να είμαι,
Με κάθε δικαίωμα να είμαι, ακούσατε;
Μη μ’ ενοχλείτε, για όνομα του Θεού!

Παντρεμένο με ήθελαν, ασήμαντο, συνηθισμένο,
Να πληρώνω φόρους;
Με ήθελαν τ’ αντίθετο από αυτά, του κάθε τι τ’ αντίθετο;
Αν ήμουν κάποιος άλλος, σ’ όλους πολύ θα άρεσα.
Όμως είμαι εγώ, ας έχετε υπομονή !

Fernando Pessoa: Ποιήματα (Printa)
Μετάφραση: Γιάννης Σουλιώτης

No 414

Gregorio Prieto (Ισπανία)

Από την αρχή της οδύσσειάς του στην Αμερική, η παιδική ηλικία του Λόρκα είχε αποτελέσει το κυρίαρχο μοτίβο του ταξιδιού του. Μακριά από την Ισπανία, είχε να παλέψει όχι μόνο με την απώλεια της παιδικής του αθωότητας, αλλά και με τη στειρότητα που συνεπάγεται η ζωή του ομοφυλόφιλου. Σε ένα σονέτο με τον τίτλο «Αδάμ» - ένα ποίημα που έγραψε στο Μανχάταν αλλά τελικά προτίμησε να μην το συμπεριλάβει στον Ποιητή στη Νέα Υόρκη – ο Λόρκα αναλογίζεται τη βιωσιμότητα δυο ειδών απογόνων: του υπαρκτού, θνητού παιδιού με σάρκα και φλέβες, και του φανταστικού, αιώνιου παιδιού της τέχνης. Το πρώτο είναι προϊόν του ετεροσεξουαλικού «Αδάμ» ο οποίος ονειρεύεται «στον πυρετό της λάσπης / παιδάκι, που, καλπάζοντας, πλησιάζει / μεσ’ απ’ των μηνιγγιών το διπλό χτύπο». Το δεύτερο και ανώτερο, όπως υπονοείται, παιδί το έχει δημιουργήσει ένας «άλλος, σκοτεινός Αδάμ», ο οποίος ονειρεύεται «πέτρινο, ουδέτερο, άσπαρτο φεγγάρι, / όπου θα καεί το φωτεινό παιδάκι».
Ο Λόρκα είχε αρχίσει σταδικά να συμβιβάζεται με την ιδέα του εαυτού του ως «άλλου Αδάμ». Απαλλαγμένος από την επιρροή της οικογενειακής ζωής και από τους περιορισμούς της ισπανικής κοινωνίας, έγινε πιο ειλικρινής στις Ηνωμένες Πολιτείες, πιο πρόθυμος να αποκαλύψει τον εαυτό του μέσα από το έργο του.

Λέσλι Στέιντον: Λόρκα. Η μπαλάντα μιας ζωής (Μεταίχμιο)

Νο 413

Gregorio Prieto (Ισπανία)

Όμως για να λιώσει το κορμί με τον κόσμο δεν έχει τα μέσα του πνεύματος, που μπορεί να τα κατέχει όλα χωρίς να τα κατέχει, ή σαν να μην τα κατείχε. Το κορμί μονάχα μια φορά μπορεί να αποκτήσει τα πράγματα, κι αυτό μόνο για μια στιγμή, με την επαφή μαζί τους. Έτσι, από τα χνάρια που αυτά αφήνουν πάνω του, γνωρίζει το κορμί τα πράγματα.
Ας μην το κατακρίνουμε: το κορμί, μια και είναι αυτό που είναι, πρέπει να κάνει ό,τι κάνει, πρέπει να θέλει ό,τι θέλει. Να το νικήσεις; Να το τιθασεύσεις; Τι εύκολα λόγια. Το κορμί μαντεύει πως είμαστε αυτό μονάχα για κάποιο καιρό, και πως και κείνο πρέπει να πραγματωθεί με τον τρόπο του, που γι’ αυτό χρειάζεται τη βοήθειά μας. Κακόμοιρο κορμί, άδολο ζωντανό, τόσο συκοφαντημένο’ να θεωρούνται κτηνώδεις οι ορμές του, ενώ η κτηνωδία είναι ίδιον του πνεύματος.
(…) θα μπορέσεις να τα ξεχάσεις όλα, όλα εκτός από το ψηλάφημα του χεριού πάνω σ’ ένα κορμί, θύμηση όπου μοιάζει να σκιρτά, μυστικός και κατάβαθος, αυτός καθαυτός ο παλμός της ζωής.

Λουίς Θερνούδα: Παραλλαγές πάνω σε Μεξικάνικο Θέμα (Ίκαρος)

No 412

Kate Lehman

.
Οι ιστορίες αυτές του Χριστιανόπουλου εισήγαγαν ένα ορισμένο στιλ στην αφήγηση, το οποίο είχε σημαντική επίδραση σε μερικούς σπουδαίους Έλληνες συγγραφείς (π.χ. Ιωάννου, Σφυρίδη). Μέσα από αυτούς ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται στην εγκυρότητα του ισχυρισμού του συγγραφέα ότι η πρόζα και η ποίηση είναι δυο ανεξάρτητες παράλληλες φλέβες μέσα του, και δεν έχει σημασία αν η δεύτερη έγινε πιο αποδεκτή απ’ ό,τι η πρώτη.

Michael Vitopoulos: Dinos Christianopoulos, The Downtown Turn, translated by Michael Vitopoulos (National Heritage/National History)
στο Η κριτική για τα πεζογραφήματα του Ντίνου Χριστιανόπουλου 1964-2005 (infoprint)

No 411

Agatino Raciti (Ιταλία)

Ο ένας παράγοντας, που η επίδραση του απλώνεται μάλλον στο χώρο της ηθικής του και που ομολογείται από τον ίδιο τον Χριστιανόπουλο, είναι ο εμποτισμός του από το θρησκευτικό περιβάλλον κατά τα χρόνια της νεότητας του. Αποφασιστικός, αν και όχι χωρίς συγκρούσεις (ενδεικτικό το διήγημα «Καθηγητής Θρησκευτικών»), από τις οποίες τελικά η προσωπικότητά του βγαίνει ενδυναμωμένη, θα έλεγα προικοδοτημένη’ αλλά και με κάποια κατάλοιπα ηθικολογίας που ποτέ δεν τ’ αρνήθηκε. Ο δεύτερος παράγοντας είναι η επίδραση που άσκησε στη ζωή και την αισθητική του το παράδειγμα του Καβάφη. Ένας τρίτος είναι η οδυνηρή βίωση της ερωτικής του ιδιαιτερότητας, που σε συνδυασμό με τους δυο προηγούμενους, με το πέρασμα του χρόνου και μέσα από κρίσιμες δοκιμασίες για την ευαισθησία του (κοινωνικές πιέσεις, κάθε λογής στερήσεις και κινδύνους), τον ευαισθητοποιεί και τον ίδιο κοινωνικά’ τον κάνει να μπορεί να αισθάνεται και ορισμένες καταστάσεις έξω από τον εαυτό του, να εκλύει συναισθήματα για το διπλανό του. Οι παράγοντες αυτοί, κατά ποικίλους και διάφορους τρόπους, δημιουργούν παρεπόμενα και αντηχήσεις σε όλο το λογοτεχνικό του έργο, τόσο το ποιητικό όσο και το πεζογραφικό.

Τ. Καλούτσας: Αλήθεια και βίωμα στα διηγήματα της «Κάτω βόλτας» του Ντίνου Χριστινόπουλου (Τα Τραμάκια)

No 410

Niels Osthorst (Γερμανία)

«Η κάτω βόλτα» περιέχει δώδεκα διηγήματα που χωρίζονται σε τρεις ενότητες: Η πρώτη έχει τον ίδιο τίτλο με αυτόν του βιβλίου και περιλαμβάνει τέσσερις ερωτικές ιστορίες, στις οποίες κυριαρχούν η φθορά των αισθημάτων που φέρνει ο χρόνος, το ψεύτισμα της φιλίας που υποσκάπτει το συμφέρον, η ερωτική εκμετάλλευση που δημιουργεί θύτες και θύματα και, τέλος ο εμπαιγμός και το ναυάγιο της ερωτικής προσδοκίας, που κουρελιάζουν όχι μόνο την αξιοπρέπεια αλλά και τον ψυχικό κόσμο του πρωταγωνιστή των διηγημάτων. Και λέω πρωταγωνιστή, διότι παρόλο που μόνο ένα από τα τέσσερα διηγήματα είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, ο αναγνώστης εύκολα αναγνωρίζει «τα προσωπεία εξομολογήσεων» του συγγραφέα. Το χαρακτηριστικό στα διηγήματα αυτά είναι η λογοτεχνική αξιοποίηση του ατομικού βιώματος με λόγο άμεσο και εξομολογητικό, χωρίς υπονοούμενα, όπου φανερώνεται η ερωτική ιδιαιτερότητα του αφηγητή και οι τραυματικές εμπειρίες που απορρέουν από αυτήν. Θα πρέπει εδώ να επισημάνουμε ότι η στροφή αυτή προς τη «γυμνή αλήθεια» της ερωτικής του ιδιαιτερότητας έκανε ο Χριστιανόπουλος πρώτα στην ποίησή του (που είναι και το σημαντικότερο έργο του), όταν το 1954 κυκλοφόρησε την ποιητική συλλογή «Ξένα γόνατα», που είναι άκρως εξομολογητική, αφού εγκατέλειψε τα όποια προσχήματα της «Εποχής των ισχνών αγελάδων» (1950), όπου πίσω από προσωπεία παρμένα από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη ή την ιστορία του Βυζαντίου και με ιστορικούς αναχρονισμούς μιλούσε με «σπασμένη φωνή» για το πάθος του.

Περικλής Σφυρίδης: Εν Θεσσαλονίκη: 13 σύγχρονοι πεζογράφοι (Ιανός 2001)

No 409

Matthew Stradling

Αυτός που μ’ έκανε να πηδήσω το γράγμα που χωρίζει την παιδική ηλικία απ’ την εφηβεία, είναι ο αδελφός μου Αντόνιο. Τα δάχτυλά του και τα χείλια του ασχολούνται τόσο συχνά μ’ όλες τις ανατομικές μου λεπτομέρειες, που κατάφεραν να ξυπνήσουν μέσα μου την περιέργεια για το κορμί μου. Μ’ έκαναν ν’ ανακαλύψω τους καθρέφτες.
Την πρώτη φορά που κοιτάχτηκα σε καθρέφτη με σκοπό ν’ ανακαλύψω όχι την εικόνα μου, μα αυτή που έχει για μένα ο αδελφός μου, έμεινα έκπληκτος κι αμήχανος. Αλλά, παρ’ όλη τη συστολή με την οποία διαπίστωσα τις διάφορες αλλαγές που είχαν επέλθει στη μικροσκοπική προσωπικότητά μου, το βλέμμα μου κατέληξε γρήγορα στο στοχασμό. Προσπάθησα να καταλάβω γιατί τα χάδια του αδελφού μου έχουν πάντα στόχο ορισμένα σημεία του κορμιού μου. (Ακόμα και μες στο σκοτάδι, δε λοξοδρομεί ποτέ. Η ακρίβεια του είναι αναμφισβήτητη) Και κατάλαβα το κορμί μου έχει τη φευγαλέα ομορφιά μιας ζωγραφιάς που ετοιμάζεται να πετάξει. Ίσως γι’ αυτό το κρατάει τόσο σφιχτά στην αγκαλιά του ο αδελφός μου Αντόνιο (…)
Δεν δυσκολεύομαι τώρα να καταλάβω τη γλύκα στο βλέμμα του αδελφού μου κι αυτό τον όλο και πιο ζωντανό κι άγριο πόθο του να γίνει ένα μαζί μου. Γίνεται τότε δημιουργός μου. Έχει την εντύπωση – ή μάλλον τη βεβαιότητα – πως με πλάθει, μέρα τη μέρα, κατ’ εικόνα κάποιου πράγματος εξαιρετικού που, χωρίς να το υποψιάζεται, αγαπάει υποσυνείδητα. Και με πάθος.

Αγκουστίν Γκόμεθ Άρκος: Το σαρκοβόρο αρνί (Οδυσσέας)

No 408

Ron Mueck(Αυστραλία)

Ναι, είχε αμαρτήσει: ένα πρωί, μονάχος του, μέσα στο βρόμικο μπάνιο, στο τετράγωνο, γκρίζο σαν τη σκόνη κλουβί που ήταν γεμάτο με την μπόχα του πατέρα του. Μερικές φορές, σκυμμένος πάνω από τη ραγισμένη μπανιέρα, που είχε ένα γκρίζο χρώμα που αποκάλυπτε πολλά, έτριβε τη ράχη του πατέρα του’ και κοίταζε, σαν τον καταραμένο γιο του Νώε, την αποκρουστική γύμνια του πατέρα του. Ηταν κρυφή, σαν αμαρτία, και γλοιώδης, σαν τον όφη, και βαριά, σαν τη ράβδο. Μισούσε τότε τον πατέρα του και λαχταρούσε να αποκτήσει τη δύναμη να τον τσακίσει.
Μήπως αυτός ήταν ο λόγος που κείτονταν εδώ, αποκομμένος από κάθε ανθρώπινη ή ουράνια βοήθεια απόψε; Αυτό και όχι το άλλο, το θανάσιμο αμάρτημά του, που είχε κοιτάξει τη γύμνια του πατέρα του και τον είχε χλευάσει και καταραστεί από μέσα του; Αχ, εκείνος ο γιος του Νώς ήταν καταραμένος, ως τη σημερινή γενιά που στέναζε: Οικέτης έσται τοις αδελφοίς αυτού.

Τζέιμς Μπόλντουιν: Φώναξέ το στα βουνά (Μεταίχμιο)

No 407

Kuzma Sergeevich (Ρωσία)

Πηγάμε στο ποτάμι. Στο γυρισμό, ανακάλυψα μια φωλιά από pititres. Σκαρφάλωσα στο δέντρο όπου βρισκόταν η φωλιά με τέσσερα μικρά μέσα. Ο Σελεστίνο δεν ήθελε να τα πάρω. Μα του εξήγησα πως θα έπαιρνα μόνο το ένα κι ότι θα το μεγαλώναμε οι δυο μας σα να ‘ταν δικό μας παιδί. Τότε αυτός είπε πως εντάξει, συμφωνούσε, μα πως θα έπρεπε ν’ αφήσω τα υπόλοιπα στους γονείς τους για να μην πεθάνουν απ’ τη λύπη τους. «Ποια λύπη. Σιγά μην παθαίνουν και τα πουλιά από λύπη» του είπα και γέλασα. Κι εκείνος μπυ φώναξε να μη γελάω γιατί «αυτά ήταν πράγματα που δεν καταλάβαινα». Και το πρόσωπό του συννέφιασε.
Και, με το μικρό που έσκουζε και πολεμούσε να ξεφύγει, φτάσαμε στο σπίτι.
Πέταξε αμέσως αυτό το πουλί μου είπε η μαμά όταν με είδε με το pitirre στα χέρια.
- Όχι! Ο Σελεστίνο κι εγώ θα το ‘χουμε για παιδί μας.
- Μόνο αυτό μας έλειπα… απάντησε. Και μετά σοβάρεψε και δεν είπε κουβέντα όλη την υπόλοιπη μέρα και νύχτα.
Εμείς πήγαμε να ψάξουμε πατάτες και σπόρους από hijillo για το μικρούλι pitirre.

Ρεϊνάλντο Αρένας: Ο Σελεστίνο πριν την Αυγή (Εξάντας)

No 406

Ginger Wilson

αυτο-βιο-(faux)-το-γραφία κοριτσιού

έχω δύο μάτια, ένα στόμα, μια μύτη
δύο αυτιά, δύο πόδια και δύο χέρια
φοράω παντελόνια
καμπουριάζω λίγο
αν οι ώμοι μου ήταν στη θέση τους
θα ’βλεπες ότι έχω στήθος
δε θέλω να το δείχνω όμως

πήγαινε
άφησέ με

πήγαινε
φοβάμαι

έλα στο κρεβάτι μου

Χρ. Λαμπρινίδη (επιμ.): Lesbian Blues (Γυναικείες Εκδόσεις)

No 405

Emma Klingbeil

Δες τι λένε οι νόμοι! Μπορείς να κάνεις έρωτα μόνο αν είσαι παντρεμένη και πρέπει να παντρευτείς ένα ετερόφυλο άτομο, του ίδιου χρώματος και θρησκείας, σε μια ηλικία περίπου σαν τη δική σου, της σωστής κοινωνικής και οικονομικής θέσης, ακόμη και στο σωστό ύψος – για όνομα του Θεού! – αλλιώς όλοι ξεσηκώνονται, σε αποκληρώνουν και απειλούν να μην παρευρεθούν στο γάμο ή πετούν κακόβουλες σπόντες πίσω απ’ την πλάτη σου. Ή, ακόμα χειρότερα, αν ξεπεράσεις τα όρια του χρώματος ή του γένους. Και όταν πια παντρευτείς, πρέπει να κάνεις μόνο μερικά πράγματα όταν κάνεις έρωτα’ όλα τ’ άλλα έχουν βρώμικες ονομασίες. Εξάλλου, αυτό καθαυτό το σεξ, είναι ακίνδυνο, ενώ η επιθετικότητα δεν είναι. Το σεξ ποτέ δεν πλήγωσε κανένα.

Μαίρυλυν Φρεντς: Ουρητήρια γυναικών (Πύλη)

No 404

Paul Laurenzi

Όταν κατέβηκε η Ρουθ και την είδε, τα ‘χασε. Η Ίτζι, που προσπαθούσε να κάνει την αδιάφορη, μολονότι ήταν ιδρωμένες οι παλάμες της ένιωθε τα’ αυτιά της να καίνε, της είπε:
«Κοίτα, δεν θέλω να σ’ ενοχλήσω. Το ξέρω ότι μάλλον είσαι πολύ ευτυχισμένη κι όλα αυτά… εννοώ ότι είμαι σίγουρη πως είσαι, απλώς ήθελα να σου πω ότι δεν σε μισώ ούτε ποτέ σε μίσησα. Εξακολουθώ να θέλω να ‘ρθεις πίσω και δεν είμαι κοριτσόπουλο πια, οπότε δεν πρόκειται να αλλάξω. Σ’ αγαπώ και θα σ’ αγαπώ πάντα κι εξακολουθώ να μη νοιάζομαι για το τι λέει ο κόσμος».
«Ποιος είναι;» φώναξε ο Φρανκ απ’ την κρεβατοκάμαρα.
Η Ίτζι άρχισε να κατεβαίνει τα σκαλιά προς τα πίσω.
«Μόνο αυτό ήθελα να σου πω. Τώρα πρέπει να φύγω».
Η Ρουθ, που δεν είχε πει λέξη, την κοίταζε ώσπου μπήκε στο αυτοκίνητό της κι έφυγε.
Δεν είχε περάσει μέρα χωρίς να τη σκεφτεί.
Ο Φρανκ κατέβηκε τη σκάλα και βγήκε στην πόρτα.
«Ποι ήταν αυτή;»
Η ρουθ κοιτάζοντας ακόμα το αυτοκίνητο, που τώρα ήταν μια μελανή κουκκίδα στο τέρμα του δρόμου, είπε:
«Μια φίλη μου, μια παλιά μου φίλη».
Και μπήκε ξανά στο σπίτι.

Φάνι Φλαγκ: Πράσινες τηγανητές ντομάτες στο Χουίστλ Στοπ Καφέ (Καστανιώτης)

No 403

Will Cotton

Η Τζένη άρχισε να κλαίει σιγανά’ τα δάκρυα σκέπασαν, υγρά, ζεστά και ξαφνικά, την αλλόκοτη δυστυχία του προσώπου της. (…) ξέσπασε ανοιχτά πλέον σε κλάματα. Επειδή το αρχικό, σιγανό κλάμα δεν είχε τραβήξει την προσοχή της Ρόμπιν, επιστράτευε τώρα, για να την κάνει να την προσέξει, το ανέβασμα της έντασης και το σφίξιμο του λάρυγγα, με την ίδια ανυποχώρητη λύσσα που νιώθει κανείς όταν προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή ενός προσώπου μέσα σ’ ένα δωμάτιο γεμάτο κόσμο. Παρά τη στενότητα της καρδιάς της, το κλάμα πήρε τελικά την ακρίβεια μιας μονότονης μουσικής υπόκρουσης σε κάποια παρτιτούρα. Ο γιατρός, σκυμμένος τώρα λιγάκι μπροστά, είπε με σχεδόν επαγγελματική φωνή: «Αγάπη γυναίκας για γυναίκα – άραγε τι παράλογη λαχτάρα ακατάπαυστης οδύνης και μητρότητας γέννησαν στο μυαλό τέτοιο πράγμα;»
«Ω, ω, κοιτάξτε την!» είπε η Τζένη, δείχνοντας με μια απότομη κίνηση τη Ρόμπιν και το κορίτσι, σαν να μην ήταν πια αυτές εκεί, σαν να ήταν μια μακρινή εικόνα που χανόταν από τα μάτια τοςυ καθώς έτρεχαν τα άλογα. «Κοιτάξτε πώς εξευτελίζει την αγάπη!» Ήλπιζε πως η Ρόμπιν θα την άκουγε.
«Αχ» είπε ο γιατρός, «Αγάπη, τι τρομερό συναίσθημα!»

Τζούνα Μπαρνς: Το δάσος της νύχτας (Αλεξάνδρεια)

No 402

John Currin (ΗΠΑ)

«Ήμουν το κορίτσι του», συνέχισε η Μέλανι στη μητέρα του Ντην. Είχε σταματήσει κάθε ψίθυρος και οι παρευρισκόμενοι παρακολουθούσαν τη σκηνή.
Η μητέρα έριξε ξανά μια ματιά στη φωτογραφία που ακουμπούσε στα πόδια της σαν να ήθελε να επιβεβαιώσει κάτι. Πλησίασα δίπλα της και κοίταξα πάνω από τον ώμο της τη φωτογραφία. Ήταν η φωτογραφία ενός κοριτσιού, οκτώ ή εννιά ετών περίπου, ενός κοριτσιού με πλατύ χαμόγελο’ δυο κοτσιδάκια έπεφταν στις άκρες του προσώπου της και της έλειπε ένα μπροστινό δόντι. Οι κοτσίδες ήταν πιασμένες με κορδέλα και το κοριτσάκι φορούσε ένα φόρεμα με λουλουδένια σχέδια. (…)
Κοίταξε τη μητέρα του Ντην. «Μπορώ να την κρατήσω, σας παρακαλώ;» ρώτησε. «Σας παρακαλώ. Έχετε άλλη;»
Η μητέρα συνοφρυώθηκε. «Την ήξερες;» ρώτησε.
«Ναι!» φώναξε η Μέλανι. «Τον αγαπούσα και με αγαπούσε – με αγαπούσε όσο τίποτα ΄’άλλο στον κόσμο!»

Dinitia Smith: Ο θαυματοποιός (σέλλας)

No 401

Clement Serveau

- Κι αν αλλάζαμε φύλο; Αν σου άφηνα, ντροπαλή μου ψυχή, αυτό το κοριτσίστικο κορμί και πήγαινα να εγκατασταθώ σ’ ένα αγόρι, να! Σ’ εκείνον εκεί απέναντί μου, που ‘ναι ξανθός, λίγο αναμαλλιάρης, το βλέμμα του φευγαλέο, μα το στόμα του φαρδύ και σταθερό, όλο απόφαση και πείσμα; Καθώς θα ‘μουν καθισμένη μες στο κεφάλι του – ή καθισμένος; - πώς θα μου φαινόσουν; Α! νομίζω πως γρήγορα θ’ απόστρεφα το πρόσωπο μου από σένα, γιατί χωρίς τη σική μου ρώμη, χωρίς τη μανία και τη δύναμή μου, που καμιά φορά σε φοβίζουν τόσο γιατί τα ονομάζεις βία, θα ‘σουν άχρωμη, θα νικιόσουν γρήγορα, και με κρύβεις μ’ όποιον τρόπο μπορείς, με κραγιόν, με μακριά μαλλιά και με μεταξωτές φούστες που ανεμίζουν με την παραμικρή κίνηση, σε βρίσκουν γοητευτική και θηλυκιά, μα εγώ κατοικώ μες στο φόβο σου και νιώθω στενάχωρα.

Ζακλίν Αρπμάν: Ορλάντα (Αλεξάνδρεια)