Νο 607

Hans von Marées (Γερμανία)

Οι πελάτες τρελαίνονται για κουβέντα. Ορισμένοι θα σ’ τα πρήξουν όλο το βράδυ και μετά θα σου πούνε πόσο χαρήκανε για τη γνωριμία, ίσως να τα ξαναπείτε κάποια άλλη στιγμή. Αν όμως σε γουστάρουν και κλείσει η δουλειά μπορεί και να σε καλέσουν έξω για φαγητό και ακόμα περισσότερη πάρλα, πράγμα που κάπου σε βολεύει, ιδίως όταν δεν έχεις φάει, γιατί έτσι γλυτώνεις και φράγκα, άσε που μπορεί να είναι κι ενδιαφέρων ο τύπος. Βέβαια, έχεις όλο το χρόνο να δεις τι ακριβώς θα πρέπει να πηδήξεις μετά το φαγητό, ενώ χτυπάς μια υπερβολική δόση από την προσωπική ιστορία του πελάτη. Θα πρέπει να έχω ακούσει εδώ κι εκεί ίσαμε ένα εκατομμύριο ιστορίες πελατών κι ακόμη άλλο ένα εκατομμύριο των rent boys. Και το συμπέρασμα, άπαξ και ξεκαθαρίσεις τις παπάρες, είναι ότι η ιστορία του πελάτη τελειώνει πάντα με το «Νιώθω μοναξιά» και αυτή των rent boys με το «Μεγάλωσα σε δύσκολο οικογενειακό περιβάλλον». Έχει πολύ χαβαλέ ο τρόπος με τον οποίο ορισμένα από τα rent boys κάνουν τους πελάτες να τους συμπονέσουν, ιδίως όταν ξεροβήχουν σαν φτάνουν στο θέμα των βίαιων γονιών. Οι πελάτες έχουν ξανακούσει την ίδια ιστορία, αλλά οι περισσότεροι καλλιεργούν το ίματζ του μπαμπά, του φιλόστοργου μεγάλου’ υποθέτω ότι τους βοηθάει να εξανθρωπίσουν την όλη φάση.
(…) σε χαλαρώνει λιγάκι όταν οι γαμιάδες είναι δύο, γιατί υπερέχεις αριθμητικώς του πελάτη, σωστά; Και είναι πιο δύσκολο να σου παραπονεθεί ότι δεν τον ικανοποιείς (όχι δηλαδή πως το κάνουν και πολλοί!). Για να μην υπολογίσουμε το γεγονός ότι μπορεί να ‘ναι και λίγο φοβισμένος. Για να λέμε και του στραβού το δίκιο, τι μας σταματάει από του να του χώσουμε μια μαξιλαροθήκη στο στόμα και να πάρουμε μερικά σουβενίρ από το κυριλέ του διαμέρισμα; Είναι αδύνατο να ξέρεις από την άλλη άκρη της γραμμής σε ποιον θα πέσεις, ιδίως όταν απαντάς σε αγγελία. Έχω πέσει σε τύπους τελείως βαρεμένους που σε κάνουν να νιώθεις σαν απόπατος και σου θυμίζουν με σαράντα εφτά τρόπους ότι είσαι απλά ένα πέος γιαπώληση,κυρίως επειδή νιώθουν ενοχές με την όλη φάση. Σίγουρα λέει πολλά γι’ αυτούς το γεγονός ότι πρέπει να πληρώσουν για να κάνουν έρωτα. Τέτοιοι τύποι βέβαια είναι η μειοψηφία. Περιέργως, οι περισσότεροι από τους πελάτες που απαντούν στην αγγελία είναι πάνω κάτω της ηλικίας μου, ίσως λίγο μεγαλύτεροι, και πολλοί δεν θα ήταν αναγκασμένοι να πληρώσουν, αν έκαναν καμιά τσαρκούλα στα μπαρ. Συνήθως δεν είναι και άσχημοι. Μερικές φορές στο μέσο όρο. Προσωπικά νομίζω ότι δε θέλουν να εμπλακούν σε συναισθηματικό επίπεδο. Δε θέλουν τον μπελά να έχεις να κάνεις μ’ ένα σωρό μπερδεμένα συναισθήματα.

Gary Indiana: Ο κύκλος της Μέδουσας. Rent boy. Μυθιστορηματική Βιογραφία (Περίπλους)

Νο 606

Θα σας αναφέρω τα ονόματα παλαιότερων και γνωστών σε σας ανθρώπων, ηλικιωμένων, νέων και αγοριών, μερικοί από τους οποίους είχαν πολλούς εραστές χάρη στην ομορφιά τους –κάποιοι μάλιστα, όντας στα νιάτα τους, έχουν ακόμα- από τους οποίους κανείς δεν βρέθηκε στην ίδια θέση με τον Τίμαρχο. Μετά θα σας αναφέρω κατ’ αντιπαράθεση ονόματα ανθρώπων που εκπορνεύτηκαν επονείδιστα και φανερά, για να θυμηθείτε και να τοποθετήσετε τον Τίμαρχο εκεί που ανήκει.

Πρώτα θα κατονομάσω όσους έζησαν ελεύθεροι και τιμημένοι. Γνωρίζετε, Αθηναίοι, τον Κρίτωνα, τον γιο του Αστυόχου, τον Περικλείδη, τον Περιθίδη, τον Πολεμαγένη, Τον Πανταλέοντα, γιο του Κλεαγόρα, και τον Τιμησίθεο τον δρομέα, άνδρες πανέμορφους, όχι μόνο σε σύγκριση με τους συμπολίτες τους, αλλά και στο πανελλήνιο, άντρες που έχουν να επιδείξουν πάρα πολλούς και πολύ συνετούς εραστές. Ωστόσο κανείς δεν τους κατέκρινε ποτέ.
Όσο για τους ομοϊδεάτες του Τιμάρχου, για να αποφύγω την απέχθειά τους, θα αναφέρω μόνο όσους μου είναι τελείως αδιάφοροι. Ποιος από σας αγνοεί τον Διόφαντο, τον αποκαλούμενο ορφανό, που συνέλαβε κι έφερε τον ξένο μπροστά στον άρχοντα, του οποίου πάρεδρος ήταν ο Αριστοφών από την Αζηνία; Ο διόφαντος κατηγόρησε τον ξένο ότι του είχε στερήσει τέσσερις δραχμές για την πράξη αυτή και δήλωσε ότι οι νόμοι υποχρεώνουν τον άρχοντα να προστατεύει τα ορφανά, όταν ο ίδιος είχε παραβιάσει τους νόμους που αφορούν την αξιοπρέπεια. Ποιος Αθηναίος δεν αγανάκτησε με τον Κηφισίδωρο, τον αποκαλούμενο γιο του Μόλωνα, που κατέστρεψε την εκθαμβωτική ομορφιά του με την έκλυτη ζωή; Η τον Μνησίθεο, τον γνωστό σαν γιο του μαγείρου; Ή τόσους άλλους, των οποίων τα ονόματα προτιμώ να ξεχάσω;

Αισχίνης: Κατά Τιμάρχου (Κάκτος)

No 605

Η αντρική ομοφυλοφιλία μαρτυρείται από εικονογραφήσεις και κείμενα. Η γυναικεία υπονοείται σε εικόνες, προπάντων στο πλαίσιο επίσημων ή και τελετουργικών αναπαραστάσεων και επίσης στον ιδιωτικό χώρο της οικοδέσποινας.
Την αντρική ομοφυλοφιλία την έβλεπαν με μισό μάτι αλλά την ανέχονταν και προφανώς ήταν αρκετά εξαπλωμένη. (…)
Τυχαίες αρχαιολογικές ανακαλύψεις μάς έχουν παραδώσει ένα πολύ γευστικό κομμάτι λογοτεχνίας πάνω στην αντρική ομοφυλοφιλία. Ένας υπηρέτης του ανακτόρου αντιλαμβάνεται συμπτωματικά ότι ο βασιλιάς Νεφερκαρά λείπει από τα διαμερίσματά του τη νύχτα, μόνος, για να κάνει περίπατο. Η περιέργειά του ξυπνάει, ο υπηρέτης ακολουθεί διακριτικά την Αυτού Μεγαλειότητα και με έκπληξη διαπιστώνει ότι ο βασιλιάς κάνει επίσκεψη στην κατοικία του στρατηγού του Σισενέ. Τρεις ώρες αργότερα, ο φαραώ εξέρχεται της κατοικίας και γυρίζει στο παλάτι με βήμα αβέβαιο. Το τέχνασμα επαναλαμβάνεται πολλές νύχτες στη σειρά και εντωμεταξύ όλος ο κόσμος το μαθαίνει: τι τρομερό σκάνδαλο! Ο σοφός Φθα-χοτέπ συμβούλευε από παλιά (διδαχή 32): «Να μη συνουσιασθείς με έφηβο θηλυπρεπή, διότι ξέρεις ότι έτσι έρχεσαι αντιμέτωπος με το νερό που έχει στην καρδιά του (το σπέρμα)… διότι ποτέ πια δεν θα μπορέσεις να ηρεμήσεις αυτό που έχει μέσα στην κοιλιά του! Να μην επιτρέψεις να περάσει τη νύχτα κάνοντας αυτό που είναι απαγορευμένο,έτσι θα ηρεμήσει μόνος του, αφού θα έχει ξεγελάσει την επιθυμία του…» (…)
Τα ντοκουμέντα τα αφορούντα την ομοφυλοφιλία, τόσο αντρική όσο και γυναικεία, αρχίζουν να γίνονται πολυάριθμα την πτολεμαϊκή εποχή, πράγμα που δεν εκπλήσσει κανέναν. Η πόλη την οποία ίδρυσε ο μεγάλος Μακεδόνας κατακτητής ήταν ιδιαιτέρως γνωστή για τις πρακτικές αυτές, αν πιστέψουμε τον Κλήμεντα τον Αλεξανδρέα. Όμως αυτές λάμβαναν χώρα σε όλες τις πόλεις: στις Θήβες ακόμα και στο ναό του Άμμωνα ανακαλύφθηκε ένα τοιχογράφημα του δεύτερου π.Χ. αιώνα ιδιαίτερα υβριστικό για έναν Πτολεμαίο. Τα ήθη αυτά είχαν πάρει τόση έκταση ώστε βλέπουμε τον ενάγοντα να καταδιώκει ένα δικαστή επειδή δεν ασχολειόταν με τη δουλειά του και πήγαινε παντού συνοδευόμενος από το νεαρό εραστή του, τον οποίο γέμιζε με διάφορα ακριβά δώρα και τον χάιδευε δημόσια. Έχουμε φθάσει εδώ δε μια μορφή αντρικής πορνείας. Εξάλλου, η συνήθεια της επαμφοτερίζουσας αντρικής σεξουαλικής στάσης μοιάζει τόσο διαδεδομένη ώστε στα συμβόλαια του γάμου θεσπίζονταν περιορισμοί για το σύζυγο ως προς αυτό το θέμα.

Ruth Schumann-Antelme, Stéphane Rossini: Ο έρωτας στην αρχαία Αίγυπτο (Περίπλους)

No 604

Pedro Filipe Carreira Rodrigues (Πορτογαλία)

Αντικριστοί καθρέφτες
ΠΕΣΣΟΑ – ΚΑΒΑΦΗΣ
Ο Φερνάντο Πεσσόα και ο Κ.Π. Καβάφης συνέζησαν, σε τόπους διαφορετικούς, για 45 χρόνια, χωρίς όμως ποτέ ο ένας να λάβει γνώση του έργου του άλλου. Και τούτο, γιατί το μεν έργο του Καβάφη ήταν σε ελάχιστους γνωστό, ενώ πολύ μικρό μέρος του έργου του Πεσσόα είχε δει το φως της δημοσιότητας, όσο αυτός ήταν εν ζωή.
Αν λάβουμε υπόψη ότι τα ΜΜΕ της εποχής εκείνης απείχαν παρασάγγας από τα σημερινά, καθώς και την έλλειψη κοινών γνωστών που θα μπορούσαν να μεταφέρουν ειδήσεις για το έργο του ενός στον άλλο, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο ένας αγνοούσε παντελώς τόσο την ύπαρξη, όσο και το έργο του άλλου. Κι εδώ είναι η μεγάλη απορία: Πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν τόσες ομοιότητες, συνάφειες και αλληλοσυσχετίσεις στο ποιητικό τους κυρίως έργο; Πώς εξηγείται αυτό το φαινόμενο; Από τις βιογραφικές τους παραλληλίες;… Προσωπικά δεν θα αποτολμούσα μια τέτοια εξήγηση, ως μη επιστημονικά ορθή. Αλλά τότε;…
Ας δούμε, όμως, ορισμένες από αυτές τις ομοιότητες:

> Το 1897, αν και 34 ετών, ο Καβάφης μιλάει για τα «Τείχη» που έκτισαν τριγύρω του:
.
..Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
..μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη
.........................................................................Τείχη

Στα 1920, μόλις 28 ετών, ο Πεσσόα έκτιζε ο ίδιος τον Ναό του κι όχι οι άλλοι:
.
Έχω οικοδομήσει τον ναό μου – τείχος και πρόσοψη -…
..…Τους τοίχους του με τους φόβους μου έχτισα,
..…και ο παράξενος αυτός ναός,
..…σαν μαστίγιο την κουλουριασμένη μου ψυχή,
....κεντρίζει ολόγυρα
.
Το 1926, ο Πεσσόα θ’ ανακαλύψει ότι τελικά οι άλλοι τον έκλεισαν μέσα και θα το εξομολογηθεί στο ποίημά του «Επιστρέφοντας στη Λισαβόνα»
.
..Μου έκλεισαν όλες τις υποθετικές και αναγκαίες πόρτες
..Κουρτίνες τράβηξαν σε όλες τις υποθετικές σκηνές
..Που να δω θα μπορούσα στο δρόμο.

> Το 1901, ο Καβάφης μονολογούσε:
.
..Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα
..που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι
..να πούνε…
.............................................. Che fece... il gran rifiuto

Το 1928, ο Πεσσόα με τη μάσκα του Κάμπος εξομολογείται:
.
..Εάν μια κάποια στιγμή
..Είπα ναι αντί να πω το όχι ή όχι αντί του ναι (…)
..Θα ήμουν άλλος σήμερα και ίσως το σύμπαν όλο
..Διαφορετικό να ήταν
................................................................ ......Αναβολή

> Το 1908, ο Κ. σε ηλικία 45 ετών, ώριμος πια για την εποχή του, γράφει το ποίημα «Κρυμμένα» που τελειώνει με αυτά τα λόγια:
.
..Κατόπιν –στην τελειωτέρα κοινωνία-
..κανένας άλλος καμωμένος σαν εμένα
..βέβαια θα φανεί κι ελεύθερα θα κάμει

το 1915,ο Πεσσόα στα 27 του, έρχεται με το μακρύ, «ανήθικο»,όπως το χαρακτηρίζει ο ίδιος, ποιήμά του «Αντίνοος» (36η στροφή) να πει τα ίδια πράγματα:
.
..Όμως η παρουσία μας σαν την αιώνια Αυγή,
..Στης Ομορφιάς την ώρα θα επιστρέφει και θα λάμπει
..Πέρα από την Ανατολή του Έρωτα, με φως να στεφανώνει
..Νέους θεούς που θα ‘ρθουν, το στερημένο κόσμο να στολίσουν


Κ.Π. Καβάφης-Φερνάντο Πεσσόα. Τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου (Μεταίχμιο)
Εισαγωγή-ανθολόγηση: Γιάννης Σουλιώτης

No 603

José Manuel García Jurado (Ισπανία)

.
ΚΑΤΑΚΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ

Έχω δει το φάντασμά μου διαμελισμένο
Το σώμα μου ευλογημένο
Και τον Παράδεισο
Απ’ της μητέρας μου τα στήθια ξεγδαρμένο
Όταν απαγγέλθηκε η κατηγορία
Η αγάπη εκδιώχθηκε
Και η σφραγίδα κομματιάστηκε…

Harold Crane (ΗΠΑ)
Η θηριώδης Μούσα. Επιλογή από το έργο επτά αυτόχειρων Αμερικανών ποιητών (Μικρή Άρκτος)
Απόδοση: Γιάννης Αντιόχου

No 602

ΔΑΥΙΔ ΚΑΙ ΙΩΝΑΘΑΝ

Ω Ιωνάθαν, στην αγκαλιά σου μέσα σβήνω,
σε σκοτεινές πτυχές πέφτ’ η καρδιά μου γιορτινά’
στον κρόταφό μου σαν θησαυρό να έχεις το φεγγάρι,
φύλαγε των άστρων το χρυσάφι.
Εσύ είσ’ ο ουρανός μου, ολόδική μου αγάπη.

Ατένιζα τον ψυχρό κόσμο με παγερή καρδιά
σαν σε ρυάκι, πάντοτε από μακριά...
Μα τώρα, που χύνεται απ’ τα μάτια μου,
απ’ την αγάπη σου λιωμένος...
Ω Ιωνάθαν, δέξου το βασιλικό αυτό το δάκρυ,
που λαμπυρίζει πλούσιο και βελούδινο σαν νύφη.

Ω Ιωνάθαν, αίμα εσύ γλυκιάς συκιάς,
καρπέ μυρωδάτε στα κλαδιά μου,
χαλκά εσύ στη σάρκα των χειλιών μου.

Έλζε Λάσκερ-Σούλερ: Εβραϊκές Μπαλάντες (Γαβριηλίδης)
μετάφραση: Εύη Μαυρομμάτη

No 601

Ο δεσμός με τον Μάρκερ είχε τελειώσει, ή είχε εγκαταλειφθεί, και η Πόλη του Μεξικού έφερνε στο μυαλό πολύ κακές αναμνήσεις αλλά και το ενδεχόμενο της φυλάκισης. Ο Μπιλ πήρε την απόφαση να φύγει για την Ταγγέρη, όπου είχε ακούσει πως η ζωή ήταν φθηνή και τα αγόρια άφθονα. Καθ’ οδόν προς τα εκεί, κανόνισε να βρεθεί και να μείνει για κάνα μήνα με τον Άλλεν Γκίνσμπεργκ στη Νέα Υόρκη
(…)
Συναισθηματική σχέση ανάμεσά τους δεν είχε υπάρξει στο διάστημα 1945-46 που έμεναν μαζί, μολονότι ως φίλος ο Άλλεν έτρεφε απίστευτο σεβασμό για τον Μπιλ και ήταν έτοιμος να κάνει οτιδήποτε του ζητούσε. «Τον έβλεπα σαν δάσκαλο μου, οπότε θά ‘κανα ό,τι μπορούσα για να τον διασκεδάσω», είχε πει. Ο Άλλεν καταλάβαινε πως, από τότε που είχε πεθάνει η Τζόαν, ο Μπιλ δεν είχε κανέναν κοντά του για να μιλήσει και κανέναν για να τον αγαπήσει. Ο Γκινσμπεργκ θυμόταν: «Ο Μπάροουζ με ερωτεύτηκε και κοιμόμασταν μαζί και διέκρινα ένα μαλακό κέντρο όπου ένιωθε απομονωμένος, ολομόναχος στον κόσμο και χρειαζόταν… ένα αίσθημα στοργής, και μιας και πράγματι τον αγαπούσα κι έτρεφα όλον εκείνον τον σεβασμό και τη στοργή απέναντί του, εκείνος ανταποκρίθηκε. Ένιωσα κάπως προνομοιούχος».

.
Μπάρρυ Μάιλς: Ουίλιαμ Μπάροουζ. El hombre invisible (Απόπειρα)

No 600

Gengoroh Tagame (Ιαπωνία)

Γραμμένη από τον Τακέσι Μουραμάτσου, στενό φίλο του Μισίμα από την παιδική ηλικία, αυτή η μνημειώδης μελέτη των πεντακοσίων σελίδων, το Mishima Yukio no Sakai («Ο κόσμος του Γιούκιο Μισίμα»), έχει ως στόχο να δείξει, ως κεντρικό του θέμα, ότι ο Μισίμα ήταν ετεροφυλόφιλος.
Ο Μουραμάτσου συνόψισε για μένα τη θεωρία του σε συζητήσεις που είχαμε στα τέλη του 1980, πολύ πριν εκδοθεί το βιβλίο του. Υποστήριζε με δριμύτητα ότι ο Μισίμα δεν ήταν ομοφυλόφιλος. Όταν ο Μισίμα ήταν πολύ νέος, αγάπησε για πρώτη φορά ένα κορίτσι που τον απέρριψε. Πικράθηκε από την άρνηση (απόηχοι αυτής της δυσάρεστης εμπειρίας υπάρχουν στις Εξομολογήσεις μιας μάσκας στο χαρακτήρα της Σονόκο). Από εκεί και πέρα, σύμφωνα με τον Μουραμάτσου, ο Μισίμα επέλεξε ένα τεχνητό είδος ομοφυλοφιλίας – αυτή ήταν η «μάσκα» στις Εξομολογήσεις μιας μάσκας. Ο Μισίμα είχε περάσει το υπόλοιπο της ζωής του, προφανώς, παριστάνοντας το σοδομίτη. Θα ερμήνευα τα κίνητρα του Μουραμάτσου –τον γνωρίζω καλά- με τον παρακάτω τρόπο: Πρώτον, σεμνοτυφία. Δεύτερον, σεβασμός στην οικογένεια Μισίμα. Τρίτον, ο Μουραμάτσου ήταν ένας συντηρητικός διανοούμενος και τοποθετούσε τον εαυτό του δίπλα στον Μισίμα, ως ισότιμό του πνευματικά. Τον έθλιβε η δημοσιότητα γύρω από τη σεξουαλική ζωή του Μισίμα, διότι κρατούσε στο περιθώριο τις πολιτικές πεποιθήσεις του συγγραφέα, για τις οποίες ο Μουραμάτσου ενδιαφερόταν πολύ. Και όμως, το βιβλίο του φαίνεται πως δεν εντυπωσίασε, αναφορικά με το θέμα της ομοφυλοφιλίας, αν και είναι ένα έργο κατάρισης που χαίρει εκτίμησης.
Στις αρχές του 1994 –εκείνη την εποχή ο Μουραμάτσου πάλευε με καρκίνο στο τελικό στάδιο- συνάντησα έναν από τους λιγοστούς ξένους στενούς φίλους του Μουραμάτσου, έναν Αμερικανό μελετητή. Έθιξε το θέμα του βιβλίου του Μουραμάτσου και των απίθανων ισχυρισμών του σχετικά με τη σεξουαλικότητα του Μισίμα. Ο μελετητής εξέφραζε τη Θλίψη του γι’ αυτό το μοιραίο μειονέκτημα, όπως το έβλεπε, διότι έτεινε να ακυρώνει ολόκληρο το έργο – τόσα χρόνια συγγραφής και δεκαετίες εμπειρίας είχαν πάει στράφι. (…) Η στάση του μου φάνηκε ανάλογη με αυτή των Βρετανών οπαδών του Τ.Ε.Λόρενς (Λόρενς της Αραβίας) στα νιάτα μου. Εκείνη την εποχή υπήρχε μεγάλη διστακτικότητα στο να λάβουν υπόωη τη σεξουαλικότητά του, λες και ο Τ.Ε.Λόρενς ήταν φτιαγμένος από ξύλο.

Χένρυ Σκοτ Στόουκς: Γιούκιο Μισίμα. Η ζωή και ο θάνατος του (Καστανιώτης)

No 599

Rinaldo Hopf (Γερμανία)

.
Δεν μου άρεσε να γνωρίζω τους συντρόφους του Ντόντι. Ήξερα πως ήταν λάθος, όμως ζήλευα. Οι σχέσεις του Ντόντι με τους άντρες έμοιαζαν πάντα καλύτερες από τις δικές μου και δεν ήταν απλώς επειδή οι σύντροφοί του ήταν πιο ωραίοι και πιο καλοντυμένοι. Ήταν επειδή έμοιαζαν να μοιράζονται με τον Ντόντι την αληθινή φιλία, αυτό που μέχρι τώρα έλειπε από όλες μου τις σχέσεις.
Ο Τζορτζ ήταν ωραίος τύπος. Ετοίμασε ένα φανταστικό γεύμα και μας αποκάλυψε τη μθστική συνταγή για τη νοστιμότατη σπανακόσουπα, που είχε απαίσια γεύση όταν μετά από καιρό προσπάθησα να τη φτιάξω με τα χεράκια μου. Όμως, όταν σερβιρίστηκε το πιάτο με τα τυριά και η κουβέντα κινήθηκε γύρω από τις φημολογούμενες ατασθαλίες του πρίγκηπα Κάρολου,ένιωσα πως ο Τζορτζ και ο Ντόντι όριζαν διαφορετικά ο καθένας τη λέξη αφοσίωση. (…)
Όταν δυο μήνες αργότερα ο Ντόντι μού μετέφερε με βραχνή, σπασμένη φωνή πως οι δρόμοι τους είχαν χωρίσει, του είπα απλά ένα ειλικρινές «λυπάμαι». Το γεγονός μου προξενούσε αντιφατικά συναισθήματα, από τη μια στεναχωριόμουν κι από την άλλη αισθανόμουν μια εγωιστική ανακούφιση. Δεν υπάρχει τίποτε χειρότερο από το να πρέπει να ακούς για την ερωτική σχέση του καλύτερου σου φίλου όταν εσύ δεν έχεις να πεις τίποτα για τον εαυτό σου. Εκτός αυτού η σχέση του Ντόντι με τον Τζορτζ μου ενέπνεε μια άρρωστη ζήλια.

Rita Ciresi: Κάποιος να μ’ αγαπάει (Περίπλους)

No 598

Jill Gibson (ΗΠΑ)

Ο τρόπος που ένας άνδρας την κοιτά είναι που κάνει την Sandra να νιώθει γυναίκα (…) Η Sandra δεν αντέχει πάνω της το βλέμμα που μπορεί να της ρίξει ένας ομοφυλόφιλος. «Δεν μου αρέσω καθόλου όταν με κοιτούν αυτοί. Μου αντανακλούν μια εικόνα μου που μου είναι δυσάρεστη». Όποτε κι αν συνάντησε ομοφυλόφιλους, θυμάται ότι αισθάνθηκε μια «επίθεση στη θηλυκότητά της». Η στοργή με την οποία μπορούν να περιβάλουν μια γυναίκα δεν είναι παρά επιφανειακή – σχεδόν αγάπη. «Πάντα απογοητευόμαστε από έναν ομοφυλόφιλο», βεβαιώνει με πίκρα. «Νομίζουμε ότι μας ακούει μέχρι να συμβεί κάποιο αγόρι να διασχίσει τον δρόμο. Γυρίζει το κεφάλι προς τα εκεί κι εμείς δεν υπάρχουμε».
Για την Sandra, οι γυναίκες δεν έχουν καμιά δουλειά με τους ομοφυλόφιλους. Σχέση με ομοφυλόφιλο δεν μπορεί παρά να γεννά απογοήτευση. Η απουσία επιθυμίας εκ μέρους ενός ομοφυλόφιλου για μια γυναίκα υποτιμά τη θηλυκότητά της. «Και όχι επειδή κάποια γυναίκα δεν είναι αρκετά όμορφη αλλά πολύ απλά επειδή είναι γυναίκα». Απέναντι σε έναν ομοφυλόφιλο, η Sandra αισθάνεται απογυμνωμένη από αυτήν τη θηλυκότητα, την ίδια θηλυκότητα που κάνει να αντανακλάται στα μάτια των αληθινών ανδρών. Και τελικά παραδέχεται: «Στο βάθος, νιώθω αγανακτισμένη όταν ένας άνδρας είναι δυνατόν να μην με επιθυμεί. Στην πραγματικότητα, η επιθυμία ανάμεσα σε δυο άνδρες μού δίνει μια ευτελισμένη εικόνα της γυναίκας».
Οι άνδρες όμως «μεταξύ τους» δεν την έχουν ανάγκη για να ικανοποιηθούν. Έτσι η Sandra νοιώθει σαν απόβλητο μιας σχέσης στην οποία δεν έχει καμιά θέση. Η ομοφυλοφιλία δείχνει στις γυναίκες ότι οι άνδρες μπορούν να κάνουν χωρίς αυτές: αυτή η αδικία καθιστά τους ομοφυλόφιλους ανυπόφορους για τη Sandra. Οργισμένη που τολμούν να μην την επιθυμούν, η Sandra θεωρεί τους ομοφυλόφιλους, άνδρες που δραπετεύουν από τις υποχρεώσεις τους: το να δίνουν ευχαρίστηση στις γυναίκες.

.
Virginie Mouseler: Οι γυναίκες και οι ομοφυλόφιλοι. Η ψεύτικη αδιαφορία (Παπαζήσης)

No 597

Αχιλλέας Δρούγκας

.
«Ε, λοιπόν, αν δεν ήμουν ωραίος –κι εγώ πιστεύω πως είμαι-, δίκαια σεις θα καταδικαζόσατε για απάτη’ διότι, χωρίς κανείς να σας ζητήσει να το κάνετε, ορκίζεστε πάντα ότι είμαι ωραίος. Κι εγώ, φυσικά, σας πιστεύω επειδή σας θεωρώ έντιμους. Αν εξάλλου είμαι όντως ωραίος κι εσείς αισθάνεστε για μένα το ίδιο που αισθάνομαι εγώ για κάποιον που μου φαίνεται ωραίος, ορκίζομαι σε όλους τους θεούς ότι δεν θα άλλαζα την ομορφιά μου ούτε με την εξουσία του μεγάλου βασιλιά. Κι αυτό επειδή τώρα εγώ προτιμώ να αποθαυμάζω τον Κλεινία παρά να βλέπω όλες τις άλλες ομορφιές του κόσμου. Και πιο πρόθυμα θα έστεργα να είμαι τυφλός για όλα τα άλλα παρά για έναν και μόνο: τον Κλεινία. Τα βάζω με τη νύχτα και τον ύπνο επειδή με εμποδίζει να τον βλέπω και ευγνωμονώ την ημέρα και τον ήλιο επειδή μου τον φανερώνουν ξανά. Είναι εξάλλου σωστό εμείς οι ωραίοι να καμαρώνουμε και για τούτο: ότι, ενώ ο ισχυρός αποκτάει τα αγαθά με μόχθους, ο ανδρείος με κινδύνους και ο σοφός με λόγους, ο ωραίος, και χωρίς να κάνει τίποτε, όλα τα κατορθώνει. Εγώ λοιπόν, αν και ξέρω ότι τα χρήματα είναι ευχάριστο απόκτημα, προθυμότερα θα έδινα όλα όσα έχω στον Κλεινία παρά που θα έπαιρνα άλλα τόσα από άλλον’ κι αν με ήθελε δούλο του ο Κλεινίας, πιο χαρούμενος θα ήμουν σαν σκλάβος παρά σαν ελεύθερος: ευκολότερο θα μου ήταν να μοχθώ για κείνον παρά να αναπαύομαι, και πολύ θα χαιρόμουν να κινδυνεύω για χάρη του παρά να ζω ασφαλής (…)»

Ξενοφών: Συμπόσιον (Άγρα)

Μετάφραση: Αλόη Σιδέρη

No 596

Βάδιζα κατευθείαν από την Ακαδημεία προς το Λύκειο στο δρόμο που είναι έξω από το τείχος και ακριβώς κάτω από το τείχος’ κι όταν έφτασα στη μικρή πύλη, στην κρήνη του Πάνοπα, συνάντησα τυχαία τον Ιπποθέλη του Ιερώνυμου και τον Κτήσιππο από την Παιανία μαζί με πολλούς άλλους νέους που στέκονταν εκεί. Κι ο Ιπποθάλης μόλις με είδε να πλησιάζω, «Σωκράτη», μου είπε, «πού πηγαίνεις; Από πού έρχεασαι;»
Έρχομαι από την Ακαδημεία, είπα εγώ, και πηγαίνω κατευθείαν στο Λύκειο.
«Έλα κατευθείαν εδώ, σ’εμάς», είπε εκείνος. «Δεν έρχεσαι πιο κοντά; Αξίζει τον κόπο».
Πού, είπα εγώ, σε ποιους εσάς;
«Εδώ», είπε, και μου έδειξε ένα περίφραγμα και μια πόρτα ανοιχτή ακριβώς απέναντι από το τείχος. «Περνούμε τον καιρό μας εδώ», συνέχισε ο Ιπποθάλης, «εμείς και άλλοι πάρα πολλοί και ωραίοι».
Τι ακριβώς είναι τούτο το μέρος; Τι κάνετε εδώ;
«Είναι παλαίστρα», είπε, «την έχτισαν τώρα τελευταία και περνούμε τον καιρό μας τις πιο πολλές φορές συζητώντας’ θα ήταν χαρά μας αν συζητούσες κι εσύ μαζί μας».
Πολύ ωραία, είπα εγώ’ και ποιος διδάσκει εδώ;
«Ο φίλος σου ο Μίκκος», απάντησε, «που μιλάει επαινετικά για σένα».
Μα τον Δια, είπα, πραγματικά δεν είναι ασήμαντος ο άνθρωπος, κάθε άλλο μάλιστα, είναι επιδέξιος σοφιστής.
«Θέλεις, λοιπόν να έρθεις μαζί μας, για να δεις κι αυτούς που είναι μέσα;»
Πρώτα πρώτα θα ήθελα να μάθω για ποιο λόγο θα μπω, ποιος είναι ο ωραίος.
«Στον καθένα μας, Σωκράτη», απάντησε αυτός, «αρέσει και κάποιος άλλος».
Και σ’ εσένα, Ιπποθάλη, πιος αρέσει; Για πες μου.
Στην ερώτηση αυτή κοκκίνησε. Κι εγώ του είπα: «Ιπποθάλη, γιέ του Ιερώνυμου, δεν χρειάζεται πια να μου πεις αν αγαπάς κάποιον ή όχι’ γιατί τώρα ξέρω ότι δεν αγαπάς απλώς, αλλά σ’ έχει κυριέψει ο έρωτας. Εγώ βλέπεις, σ’ όλα τα άλλα είμαι ασήμαντος και άχρηστος, έχω όμως τούτο το, ας πούμε, θεϊκό χάρισμα: να μπορώ να ξεχωρίζω γρήγορα εκείνον που αγαπάει και εκείνον που αγαπιέται».
Κι αυτός, μόλις με άκουσε, κοκκίνησε ακόμη περισσότερο. Τότε ο Κτήσιππος του λέει, «Είναι πολύ αστείο, Ιπποθάλη, να κοκκινίζεις και να διστάζεις να πεις το όνομα στο Σωκράτη’ αν μείνει έστω και λίγο μαζί σου, θα υποφέρει από τις πολλές φορές που θα σε ακούσει να το αναφέρεις. Εμάς τουλάχιστον, Σωκράτη, μας έχει ξεκουφάνει, μας έχει πάρει τα αυτιά με τον Λύσι’ αν τύχει μάλιστα και τα έχει κοπανήσει λιγάκι, τότε πια ξυπνάμε στον ύπνο μας και νομίζουμε πως ακούμε το όνομα του Λύσι. Κι όσα διηγείται, όταν κουβεντιάζουμε μαζί του, είναι βέβαια τρομερά αλλά όχι και πάρα πολύ. Ουαί και αλλοίμονο όμως όταν αρχίζει να μας κατακλύζει με τα ποιήματα και τα πεζά του. Και το πιο φοβερό απ’ όλα: οι ύμνοι που τραγουδά για τον αγαπημένο του με υπέροχη φωνή, που είμαστε υποχρεωμένοι να την ακούμε και να την υπομένουμε. Κι όμως τώρα που τον ρωτάς εσύ, να που αυτός κοκκινίζει».

Πλάτων: Λύσις (Καρδαμίτσας)
Μετάφραση: Ν.Μ. Σκουτερόπουλος

No 595

Ανδρέας Καραγιάν (Κύπρος)

Ήμουν στην τελευταία τάξη του Γυμνασίου όταν γνώρισα τον Μάρκο. Ήταν στην ίδια ηλικία μ’ εμένα και μικροκαμωμένος. Στην αρχή με κούραζε με την προσκόλλησή του για να τον βοηθάω στα μαθήματα, μια και οι δικοί του δεν του έδιναν και ιδιαίτερη σημασία. Σιγά σιγά όμως ως άλλος Πυγμαλίων συνδέθηκα μαζί του, γίναμε αχώριστοι. Κάποια μέρα, που πήγα σπίτι απροειδοποίητα, κοιμότανε γυμνός στο κρεβάτι. Καθώς τον άγγιξα για να τον ξυπνήσω, το χέρι μου γλίστρησε στο στήθος του. Στο αισθησιακό μισοσκόταδο της κάμαρας με την ατμόσφαιρα γλυκιά από τη μυρωδιά του κορμιού και του ήπιου ρυθμού της αναπνοής του - ένα γαληνεμένο αγόρι στα μυστηριώδη μονοπάτια του ύπνου – ένιωσα ένα παράξενο συναίσθημα, μια πρωτόγνωρη ηδονή να με κατακλύζει' τότε κατάλαβα γιατί η Σελήνη ερωτεύτηκε τον κοιμισμένο έφηβο. Τον Ενδυμίωνα. Συνάμα όμως ένιωσα να κυλώ και ν’ ανακαλύπτω μια σκοτεινή πλευρά του εαυτού μου που μου προκάλεσε πανικό.

Όταν ο Μάρκος έφυγε στην εξοχή με την οικογένεια του, μάζεψα τα πράγματά μου και πήγα να τον βρω, παρά την άρνηση της μητέρας μου, που δεν έβλεπε τη σχέση αυτή με καλό μάτι.

Στην εξοχή μας βάλανε να κοιμηθούμε στο ίδιο κρεβάτι μια και δεν υπήρχε χώρος. Ήταν ένα γλυκό μαρτύριο, γιατί φοβόμουν να κάνω την όποια κίνηση, όταν ήμασταν γυμνοί στο κρεβάτι μόνο με το εσώρουχο, αλλά με ζέσταινε η παρουσία του και η απαλότητα της σάρκας που άγγιζα ανάλαφρα. Έμενα ακίνητος, ζαλισμένος, ενήδονος, όλη νύκτα με τις αισθήσεις μου έτοιμες να εκραγούν, αλλά αναγκασμένος να τις συγκρατήσω.

.

Ανδρέας Καραγιάν: Η αληθής ιστορία (Καστανιώτης)

Νο 594

Ο πολιτικός στοχασμός του Φασμπίντερ είναι σε κάπως ακατέργαστη μορφή που τον κάνει όμως περισσότερο άμεσο και ίσως πιο συγκροτημένο.. καθώς δε διαθέτει το απαραίτητο θεωρητικό υπόβαθρο για να επιζητά την τελειότητα της αφήγησης ή τη δόμηση μιας συμπαγούς φόρμας, καταφεύγει στην ειλικρίνεια του αυθόρμητου και τη φυσικότητα των ενστίκτων. Δυο στοιχεία που πλαισιώνουν μόνιμα το ερωτικό παράγοντας μια ενέργεια ικανή να αποτελέσει ολοκληρωμένο πολιτικό λόγο. «Οι ερωτικές σχέσεις στις ταινίες του Φασμπίντερ είναι εναύσματα και δρόμοι για μια μεταφορά των όρων δράσης στα κοινωνικά τους αντίστοιχα» (..) Αν τα Πικρά δάκρυα της Πέτρα δον Καντ αποτελούν μια απόπειρα καταγραφής και σχολιασμού της κοινωνικής ανισονομίας και εκμετάλλευσης μέσω της ερωτικής σχέσης δυο γυναικών, και Η γυναίκα του σταθμάρχη την επιβολή της θηλυκής εξουσίας μέσω της σεξουαλικότητας της, η ταινία Η χρονιά με τα 13 φεγγάρια (1978) επανέρχεται στον ίδιο προβληματισμό αναφερόμενη στον έρωτα δυο αντρών. Ο Φασμπίντερ σκιαγραφεί τις τρεις τελευταίες μέρες ενός τραβεστί και καταδύεται για μια ακόμη φορά κάτω από τη γυαλιστερή επιφάνεια μιας κοινωνίας που διανύει περίοδο οικονομικής ευμάρειας για να καταδείξει τα πραγματικά αδιέξοδα που δημιουργούνται στα λιγότερο ευνοημένα κοινωνικά στρώματα. Εδώ το ερωτικό στοιχείο είναι ένα εμπορεύσιμο είδος (όπως και στην προηγούμενη ταινία, άλλωστε), αποτελώντας το μοναδικό όπλο για την επιβίωση ή την καλύτερη διαβίωση του φτωχού ανθρώπου, ενώ για μια ακόμη φορά είναι ο κεντρικός άξονας γύρω από τον οποίο δομείται η αφήγηση. Ο έρωτας μετατρέπεται σε κινητήρια δύναμη της ζωής του ήρωα οδηγώντας τον σε μια σειρά λάθος εκτιμήσεις που θα πληρώσει τελικά με την ίδια του τη ζωή. Ο Φασμπίντερ γνωρίζει πως η ασφαλής αυτοδιαχείριση της ερωτικής επιθυμίας προϋποθέτει ένα περίβλημα ικανό να προστατεύει από τις κοινωνικές αντιδράσεις και ανατροπές, καθώς κάθε ανάλογη πράξη δεν είναι δυνατόν να γίνει αποδεκτή χωρίς να επιφέρει συνέπειες, όταν εκδηλώνεται από άτομα που δεν μετέχουν στις τάξεις των ισχυρών. Ο ήρωας κάνει ακριβώς αυτό το λάθος. Αλλάζοντας φύλο για χάρη του εραστή του, μπερδεύει τη δική του αδύναμη κοινωνική θέση μ’ αυτήν του άλλου. Επιζητά την αποδέσμευση από τον ίδιο του τον εαυτό, ανίκανος να αντιληφθεί τους πραγματικούς δεσμώτες του.

Κωνσταντίνος Νούλας: Το ερωτικό στον κινηματογράφο (Αιγόκερως)

No 593

(…) προς το τέλος της ζωής του, αυτό που ο Φουκώ αποκαλούσε γενεαλογία μετεξελίχθηκε σε ένα είδος φιλοσοφίας. Δεν θα μπορούσα να αναπτύξω καλύτερα την άποψη αυτή, παρά σχολιάζοντας τον οριστικό εφ’ όλης της ύλης χαρακτηρισμό του ίδιου του Φουκώ για το έργο του, στον πρόλογο του Η χρήση των Απολαύσεων. Υποστηρίζει εδώ, πως, εξαρχής, είχε αναπτύξει μια «ιστορία της αλήθειας». Θεωρεί ότι η ιστορία αυτή έχει τρεις κυρίως πτυχές: μία ανάλυση των μηχανισμών της αλήθειας (τουτέστιν, διαφόρων συστημάτων λόγου για την παραγωγή της αλήθειας) και καθεαυτών και σε σχέση μεταξύ τους’ μία ανάλυση της σχέσης των μηχανισμών της αλήθειας με τους συσχετισμούς εξουσίας’ τέλος, μία ανάλυση της σχέσης των μηχανισμών της αλήθειας με τον εαυτό τους (…) Το Η χρήση των απολαύσεων πραγματεύεται τη θέση του Πλάτωνα για τον έρωτα της αλήθειας ως το αγνό ιδανικό πίσω από τον ομοφυλοφιλικό έρωτα των αγοριών. Ο Πλάτων, ωστόσο, είχε τουλάχιστον μία ισχυρή τάση να αντιμετωπίζει τη φιλοσοφία περισσότερο ως μία θεωρητική ενατένιση παρά ως τρόπο ζωής κι έτσι ο Φουκώ είναι προσεκτικός αρκετά, ώστε να κρατήσει απόσταση από αυτού του είδους τον Πλατωνισμό.

Gary Gutting: Φουκώ (ελληνικά γράμματα)

Νο 592

Alberto Giacometti

«Από μια έμφυτη κλίση που είχα για τον κόσμο των παραμυθιών» γράφει ο Ζενέ στο Ημερολόγιο ενός κλέφτη «ήμουν έτοιμος να πράξω όχι σύμφωνα με τους νόμους της ηθικής, αλλά σύμφωνα με ορισμένους νόμους μιας μυθιστορηματικής αισθητικής». Το κριτήριο για να κρίνει κανείς μια πράξη ή έναν άνθρωπο δεν είναι το αγαθό που αυτός παράγει αλλά το ωραίο για το οποίο είναι αυτουργός, «το άσμα που ξεσηκώνει μέσα μου και το οποίο μεταφράζω σε λέξεις έτσι ώστε να μπορώ να το μεταδώσω». Στο έργο του Ζενέ «η αισθητική είναι αυτή που θεμελιώνει την ηθική» συνοψίζει ο Μισέλ Κορβέν χωρίς να έχει καμία συνέπεια αυτή του η διαίσθηση, η κατά τα άλλα απολύτως ακριβής’ διότι η υποταγή της ηθικής στην αισθητική είναι μια από τις θεμελιώδεις αρχές του λογοτεχνικού φασισμού από τον Ντ’ Ανούντσιο ως τον Μπραζιγιάκ.
Το ωραίο δένεται με τις πράξεις και με τους ανθρώπους που κατευθύνονται από το κακό.

Ιβάν Γιαμπλόνκα: Ζαν Ζενέ. Οι ανομολόγητες αλήθειες (Καστανιώτης)

No 591

Αλλά οι ενοχές του Wittgenstein για τον Francis δεν είχαν απολύτως καμία σχέση με το γεγονός ότι τον είχε επηρεάσει. Είχαν να κάνουν με πιο εσωτερικά θέματα – με το πώς ο Wittgenstein αισθανόταν απέναντι στον Francis κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών της ζωής του. Στις 28 Δεκεμβρίου 1941 έγραφε:
Σκέφτομαι πολύ τον Francis, αλλά πάντα γεμάτος τύψεις για την έλλειψη αγάπης εκ μέρους μου’ όχι με ευγνωμοσύνη. Η ζωή του και ο θάνατός του μοιάζουν να με κατηγορούν, γιατί τα δυο τελευταία χρόνια της ζωής του ήμουν πολύ συχνά κενός από αγάπη, και στην καρδιά μου δεν του ήμουν πιστός. Αν δεν ήταν τόσο απέραντα γλυκός και πιστός, δεν θα είχα καθόλου αγάπη γι’ αυτόν.
Αμέσως μετά το απόσπασμα αυτό, συνεχίζει αναφερόμενος στα αισθήματά του για τον Kirk: «Βλέπω τον Keith συχνά, αλλά τι ακριβώς σημαίνει αυτό δεν ξέρω. Απογοήτευση που μου αξίζει, αγωνία, ανησυχία, αδυναμία να μπω σ’ ένα ρυθμό ζωής». Περίπου εφτά χρόνια μετά, τον Ιούλιο του 1948, έγραφε: «Σκέφτομαι πολύ την τελευταία φορά που ήμουν με τον Francis. Σκέφτομαι την απεχθή μου συμπεριφορά, απέναντί του (…) Δεν βλέπω πώς θα καταφέρω ν’ απελευθερωθώ από αυτή την ενοχή».

.
Ray Monk: Λούντβιχ Βιτγκενστάιν. Το χρέος της μεγαλοφυίας (Scripta)

No 590

Thoman Phillips (Ην. Βασίλειο)

Στις περιγραφές του ταξιδιού από το Αργοστόλι προς το Μεσολόγγι ο Βύρων μνημονεύει συχνά τον Λουκά Χαλανδριτσάνο με την παρορμητικότητα με την οποία μιλά κανείς για τον αγαπημένο του ακόμη κι εκεί που δεν το δικαιολογεί απόλυτα η περίσταση.
(…) όπως σε ένα από τα λιγοστά ποιήματα που έγραψε στο Μεσολόγγι, ένα ποίημα άμεσου αλλά ανανταπόδοτου πόθου, μια ύστερη άνθηση του προστατευτικού ενστίκτου του.

Σε κοιτούσα όταν μας πλεύριζε ο εχθρός –
έτοιμος να τον χτυπήσω – ή εμάς τους δυο
αν χανόταν η ελπίδα – παρά να μοιραστώ
κάτι από έναν που αγαπώ – εκτός ελευθερία κι αγάπη
Σε κοιτούσα , μπροστά στα κύματα – όταν τα βράχια
δέχτηκαν την πλώρη μας – γύρω θύελλα και φόβος
και κάθε που τράνταζε σού έλεγα πιάσου πάνω μου
το μπράτσο μου η βάρκα σου θα ήταν το στερνό το φορείο σου.

Fiona MacCarthy: Βύρων. Ο βίος και ο θρύλος (Ποταμός)

Νο 589

Lawrence Alma-Tadema

.
Τα μονοπάτια που οδηγούσαν από τον έρωτα στην καταστροφή ήταν πολλά και διάφορα. Οι φιλόσοφοι φαίνεται ότι πίστευαν πως η επιρροή του έρωτα προκαλούσε μια γενικότερη σύγχυση των πνευματικών ικανοτήτων, η οποία οδηγούσε σε κάθε είδους οικονομική αμέλεια και ανόητα έξοδα. Από την άποψη αυτή, οι οικονομικές επιπτώσεις του έρωτα είναι κάπως σαν τις οικονομικές επιπτώσεις του ποτού. Ο Ξενοφών ισχυρίζεται ότι τόσο ο εραστής όσο και ο πότης χάνουν όλο και πιο πολύ την ικανότητα να σχολούνται με τα δέοντα και να αποφεύγουν τα απαγορευμένα. Ένα ανέκδοτο για τον Αλκιβιάδη λέει πως, σε μια περίσταση, όρμησε στο σπίτι του Άνυτου, του πλούσιου εραστή του, και αποφάσισε να προχωρήσει σε μια μικρή περιουσιακή αναδιανομή' αφού ήπιε στην υγεία του με τα μισά κρασοπότηρα του σπιτιού (προφανώς ασημένια ή χρυσά), διέταξε μετά τους υπηρέτες του να τα κουβαλήσουν στο σπίτι του φίλου του Θρασύλλου, ο οποίος ζούσε πιο στριμωγμένος οικονομικά. Κάποιοι διαμαρτυρήθηκαν ότι η συμπεριφορά του Αλκιβιάδου ήταν απερίσκεπτη, αλλά ο Άνυτος απάντησε:
- Καθόλου! Ήταν στην εξουσία του να τα πάρει όλα και δείχνει μεγάλη σωφροσύνη από μεριάς του που μου άφησε τα μισά.*
Οι δαπάνες των ερωτικών περιπετειών έπαιρναν πολλές και διαφορετικές μορφές, όσες και οι σχέσεις οι ίδιες. Στην πραγματικότητα, η φύση της οικονομικής συναλλαγής έπαιζε ουσιώδη ρόλο στον προσδιορισμό του χαρακτήρα μιας ερωτικής σχέσης. Η πληρωμή μιας καθορισμένης τιμής σε μετρητά χαρακτήριζε την ανώνυμη ανηθικότητα του πορνείου. Το δώρο μαρτυρούσε μια πιο μακροχρόνια διευθέτηση αβέβαιων ανταλλαγμάτων.

Τζέιμς Ντέιβιντσον: Αρχαίοι Αθηναίοι. Ηδονές, καταχρήσεις και πάθη (Περίπλους)

*Ξενοφών, Απομνημονεύματα 1.2.22' Αθήναιος 12.534f

Νο 588

Ας αφήσουμε λοιπόν αυτά, και αφού η δύναμη του Έρωτα είναι τόσο μεγάλη, ας εξετάσουμε την ευμένειά του και τις χάρες του προς τους ανθρώπους, όχι αν παρέχει πολλά αγαθά στους ερωμένους – διότι αυτά είναι φανερά σε όλους – αλλά αν παρέχει μεγαλύτερες και περισσότερες ωφέλειες στους ίδιους τους ερωτευμένους' διότι ο Ευριπίδης, αν και ευάλωτος στον έρωτα, το ελάχιστο θαύμασε λέγοντας:
ποιητή κάνει κάποιον
ο Έρως, ακόμα κι αν πριν δεν είχε το χάρισμα των Μουσών.
Τον κάνει εύστροφο, ακόμα κι αν πριν ήταν αργόστροφος, και ανδρείο, όπως έχει ειπωθεί, αν ήταν δειλός, όπως αυτοί που πυρακτώνουν τα ξύλα και τα κάνουν από μαλακά σκληρά. Γενναιόδωρος, τρυφερός και μεγαλόψυχος γίνεται κάθε ερωτευμένος, καθώς η μικρολογία και η φιλαργυρία του μαλακώνει σαν το σίδερο με τη φωτιά, ώστε να χαίρεται να δίνει στους αγαπημένους, τόσο όσο δεν χαίρονται να παίρνουν οι ίδιοι από άλλους. Γνωρίζετε βέβαια ότι, τότε που ο Άνυτος, γιος του Ανθεμίωνα και εραστής του Αλκιβιάδη, έκανε το τραπέζι σε κάποιους ξένους με γενναιοδωρία και λαμπρότητα, μπήκε ο Αλκιβιάδης με την παρέα των γλεντοκόπων, πήρε από το τραπέζι σχεδόν τα μισά ποτήρια και έφυγε. Όταν οι ξένοι ενοχλήθηκαν και είπαν: “Περιφρονητικά σου φέρεται και υπεροπτικά ο νεαρός”, ο Άνυτος απάντησε: “Αντίθετα, φιλικά, γιατί, αν και μπορούσε να τα πάρει όλα, αυτός μου άφησε κι εμένα τόσα”. Ευχαριστημένος λοιπόν ο Ζεύξιππος, είπε: “Ηρακλή μου, θα μπορούσα να ξεχάσω σχεδόν την αρχαία μου έχθρα απέναντι στον Άνυτο για τη συμπεριφορά του προς τον Σωκράτη* και τη φιλοσοφία, αν ήταν τόσο ευγενής και ανώτερος στον έρωτα”

Πλούταρχος: Ερωτικός στα Ηθικά τόμος 19 (Κάκτος)

* Ο Άνυτος ήταν ένας από τους κατηγόρους του Σωκράτη

Νο 587

Γιάννης Τσαρούχης
.
Επί της ουσίας (...) το κείμενο του Μαρωνίτη ήταν διάτρητο και ευάλωτο σε κριτικό έλεγχο. αν ενοχλούσε κάτι ήταν το γεγονός ότι ήταν ένα κείμενο κακής πρόθεσης. Παπατζίδικα (εδώ παπάς, εκεί παπάς, πού ΄ναι ο παπάς) δόλιο και με φρασεολογία "από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα", προσπαθούσε να βγάλει σκάρτα τα πεζογραφήματα του Ιωάννου, παραγνωρίζοντας βασικές αλήθειες.
.
Γιώργος Αράγης: Για τον Ιωάννου (Ίνδικτος)

No 586

Γιάννης Τσαρούχης

Στο παρελθόν, γνωστός καθηγητής και λόγιος κατηγόρησε τον Ιωάννου ως «επαρχιώτη». Ανοιχτοί λογαριασμοί μεταξύ Θεσσαλονικέων. Ούτε οι πρώτοι, ούτε οι τελευταίοι. Δεν μας ενδιαφέρουν πια. Όμως υπάρχει μια αλήθεια σε αυτό. Ο Ιωάννου μοιάζει περιχαρακωμένος στη γενέθλια πόλη του. (…) Ένας άνθρωπος της περιφέρειας λοιπόν (…) παραμένει ένας πεζογράφος της περιφέρειας. Παρά το γεγονός ότι αργότερα ξεπέρασε το σύνδρομο αυτό γράφοντας θέματα πανελλήνιας εμβέλειας σε ημερήσιες εφημερίδες. Αυτή η σκιά του “επαρχιώτη” λοιπόν, που στον Παπαδιαμάντη καθαγιάζεται, εκείνον μοιάζει να τον ακολουθεί σαν κατάρα. Αυτή μπορεί να είναι μια από τις μομφές που ίσως τον κρατούν μακριά από τα σημερινά ενδιαφέροντα των ανθρώπων του κλεινού άστεως.

Μένης Κουμανταρέας: Ένας Σειληνός στην ακολουθία του Επιταφίου στο Νάσος Βαγενάς, Γιάννης Κοντός, Νινέττα Μαυρονικόλα (επιμ.): Με τον ρυθμό της ψυχής. Αφιέρωμα στον Γιώργο Ιωάννου (Κέδρος)

No 585

Nebojsa Zdravkovic (Σερβία)

Το πρώτο πράγμα που ενόχλησε τον Ιω. ή μάλλον τον τρόμαξε, ήταν η ταύτιση των λογοτεχνικών του προσώπων με τον ίδιο, σε συνδυασμό βέβαια με τα περί «ερωτικής ανορθοδοξίας». Ο συγγραφέας είχε ιδιαίτερα έντονους, εν προκειμένω, τους φόβους και τις φοβίες ενός δημοσίου υπαλλήλου (και μάλιστα εκπαιδευτικού) εκείνης της εποχής – και, φυσικά, όχι μόνον εκείνης. Έτσι, στην πρώτη του συνέντευξη στο Διαβάζω το Νοέμβριο του ’77, επισημαίνει και διαμαρτύρεται: (…) μοίραζε στους ακροατές του το διάγραμμα της διάλεξης, όπου γράφονταν φοβερά πράγματα όπως: “Εφηβεία και ερωτική ανορθοδοξία”… Έ, όχι δεν είμαστε ακόμα στην Ιστορία [της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας] του Δημαρά, οπότε μπορείς να μιλάς για τέτοια πράγματα – για τ’ όνομα του Θεού!» (Διαβάζω, 9, Νοε-Δεκ. 1977, 22α [Συν. 68]). Στο σημείο αυτό ο Ιω. μοιάζει να μην έχει γενικότερες αντιρρήσεις για την αυτοβιογραφική διάσταση που απέδιδε στα πεζά του η κριτική του Μα.

Στην ομιλία του πάλι στην «Τέχνη» το Δεκέμβριο του ’77, αφενός θεωρεί χαρακτηριστικό «άξεστων» ανθρώπων την ταύτιση λογοτεχνικών «επεισοδίων» και «ιδιωτικής ζωής» του λογοτέχνη, αφετέρου όμως επισημαίνει απλώς την «επιπολαιότητα του δράστη»: «Αλλά τα σημαντικότερα για μένα δεν σας τα είπα, (…) ούτε και θα σας τα πω επί λέξει. Είναι τα σημεία όπου ο περίπτυστος κριτικός μου γράφει για την ιδιωτική μου ζωή, όπως αυτός την αντιλαμβάνεται. Στη διάλεξη τα είπε πιο ξεκάθαρα. (…) Κοινοί μας φίλοι, μού μετέφεραν – και απορώ πώς – το εξής επιχείρημα: “Μα εσύ τα γράφεις μόνος σου, γιατί θυμώνεις που τα είπε κι αυτός; ” Δεν γράφω τίποτε μόνος μου, κάνουνμεγάλο λάθος. Δεν μπορούν να μου αποδίδουν τα επεισόδια των πεζογραφημάτων μου, τόσος άξεστοι είναι;» Και λίγες σελίδες πιο κάτω: «Ήρθε κατόπιν στην κατοχή μου το περιλάλητο “διάγραμμα”. Βλέποντας με τα ίδια τα μάτια μου τα σημειούμενα περί “ανορθοδοξίας” και λοιπά, έγινα έξω φρενών. Το φωτοτύπησα και άρχισα να το στέλνω σε φίλους. Μολονότι πολύ οργισμένος, το συνόδευα με σχόλια σχετικά μόνο με την επιπολαιότητα του δράστη, κι όχι άλλα βαρύτερα»

.

Ξενοφών Α. Κοκόλης: Η διαμάχη Μαρωνίτη – Ιωάννου 1977 – 2007 (Ίνδικτος)

No 584

Henry Scott Tuke

Έρωτας

Ο έρωτας είναι η ουσία
το φύλο δεν έχει σημασία
μπορεί να είναι αυτό
ή και διαφορετικό
Ο άνθρωπος δεν είναι ζώο:
είναι σάρκα ευφυής
αν και ενίοτε ασθενής
[Φ.Π.]

Ποτέ δεν ήμουν απ’ αυτούς που στον έρωτα ή τη φιλία
το ένα φύλο απ’ το άλλο προτιμούν.
Το ίδιο αγαπώ, όπως το πουλί στέκεται
όπου μπορεί να σταθεί.
[Ρ. Ρ.]

ΠεσσοΑ-Ω (Εξάντας)
Επιμέλεια: Μαρία Παπαδήμα

Νο 583

Σε παλικαράκι

(Μειρακίῳ)

.

Μακάρι, ουράνιοι θεοί, να κάθομαι σε όλη τη ζωή απέναντι στον αγαπημένο και να ακούω δίπλα μου την ευχάριστη φωνή του, να βγαίνω έξω, όταν βγαίνει, και να μοιράζομαι κάθε δραστηριότητα μαζί του. Ας εύχεται ο εραστής να φτάσει ο πολυαγαπημένος στη γεροντική ηλικία χωρίς καμιά στενοχώρια, χωρίς κακοτοπιές και λοξοδρομήματα στη ζωή και χωρίς να γνωρίσει ποτέ βάσκανη μοίρα. Αν όμως, όπως είναι νόμος της ανθρώπινης φύσης, τον αγγίξει αρρώστια, θα αρρωστήσω κι εγώ μαζί του και, όταν ανοίγεται, θα πλέω μαζί του σε φουρτουνιασμένη θάλασσα. Αν κάποιος βίαιος τύραννος του βάλλει δεσμά, θα βάλω γύρω μου τα ίδια σίδερα. Όποιος τον μισεί θα είναι εχθρός δικός μου και θα αγαπώ όσους είναι ευνοϊκά διατεθειμένοι απέναντί του. Αν δω ληστές ή εχθρούς να ορμούν καταπάνω του, θα οπλιστώ ακόμη και πέρα από τις δυνάμεις μου, και, αν πεθάνει, δεν θα μπορέσω να ζήσω. Ως τελευταίες εντολές σε όσους αγαπώ μετά από κείνον θα αφήσω να στήσουν κοινό τάφο για τους δυο μας, να ενώσουν τα κόκαλά μας και να μην χωριστεί ούτε η άλαλη σκόνη του ενός από του άλλου.

.

Λουκιανός: Έρωτες (Κάκτος)

No 582

Πεσ’ μου, παλικαράκι, από πού κατάγεσαι κι είσαι τόσο στον έρωτα σκληρός; Από τη Σπάρτη, θα μου πεις; Μα δεν είδες τον Υάκινθο ούτε συλλογίστηκες το χαμό του; Μήπως από τη Θεσσαλία; Ούτε, λοιπόν, ο Αχιλλέας από τη Φθία δεν σε δίδαξε; Μήπως από την Αθήνα; Από τους ανδριάντες του Αρμόδιου και του Αριστογείτονα μπροστά δεν πέρασες; Ίσως από την Ιωνία; Υπάρχει τίποτα αβρότερο απ’ αυτή τη χώρα, εκεί που κατοικούσαν οι Βράγχιοι και οι Κλάριοι, του Απόλλωνα οι εραστές; Μήπως πάλι από την Κρήτη, όπου ο φλογερός Έρως περιδιαβάζει στις εκατό πόλεις; Σκύθης μου φαίνεσαι και βάρβαρος, από κείνους τους βωμούς και τις αφιλόξενες ιεροτελεστίες. Έχεις, λοιπόν, το δικαίωμα να τιμήσεις τις πατροπαράδοτες συνήθειές στο. Κι αν δεν επιθυμείς να ζήσω, πάρε στο χέρι το ξίφος. Μη φοβάσαι, δεν θα σου ζητήσω χάρη. Ακόμη, και να με λαβώσεις λαχταρώ.

Φιλόστρατος: Επιστολαί ερωτικαί (Αφοί Τολίδη)

No 581

Andy Warhol (ΗΠΑ)

Καλή Χρονιά

Τροφή και βιβλία
Ένα ευρώ
Χάμπουργκερ και νουβέλες δεύτερο χέρι
Φτηνά τον βγάλαμε το φετινό Χειμώνα
Αν είχε σιντριβάνι στην Ομόνοια
Θα κάναμε Πρωτοχρονιά με παγωμένο ντους
Τζάμπα
Μπροστά στα έντρομα πρεζόνια
Πάρε με τώρα αγκαλιά –
Είναι ακόμα δωρεάν το στέρνο σου;
.
Αντώνιος Ρουσοχατζάκης: Άγιος Γυμνός (Γαβριηλίδης)

No 580

Ας απολαύσουμε, Αγαπημένε,
κι ας πάμε να ιδωθούμε στην ομορφιά σου μέσα
στο βουνό και στον λόφο,
όπου αναβρύζει το καθάριο νερό’
ας μπούμε πιο βαθιά στο φύλλωμα.

Κι έπειτα στα ψηλά
τα σπήλαια της πέτρας θ’ ανέβουμε
που είναι καλά κρυμμένα,
κι εκεί θα εισχωρήσουμε
και ροδιών το γλεύκος θα γευτούμε.

Εκεί θα μου φανέρωνες
εκείνο που η ψυχή μου γύρευε,
και ύστερα θα μου έδινες
εκεί εσύ, ζωή μου,
εκείνο που μου χάρισες μιαν άλλη μέρα

Άγιος Ιωάννης του Σταυρού: Πνευματικό άσμα (Οι εκδόσεις των φίλων)
Μετάφραση: José Ruiz

No 579

Pablo Picaso (Ισπανία)

ΘΕΛΕΣΤΙΝΑ: Αχ, πώς μοσχοβολούν τα σεντόνια όταν κουνιέσαι. Όλα τα ‘χεις στην εντέλεια! Πάντα μου άρεσαν τα πράγματα και τα καμώματά σου, τα στολίδια κι η φρασκάδα σου. Και τι δροσερή που είσαι! Ο Θεός να σ’ έχει καλά. Κοίτα σεντόνια, κοίτα πάπλωμα, κοίτα μαξιλάρια, όλα κάτασπρα! Μακάρι να ‘ταν και τα γεράματά μου όπως όλα εδώ μέσα! Χρυσό μαργαριτάρι μου, να δεις πόσο σ’ αγαπάει αυτή που σ’ επισκέπτεται τέτοιες ώρες! Μόνο άσε με να σε κοιτάξω ολόκληρη, να σε χαρώ με την άνεσή μου.
ΑΡΕΟΥΣΑ: Σιγά, θεία! Μη με πιάνεις γιατί γαργαλιέμαι και γελάω, και το γέλιο με κάνει να πονάω περισσότερο.
ΘΕΛΕΣΤΙΝΑ:Πού πονάς, μωρό μου; Μήπως με κοροϊδεύεις;
ΑΡΕΟΥΣΑ: Να μη σώσω να δω άσπρη μέρα αν σε κοροϊδεύω! Εδώ και τέσσερις ώρες κοιλοπονώ και κοντεύω να πεθάνω, κι ο πόνος ανέβηκε στο στήθος και πάει να με ξεκάνει. Δεν είμαι και τόσο ευτυχισμένη όσο νομίζεις.
ΘΕΛΕΣΤΙΝΑ: Μπρος, κάνε στην άκρη κι άσε με να σε ψηλαφίσω. Κάτι ξέρω κι εγώ από τέτοιους πόνους, μα τις αμαρτίες μου. Η καθεμιά μας έχει τη μήτρα της και τα μητρικά της.
ΑΡΕΟΥΣΑ: Τη νιώθω πιο ψηλά στο στομάχι.
ΘΕΛΕΣΤΙΝΑ: Ο Θεός κι ο αρχάγγελος Μιχαήλ να σ’ ευλογούν! Τι δροσερή και αφράτη που είσαι! Τι στήθια, τι ομορφιά! Σε είχα βέβαια για ωραία, αλλά μέχρι τώρα έβλεπα ό,τι κι οι άλλοι, τώρα όμως σε διαβεβαιώ πως δεν υπάρχουν στην πόλη ούτε τρία κορμιά σαν το δικό σου, απ’ ό,τι ξέρω. Δε μοιάζεις δεκαπέντε χρονών. Αχ, και να ‘μουνα άντρας και να ‘χα την τύχη ν’ απολαύσω τέτοιο θέαμα! Για το Θεό, είμαι αμαρτία να μη δείχνεις τις χάρες σου σ’ όσους σ’ αγαπούν. Γιατί ο Θεός σε σ’ τις έδωσε για να χαραμίζονται κάτω από μισή ντουζίνα παπλώματα κι εσώρουχα τώρα που είσαι νέα. Μην είσαι σπαγγοραμμένη μ’ όσα η φύση σου ‘δωσε τζάμπα.

Fernando de Rojas: Η Θελεστίνα (Αίολος/Θερβάντες)

No 578

Τα βλέπετε με τα ίδια σας τα μάτια, πως ο Σωκράτης απ’ τη μια είν’ ερωτευμένος με τους ωραίους νέους και πάντα τους τριγυρίζει κι είναι ξετρελλαμένος μαζί τους κι από την άλλη λέει πως ό λ α τ’ α γ ν ο ε ί κ α ι τ ί π ο τ α δ ε ν ξ έ ρ ε ι – έτσι τουλάχιστον δείχνει το ύφος του! Αυτά δεν είναι Σιληνού φερσίματα; Eίναι και παραείναι μάλιστα! […] Δίχως άλλο, σε σας πρέπει να πω γυμνή την αλήθεια. Ακούστε λοιπόν προσεκτικά. Κι εσύ, Σωκράτη, κοίτα, αν πω κάνα ψέμα, να με διορθώσεις. – Συναντιόμαστε λοιπόν αγαπητοί μου, ολομόναχοι’ και φανταζόμουνα πως δε θ’ αργούσε να μου μιλήσει για όσα κάθε εραστής μπορεί να πει στη μοναξιά του με τον αγαπημένο του’ κι ήμουν όλος χαρά γι αυτό. Ε λοιπόν; Τίποτ’ απ’ όλα αυτά δε γινόταν. Έπιανε μόνο κουβέντα για συνηθισμένα ζητήματα, περνούσε όλη την ημέρα μαζί μου, και στο τέλος σηκωνόταν κι έφευγε. Έπειτα τον προσκάλεσα να γυμναστούμε μαζί’ και γυμναζόμαστε’ κι είχα την κρυφή ελπίδα πως έτσι κάτι θα κατάφερνα στο τέλος. Γυμναζότανε λοιπόν και πάλευε μαζί μου συχνά, χωρίς να ‘ναι παρών κανένας άλλος. Μα τι να σας πω; Και πάλι, τίποτα δε βγήκε! Βλέποντας λοιπόν τότε πως μ’ αυτά δεν κατάφερνα απολύτως τίποτα, πήρα την απόφαση να του ριχτώ στα γεμάτα και να μην τον αφήσω να μου ξεφύγει, μια κι έκανα την αρχή, μα να μάθω επιτέλους τι κατάληξη θα ‘χει αυτή η ιστορία! Τον προσκαλώ λοιπόν να δειπνήσουμε μαζί, απαράλλαχτα όπως ένας εραστής που ζητάει να ξεπλανέψει κανένα αγόρι! Μα και σ’ αυτό ακόμα δε φάνηκε αμέσως πρόθυμος. Χρειάστηκε να περάσει καιρός, για να δεχτεί επιτέλους!
.

Πλάτωνα Συμπόσιο (Μαρής)