Νο 589

Lawrence Alma-Tadema

.
Τα μονοπάτια που οδηγούσαν από τον έρωτα στην καταστροφή ήταν πολλά και διάφορα. Οι φιλόσοφοι φαίνεται ότι πίστευαν πως η επιρροή του έρωτα προκαλούσε μια γενικότερη σύγχυση των πνευματικών ικανοτήτων, η οποία οδηγούσε σε κάθε είδους οικονομική αμέλεια και ανόητα έξοδα. Από την άποψη αυτή, οι οικονομικές επιπτώσεις του έρωτα είναι κάπως σαν τις οικονομικές επιπτώσεις του ποτού. Ο Ξενοφών ισχυρίζεται ότι τόσο ο εραστής όσο και ο πότης χάνουν όλο και πιο πολύ την ικανότητα να σχολούνται με τα δέοντα και να αποφεύγουν τα απαγορευμένα. Ένα ανέκδοτο για τον Αλκιβιάδη λέει πως, σε μια περίσταση, όρμησε στο σπίτι του Άνυτου, του πλούσιου εραστή του, και αποφάσισε να προχωρήσει σε μια μικρή περιουσιακή αναδιανομή' αφού ήπιε στην υγεία του με τα μισά κρασοπότηρα του σπιτιού (προφανώς ασημένια ή χρυσά), διέταξε μετά τους υπηρέτες του να τα κουβαλήσουν στο σπίτι του φίλου του Θρασύλλου, ο οποίος ζούσε πιο στριμωγμένος οικονομικά. Κάποιοι διαμαρτυρήθηκαν ότι η συμπεριφορά του Αλκιβιάδου ήταν απερίσκεπτη, αλλά ο Άνυτος απάντησε:
- Καθόλου! Ήταν στην εξουσία του να τα πάρει όλα και δείχνει μεγάλη σωφροσύνη από μεριάς του που μου άφησε τα μισά.*
Οι δαπάνες των ερωτικών περιπετειών έπαιρναν πολλές και διαφορετικές μορφές, όσες και οι σχέσεις οι ίδιες. Στην πραγματικότητα, η φύση της οικονομικής συναλλαγής έπαιζε ουσιώδη ρόλο στον προσδιορισμό του χαρακτήρα μιας ερωτικής σχέσης. Η πληρωμή μιας καθορισμένης τιμής σε μετρητά χαρακτήριζε την ανώνυμη ανηθικότητα του πορνείου. Το δώρο μαρτυρούσε μια πιο μακροχρόνια διευθέτηση αβέβαιων ανταλλαγμάτων.

Τζέιμς Ντέιβιντσον: Αρχαίοι Αθηναίοι. Ηδονές, καταχρήσεις και πάθη (Περίπλους)

*Ξενοφών, Απομνημονεύματα 1.2.22' Αθήναιος 12.534f

Νο 588

Ας αφήσουμε λοιπόν αυτά, και αφού η δύναμη του Έρωτα είναι τόσο μεγάλη, ας εξετάσουμε την ευμένειά του και τις χάρες του προς τους ανθρώπους, όχι αν παρέχει πολλά αγαθά στους ερωμένους – διότι αυτά είναι φανερά σε όλους – αλλά αν παρέχει μεγαλύτερες και περισσότερες ωφέλειες στους ίδιους τους ερωτευμένους' διότι ο Ευριπίδης, αν και ευάλωτος στον έρωτα, το ελάχιστο θαύμασε λέγοντας:
ποιητή κάνει κάποιον
ο Έρως, ακόμα κι αν πριν δεν είχε το χάρισμα των Μουσών.
Τον κάνει εύστροφο, ακόμα κι αν πριν ήταν αργόστροφος, και ανδρείο, όπως έχει ειπωθεί, αν ήταν δειλός, όπως αυτοί που πυρακτώνουν τα ξύλα και τα κάνουν από μαλακά σκληρά. Γενναιόδωρος, τρυφερός και μεγαλόψυχος γίνεται κάθε ερωτευμένος, καθώς η μικρολογία και η φιλαργυρία του μαλακώνει σαν το σίδερο με τη φωτιά, ώστε να χαίρεται να δίνει στους αγαπημένους, τόσο όσο δεν χαίρονται να παίρνουν οι ίδιοι από άλλους. Γνωρίζετε βέβαια ότι, τότε που ο Άνυτος, γιος του Ανθεμίωνα και εραστής του Αλκιβιάδη, έκανε το τραπέζι σε κάποιους ξένους με γενναιοδωρία και λαμπρότητα, μπήκε ο Αλκιβιάδης με την παρέα των γλεντοκόπων, πήρε από το τραπέζι σχεδόν τα μισά ποτήρια και έφυγε. Όταν οι ξένοι ενοχλήθηκαν και είπαν: “Περιφρονητικά σου φέρεται και υπεροπτικά ο νεαρός”, ο Άνυτος απάντησε: “Αντίθετα, φιλικά, γιατί, αν και μπορούσε να τα πάρει όλα, αυτός μου άφησε κι εμένα τόσα”. Ευχαριστημένος λοιπόν ο Ζεύξιππος, είπε: “Ηρακλή μου, θα μπορούσα να ξεχάσω σχεδόν την αρχαία μου έχθρα απέναντι στον Άνυτο για τη συμπεριφορά του προς τον Σωκράτη* και τη φιλοσοφία, αν ήταν τόσο ευγενής και ανώτερος στον έρωτα”

Πλούταρχος: Ερωτικός στα Ηθικά τόμος 19 (Κάκτος)

* Ο Άνυτος ήταν ένας από τους κατηγόρους του Σωκράτη

Νο 587

Γιάννης Τσαρούχης
.
Επί της ουσίας (...) το κείμενο του Μαρωνίτη ήταν διάτρητο και ευάλωτο σε κριτικό έλεγχο. αν ενοχλούσε κάτι ήταν το γεγονός ότι ήταν ένα κείμενο κακής πρόθεσης. Παπατζίδικα (εδώ παπάς, εκεί παπάς, πού ΄ναι ο παπάς) δόλιο και με φρασεολογία "από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα", προσπαθούσε να βγάλει σκάρτα τα πεζογραφήματα του Ιωάννου, παραγνωρίζοντας βασικές αλήθειες.
.
Γιώργος Αράγης: Για τον Ιωάννου (Ίνδικτος)

No 586

Γιάννης Τσαρούχης

Στο παρελθόν, γνωστός καθηγητής και λόγιος κατηγόρησε τον Ιωάννου ως «επαρχιώτη». Ανοιχτοί λογαριασμοί μεταξύ Θεσσαλονικέων. Ούτε οι πρώτοι, ούτε οι τελευταίοι. Δεν μας ενδιαφέρουν πια. Όμως υπάρχει μια αλήθεια σε αυτό. Ο Ιωάννου μοιάζει περιχαρακωμένος στη γενέθλια πόλη του. (…) Ένας άνθρωπος της περιφέρειας λοιπόν (…) παραμένει ένας πεζογράφος της περιφέρειας. Παρά το γεγονός ότι αργότερα ξεπέρασε το σύνδρομο αυτό γράφοντας θέματα πανελλήνιας εμβέλειας σε ημερήσιες εφημερίδες. Αυτή η σκιά του “επαρχιώτη” λοιπόν, που στον Παπαδιαμάντη καθαγιάζεται, εκείνον μοιάζει να τον ακολουθεί σαν κατάρα. Αυτή μπορεί να είναι μια από τις μομφές που ίσως τον κρατούν μακριά από τα σημερινά ενδιαφέροντα των ανθρώπων του κλεινού άστεως.

Μένης Κουμανταρέας: Ένας Σειληνός στην ακολουθία του Επιταφίου στο Νάσος Βαγενάς, Γιάννης Κοντός, Νινέττα Μαυρονικόλα (επιμ.): Με τον ρυθμό της ψυχής. Αφιέρωμα στον Γιώργο Ιωάννου (Κέδρος)

No 585

Nebojsa Zdravkovic (Σερβία)

Το πρώτο πράγμα που ενόχλησε τον Ιω. ή μάλλον τον τρόμαξε, ήταν η ταύτιση των λογοτεχνικών του προσώπων με τον ίδιο, σε συνδυασμό βέβαια με τα περί «ερωτικής ανορθοδοξίας». Ο συγγραφέας είχε ιδιαίτερα έντονους, εν προκειμένω, τους φόβους και τις φοβίες ενός δημοσίου υπαλλήλου (και μάλιστα εκπαιδευτικού) εκείνης της εποχής – και, φυσικά, όχι μόνον εκείνης. Έτσι, στην πρώτη του συνέντευξη στο Διαβάζω το Νοέμβριο του ’77, επισημαίνει και διαμαρτύρεται: (…) μοίραζε στους ακροατές του το διάγραμμα της διάλεξης, όπου γράφονταν φοβερά πράγματα όπως: “Εφηβεία και ερωτική ανορθοδοξία”… Έ, όχι δεν είμαστε ακόμα στην Ιστορία [της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας] του Δημαρά, οπότε μπορείς να μιλάς για τέτοια πράγματα – για τ’ όνομα του Θεού!» (Διαβάζω, 9, Νοε-Δεκ. 1977, 22α [Συν. 68]). Στο σημείο αυτό ο Ιω. μοιάζει να μην έχει γενικότερες αντιρρήσεις για την αυτοβιογραφική διάσταση που απέδιδε στα πεζά του η κριτική του Μα.

Στην ομιλία του πάλι στην «Τέχνη» το Δεκέμβριο του ’77, αφενός θεωρεί χαρακτηριστικό «άξεστων» ανθρώπων την ταύτιση λογοτεχνικών «επεισοδίων» και «ιδιωτικής ζωής» του λογοτέχνη, αφετέρου όμως επισημαίνει απλώς την «επιπολαιότητα του δράστη»: «Αλλά τα σημαντικότερα για μένα δεν σας τα είπα, (…) ούτε και θα σας τα πω επί λέξει. Είναι τα σημεία όπου ο περίπτυστος κριτικός μου γράφει για την ιδιωτική μου ζωή, όπως αυτός την αντιλαμβάνεται. Στη διάλεξη τα είπε πιο ξεκάθαρα. (…) Κοινοί μας φίλοι, μού μετέφεραν – και απορώ πώς – το εξής επιχείρημα: “Μα εσύ τα γράφεις μόνος σου, γιατί θυμώνεις που τα είπε κι αυτός; ” Δεν γράφω τίποτε μόνος μου, κάνουνμεγάλο λάθος. Δεν μπορούν να μου αποδίδουν τα επεισόδια των πεζογραφημάτων μου, τόσος άξεστοι είναι;» Και λίγες σελίδες πιο κάτω: «Ήρθε κατόπιν στην κατοχή μου το περιλάλητο “διάγραμμα”. Βλέποντας με τα ίδια τα μάτια μου τα σημειούμενα περί “ανορθοδοξίας” και λοιπά, έγινα έξω φρενών. Το φωτοτύπησα και άρχισα να το στέλνω σε φίλους. Μολονότι πολύ οργισμένος, το συνόδευα με σχόλια σχετικά μόνο με την επιπολαιότητα του δράστη, κι όχι άλλα βαρύτερα»

.

Ξενοφών Α. Κοκόλης: Η διαμάχη Μαρωνίτη – Ιωάννου 1977 – 2007 (Ίνδικτος)

No 584

Henry Scott Tuke

Έρωτας

Ο έρωτας είναι η ουσία
το φύλο δεν έχει σημασία
μπορεί να είναι αυτό
ή και διαφορετικό
Ο άνθρωπος δεν είναι ζώο:
είναι σάρκα ευφυής
αν και ενίοτε ασθενής
[Φ.Π.]

Ποτέ δεν ήμουν απ’ αυτούς που στον έρωτα ή τη φιλία
το ένα φύλο απ’ το άλλο προτιμούν.
Το ίδιο αγαπώ, όπως το πουλί στέκεται
όπου μπορεί να σταθεί.
[Ρ. Ρ.]

ΠεσσοΑ-Ω (Εξάντας)
Επιμέλεια: Μαρία Παπαδήμα

Νο 583

Σε παλικαράκι

(Μειρακίῳ)

.

Μακάρι, ουράνιοι θεοί, να κάθομαι σε όλη τη ζωή απέναντι στον αγαπημένο και να ακούω δίπλα μου την ευχάριστη φωνή του, να βγαίνω έξω, όταν βγαίνει, και να μοιράζομαι κάθε δραστηριότητα μαζί του. Ας εύχεται ο εραστής να φτάσει ο πολυαγαπημένος στη γεροντική ηλικία χωρίς καμιά στενοχώρια, χωρίς κακοτοπιές και λοξοδρομήματα στη ζωή και χωρίς να γνωρίσει ποτέ βάσκανη μοίρα. Αν όμως, όπως είναι νόμος της ανθρώπινης φύσης, τον αγγίξει αρρώστια, θα αρρωστήσω κι εγώ μαζί του και, όταν ανοίγεται, θα πλέω μαζί του σε φουρτουνιασμένη θάλασσα. Αν κάποιος βίαιος τύραννος του βάλλει δεσμά, θα βάλω γύρω μου τα ίδια σίδερα. Όποιος τον μισεί θα είναι εχθρός δικός μου και θα αγαπώ όσους είναι ευνοϊκά διατεθειμένοι απέναντί του. Αν δω ληστές ή εχθρούς να ορμούν καταπάνω του, θα οπλιστώ ακόμη και πέρα από τις δυνάμεις μου, και, αν πεθάνει, δεν θα μπορέσω να ζήσω. Ως τελευταίες εντολές σε όσους αγαπώ μετά από κείνον θα αφήσω να στήσουν κοινό τάφο για τους δυο μας, να ενώσουν τα κόκαλά μας και να μην χωριστεί ούτε η άλαλη σκόνη του ενός από του άλλου.

.

Λουκιανός: Έρωτες (Κάκτος)

No 582

Πεσ’ μου, παλικαράκι, από πού κατάγεσαι κι είσαι τόσο στον έρωτα σκληρός; Από τη Σπάρτη, θα μου πεις; Μα δεν είδες τον Υάκινθο ούτε συλλογίστηκες το χαμό του; Μήπως από τη Θεσσαλία; Ούτε, λοιπόν, ο Αχιλλέας από τη Φθία δεν σε δίδαξε; Μήπως από την Αθήνα; Από τους ανδριάντες του Αρμόδιου και του Αριστογείτονα μπροστά δεν πέρασες; Ίσως από την Ιωνία; Υπάρχει τίποτα αβρότερο απ’ αυτή τη χώρα, εκεί που κατοικούσαν οι Βράγχιοι και οι Κλάριοι, του Απόλλωνα οι εραστές; Μήπως πάλι από την Κρήτη, όπου ο φλογερός Έρως περιδιαβάζει στις εκατό πόλεις; Σκύθης μου φαίνεσαι και βάρβαρος, από κείνους τους βωμούς και τις αφιλόξενες ιεροτελεστίες. Έχεις, λοιπόν, το δικαίωμα να τιμήσεις τις πατροπαράδοτες συνήθειές στο. Κι αν δεν επιθυμείς να ζήσω, πάρε στο χέρι το ξίφος. Μη φοβάσαι, δεν θα σου ζητήσω χάρη. Ακόμη, και να με λαβώσεις λαχταρώ.

Φιλόστρατος: Επιστολαί ερωτικαί (Αφοί Τολίδη)

No 581

Andy Warhol (ΗΠΑ)

Καλή Χρονιά

Τροφή και βιβλία
Ένα ευρώ
Χάμπουργκερ και νουβέλες δεύτερο χέρι
Φτηνά τον βγάλαμε το φετινό Χειμώνα
Αν είχε σιντριβάνι στην Ομόνοια
Θα κάναμε Πρωτοχρονιά με παγωμένο ντους
Τζάμπα
Μπροστά στα έντρομα πρεζόνια
Πάρε με τώρα αγκαλιά –
Είναι ακόμα δωρεάν το στέρνο σου;
.
Αντώνιος Ρουσοχατζάκης: Άγιος Γυμνός (Γαβριηλίδης)

No 580

Ας απολαύσουμε, Αγαπημένε,
κι ας πάμε να ιδωθούμε στην ομορφιά σου μέσα
στο βουνό και στον λόφο,
όπου αναβρύζει το καθάριο νερό’
ας μπούμε πιο βαθιά στο φύλλωμα.

Κι έπειτα στα ψηλά
τα σπήλαια της πέτρας θ’ ανέβουμε
που είναι καλά κρυμμένα,
κι εκεί θα εισχωρήσουμε
και ροδιών το γλεύκος θα γευτούμε.

Εκεί θα μου φανέρωνες
εκείνο που η ψυχή μου γύρευε,
και ύστερα θα μου έδινες
εκεί εσύ, ζωή μου,
εκείνο που μου χάρισες μιαν άλλη μέρα

Άγιος Ιωάννης του Σταυρού: Πνευματικό άσμα (Οι εκδόσεις των φίλων)
Μετάφραση: José Ruiz

No 579

Pablo Picaso (Ισπανία)

ΘΕΛΕΣΤΙΝΑ: Αχ, πώς μοσχοβολούν τα σεντόνια όταν κουνιέσαι. Όλα τα ‘χεις στην εντέλεια! Πάντα μου άρεσαν τα πράγματα και τα καμώματά σου, τα στολίδια κι η φρασκάδα σου. Και τι δροσερή που είσαι! Ο Θεός να σ’ έχει καλά. Κοίτα σεντόνια, κοίτα πάπλωμα, κοίτα μαξιλάρια, όλα κάτασπρα! Μακάρι να ‘ταν και τα γεράματά μου όπως όλα εδώ μέσα! Χρυσό μαργαριτάρι μου, να δεις πόσο σ’ αγαπάει αυτή που σ’ επισκέπτεται τέτοιες ώρες! Μόνο άσε με να σε κοιτάξω ολόκληρη, να σε χαρώ με την άνεσή μου.
ΑΡΕΟΥΣΑ: Σιγά, θεία! Μη με πιάνεις γιατί γαργαλιέμαι και γελάω, και το γέλιο με κάνει να πονάω περισσότερο.
ΘΕΛΕΣΤΙΝΑ:Πού πονάς, μωρό μου; Μήπως με κοροϊδεύεις;
ΑΡΕΟΥΣΑ: Να μη σώσω να δω άσπρη μέρα αν σε κοροϊδεύω! Εδώ και τέσσερις ώρες κοιλοπονώ και κοντεύω να πεθάνω, κι ο πόνος ανέβηκε στο στήθος και πάει να με ξεκάνει. Δεν είμαι και τόσο ευτυχισμένη όσο νομίζεις.
ΘΕΛΕΣΤΙΝΑ: Μπρος, κάνε στην άκρη κι άσε με να σε ψηλαφίσω. Κάτι ξέρω κι εγώ από τέτοιους πόνους, μα τις αμαρτίες μου. Η καθεμιά μας έχει τη μήτρα της και τα μητρικά της.
ΑΡΕΟΥΣΑ: Τη νιώθω πιο ψηλά στο στομάχι.
ΘΕΛΕΣΤΙΝΑ: Ο Θεός κι ο αρχάγγελος Μιχαήλ να σ’ ευλογούν! Τι δροσερή και αφράτη που είσαι! Τι στήθια, τι ομορφιά! Σε είχα βέβαια για ωραία, αλλά μέχρι τώρα έβλεπα ό,τι κι οι άλλοι, τώρα όμως σε διαβεβαιώ πως δεν υπάρχουν στην πόλη ούτε τρία κορμιά σαν το δικό σου, απ’ ό,τι ξέρω. Δε μοιάζεις δεκαπέντε χρονών. Αχ, και να ‘μουνα άντρας και να ‘χα την τύχη ν’ απολαύσω τέτοιο θέαμα! Για το Θεό, είμαι αμαρτία να μη δείχνεις τις χάρες σου σ’ όσους σ’ αγαπούν. Γιατί ο Θεός σε σ’ τις έδωσε για να χαραμίζονται κάτω από μισή ντουζίνα παπλώματα κι εσώρουχα τώρα που είσαι νέα. Μην είσαι σπαγγοραμμένη μ’ όσα η φύση σου ‘δωσε τζάμπα.

Fernando de Rojas: Η Θελεστίνα (Αίολος/Θερβάντες)

No 578

Τα βλέπετε με τα ίδια σας τα μάτια, πως ο Σωκράτης απ’ τη μια είν’ ερωτευμένος με τους ωραίους νέους και πάντα τους τριγυρίζει κι είναι ξετρελλαμένος μαζί τους κι από την άλλη λέει πως ό λ α τ’ α γ ν ο ε ί κ α ι τ ί π ο τ α δ ε ν ξ έ ρ ε ι – έτσι τουλάχιστον δείχνει το ύφος του! Αυτά δεν είναι Σιληνού φερσίματα; Eίναι και παραείναι μάλιστα! […] Δίχως άλλο, σε σας πρέπει να πω γυμνή την αλήθεια. Ακούστε λοιπόν προσεκτικά. Κι εσύ, Σωκράτη, κοίτα, αν πω κάνα ψέμα, να με διορθώσεις. – Συναντιόμαστε λοιπόν αγαπητοί μου, ολομόναχοι’ και φανταζόμουνα πως δε θ’ αργούσε να μου μιλήσει για όσα κάθε εραστής μπορεί να πει στη μοναξιά του με τον αγαπημένο του’ κι ήμουν όλος χαρά γι αυτό. Ε λοιπόν; Τίποτ’ απ’ όλα αυτά δε γινόταν. Έπιανε μόνο κουβέντα για συνηθισμένα ζητήματα, περνούσε όλη την ημέρα μαζί μου, και στο τέλος σηκωνόταν κι έφευγε. Έπειτα τον προσκάλεσα να γυμναστούμε μαζί’ και γυμναζόμαστε’ κι είχα την κρυφή ελπίδα πως έτσι κάτι θα κατάφερνα στο τέλος. Γυμναζότανε λοιπόν και πάλευε μαζί μου συχνά, χωρίς να ‘ναι παρών κανένας άλλος. Μα τι να σας πω; Και πάλι, τίποτα δε βγήκε! Βλέποντας λοιπόν τότε πως μ’ αυτά δεν κατάφερνα απολύτως τίποτα, πήρα την απόφαση να του ριχτώ στα γεμάτα και να μην τον αφήσω να μου ξεφύγει, μια κι έκανα την αρχή, μα να μάθω επιτέλους τι κατάληξη θα ‘χει αυτή η ιστορία! Τον προσκαλώ λοιπόν να δειπνήσουμε μαζί, απαράλλαχτα όπως ένας εραστής που ζητάει να ξεπλανέψει κανένα αγόρι! Μα και σ’ αυτό ακόμα δε φάνηκε αμέσως πρόθυμος. Χρειάστηκε να περάσει καιρός, για να δεχτεί επιτέλους!
.

Πλάτωνα Συμπόσιο (Μαρής)

No 577

.

Τα αγόρια ήταν πιο «απολαυστικά», όπως παρατηρούσε ο Όμηρος, στην πρώιμη εφηβεία όταν έβγαινε το πρώτο χνούδι στις παρειές τους. Η υπέρτατη ομορφιά απαθανατιζόταν συχνά στις αγγειογραφίες: απεικονιζόταν συνήθως ένας μεγαλύτερος γενειοφόρος άνδρας να ερωτοτροπεί με ένα αγόρι αυτής της ηλικίας, χαϊδεύοντάς τον ή κάνοντας έρωτα μαζί του ανάμεσα στους νεανικούς μηρούς του. Ακόμη και σε αυτή την κουλτούρα της εφηβοφιλίας, ήταν αποτυπωμένο το γυμνό αθλητικό ιδεώδες. Εξαιρετικά ωραίοι άνδρες, όπως σύντομα θα πιστοποιούσαν και τα γλυπτά, ήταν εκείνοι οι οποίοι διέθεταν αθλητικό παρουσιαστικό: φαρδείς ώμους, σφιχτές κοιλιές,προεξέχοντα οσχία και ρωμαλέους μηρούς. Επ’ ουδενί δεν προβαλλόταν η ρομαντική λατρεία του θηλυπρεπούς ή του χλομού, εύθραυστου διανοούμενου: στην εικονική αγγειοπλαστική, η ανατομία των κορασίδων συνήθως διαγραφόταν με αγορίστικες γραμμές. Εξαιρετικά μυώδεις πυγμάχοι ή παλαιστές παραήταν χοντροφτιαγμένοι για να είναι επιθυμητοί, αλλά το ιδανικό ήταν ο καλοσχηματισμένος πενταθλητής, με ιδιαίτερες επιδόσεις σε όλα τα αθλήματα, συμπεριλαμβανομένου και του ακοντισμού.
Στο πλαίσιο της σεξουαλικής αυτής δραστηριότητας, τα αγόρια στις περισσότερες πόλεις-κράτη δεν λάμβαναν καμία περαιτέρω επίσημη παιδεία μετά την ηλικία ττων δεκατεσσάρων ετών: αντί γι’ αυτό ασκούνταν και αγωνίζονταν γυμνοί, ξεχειλίζοντας από ανδρικές ορμόνες, στις παλαίστρες και αργότερα σε ειδικά «γυμνάσια», τα γυμναστήρια που η αρχαία ελληνική αριστοκρατία κληροδότησε επίσης στους σύγχρονους Δυτικούς μιμητές της. Μεγαλύτεροι άνδρες παρακολουθούσαν και στέναζαν από πόθο για το κάλλος όλης αυτής της νιότης που κυλιόταν στο χώμα. Όταν ερωτοτροπούσαν με τους νεαρούς, δεν αποδύονταν σε μια βίαιη επίδειξη του ανδρισμού τους, διεισδύοντας σε σώματα υποδεέστερων ανδρών για να αποδείξουν την «τιμή» και την «αρρενωπότητά» τους. Ως συνήθως, οι πρακτικές λεπτομέρειες της ερωτικής πράξης δεν είναι γνωστές σε μας, αλλά μόνο με βάση τις σύγχρονες προκαταλήψεις μας θα μπορούσαμε να τις συνδέσουμε με τις «μεσογειακές» αξίες της «τιμής» και της «ιαδούς». Υπήρχαν δεσμοί ανάμεσα στη σεξουαλική επιθυμία και στην παράδοση της προσφοράς δώρων και της σωματικής ανδρείας, οι οποίοι συχνά υποδήλωναν τρυφερότητα. Στην αγγειογραφία, ειδικά στον 6ο αιώνα π.Χ., απαντούν σκηνές όπου ένας ενήλικας κυνηγός φέρνει λαγούς, ελάφια και άλλα δώρα από τους αγρούς στον νεαρό ερωμένο του. Έδω το κυνήγι συμβαδίζει με τα δώρα του έρωτα. Κατά κανόνα ένας μεγαλύτερος σε ηλικία άνδρας προσέγγιζε ερωτικά έναν έφηβο: μέσα σε ένα ανταγωνιστικό κλίμα διαγκωνισμού και δωροδοκίας των αντιζήλων, οι ενδιαφερόμενοι ανταγωνίζονταν μεταξύ τους, και όχι με έναν «κατώτερο» εραστή, για τα θέλγητρα του αξιέραστου νεαρού. Γι’ αυτό και έχουν ρεαλιστική βάση μεταγενέστερα ανέκδοτα με θέμα πολιτικές αντιπαλότητες που ερείδονταν σε καβγάδες για τα μάτια ενός εφήβου. Οι ερωτικοί σύντροφοι συνήθως δεν ήταν μονόπλευρα «ομοφυλόφιλοι»: οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν συνείδησης της «ομοφυλοφιλικής φύσης». Ούτε η συμπεριφορά τους εθεωρείτο κοινωνικά ανορθόδοξη. Οι περισσότεροι από τους κοινωνούς αναλόγων σχέσεων παντρεύονταν και διατηρούσαν ερωτικές σχέσεις με τη σύζυγο, ή με δούλες και εταίρες: τις σχέσεις αυτές τις συνδύαζαν απλώς με παράλληλες ομοφυλοφιλικές δραστηριότητες. Η ερωτοτροπία με άτομα του ίδιου φύλου ήταν μάλλον φευγαλέα και εμφανιζόταν κατά περιόδους στη ζωή ενός άνδρα: οι διαδοχικές σχέσεις και η τύχη τους γίνονταν αντικείμενο δημόσιας συζήτησης και αποτελούσαν αγαπημένο θέμα των ποιητών. Στα συμπόσια, οι άνδρες δεν κάθονταν να ακούσουν ποιήματα που επαινούσαν τις γυναίκες ή τον γαμήλιο έρωτα.

Ρόμπιν Λέιν Φοξ: Ο κλασικός κόσμος (Ωκεανίδα)

No 576

.
Από αμνημονεύτων χρόνων και σε όλα τα μέρη του κόσμου κάποιοι άντρες και κάποιες γυναίκες ένιωσαν την επιθυμία της συναισθηματικής και σωματικής οικειότητας με άτομα του ίδιου φύλου. Υπήρξαν άντρες που πόθησαν και αγάπησαν άλλους άντρες΄ γυναίκες που πόθησαν και αγάπησαν άλλες γυναίκες. Το έπος Γκιλγκαμές – του οποίου η πρωιμότερη ολοκληρωμένη εκδοχή χρονολογείται στα 1700 πΧ – αφηγείται τις περιπέτειες ενός μυθικού βασιλιά που, όπως προοικονομείται σε ένα όνειρο, συναντά έναν άγριο άντρα, τον Ενκίντου, και καταλήγει να τον ‘αγαπήσει ως σύζυγο’.

Ιστορίες για σώματα και ψυχές που σμίγουν παραδίδονται επίσης από την αρχαία ελληνική και την ιουδεοχριστιανική παράδοση, τις πηγές του δυτικού πολιτισμού. Η Ιλιάδα του Ομήρου περιγράφει τη συντροφική σχέση του Αχιλλέα και του Πάτροκλου στον Τρωικό Πόλεμο, που χρονολογείται κατά παράδοση στον πρώιμο 12ο αιώνα πΧ , ενώ η Σαπφώ, η λυρική ποιήτρια του 6ου αιώνα πΧ, καταγράφει με τέτοια συναισθηματική ενάργεια τους καημούς της γυναίκας προς γυναίκα αγάπης, ώστε η νησιωτική πατρίδα της, η Λέσβος να μας δώσει τον όρο ‘λεσβιασμός’. Ο αρχαίος ελληνικός κόσμος τίμησε και δόξασε τις σχέσεις μεταξύ αντρών, θεωρώντας τον έρωτα προς το ωραίο, όπως τον εξύμνησε ο Πλάτων στο Συμπόσιο, ως προπαρασκευή και μύηση για τη φιλοσοφία. Παρόλο που ο Ιουδαϊσμός καταδίκασε το σοδομισμό, οι ιουδαϊκές γραφές (η χριστιανική Παλαιά Διαθήκη) έχουν δώσει αρκετά παραδείγματα γυναικών που είχαν στραμμένες τις προτιμήσεις τους σε άλλες γυναίκες και ανδρών που ένιωθαν πάθος για τους συντρόφους τους, όπως, μεταξύ άλλων, η ισραηλίτισσα Ναόμι με την χήρα νύφη της, τη Ρούθ, και ο Δαβίδ, ο βοσκός που έγινε φονιάς γιγάντων και φίλος του Ιωνάθαν, του γιού του βασιλιά Σαούλ. Όπως παρατήρησε ο Όσκαρ Ουάιλντ σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια αργότερα, αυτό ήταν ένα παράδειγμα της ‘αγάπης που δεν τολμάει να πει το όνομά της’.
Στον γεωγραφικό και πολιτιστικό αντίποδα της Ελλάδας και της Ιουδαίας, μια κινέζικη ιστορία του 3ου πΧ αιώνα αφηγείται τη φιλία μεταξύ του δούκα Λινγκ, ενός συγχρόνου του Κομφούκιου, και του ευνοούμενού του, του Μίτζι Ξία. Ο νεαρός άντρας πρόσφερε ένα ροδάκινο στο φίλο του καθώς περπατούσαν μαζί σε έναν οπωρώνα, αντί να το φάει όλο μόνος του. Για πολλούς αιώνες εφεξής, αυτή η διάσημη χειρονομία, η ‘αγάπη του μοιρασμένου ροδάκινου’ αποτέλεσε τη μεταφορική περιγραφή της ομοφυλοφιλικής οικειότητας. Εντωμεταξύ, στην Ινδία, το έπος Μαχαμπαράτα (που κατά πάσα πιθανότητα άρχισε να γράφεται γύρω στο 200 πΧ) κατέγραφε την ιστορία της φιλίας ανάμεσα στον Κρίσνα και τον Αριούνα, περιγράφοντας την ως την κινητήρια δύναμη που τους ωθούσε προς την αθανασία.Επομένως, στον αρχαίο κόσμο έχουν καταγραφεί και υμνηθεί πολλές στενές συντροφικές σχέσεις μεταξύ αντρών, καθώς και μεταξύ γυναικών. Πολλές απ’ αυτές τοποθετούνται στο πλαίσιο ηρωικών μύθων, και άλλες στο πλαίσιο μιας φιλίας που αναπτύσσεται στην καθημερινή ζωή΄ αποτελούν τμήμα μιας κουλτούρας που άλλοτε αναπτύσσεται στο γυμνάσιο κι άλλοτε στη βασιλική αυλή. Ορισμένοι πολιτισμοί έφτασαν ακόμα και να θεωρούν ότι αυτές οι σχέσεις οδηγούν στον φιλοσοφικό και στον πνευματικό διαφωτισμό.

Τα παραπάνω πολλοί μεταγενέστεροι παρατηρητές τα ερμήνευσαν ως ένδειξη ότι οι σωματικές και συναισθηματικές επιθυμίες για άτομα του ίδιου φύλου αποτελούν ένα εγγενές και θεμελιακό ανθρώπινο χαρακτηριστικό που υπερβαίνει την ιστορική και πολιτισμική συγκυρία - μεταξύ άλλων, ο Όσκαρ Ουάιλντ στην ανάγνωση του της Βίβλου, οι μελετητές που μετέφρασαν αρχαίους ποιητές και οι λεσβίες που διάβαζαν Σαπφώ. Εντούτοις, σήμερα, οι περισσότεροι ιστορικοί τονίζουν ότι αυτές οι στοιχειακές επιθυμίες έχουν εκφραστεί διαχρονικά με ποικίλους τρόπους, οι οποίοι περιλαμβάνουν κάθε μορφής αγάπη και συντροφικότητα, αλλά επίσης και πολλές διαφορετικές μορφές σεξουαλικής πρακτικής. Συχνά, αυτοί που ένοιωσαν τέτοια πάθη συμβίωσαν με τους συντρόφους τους, διαμόρφωσαν δίκτυα και κουλτούρες κοινωνικότητας και αλληλεγγύης και - σε ορισμένες περιπτώσεις - ανέπτυξαν ενεργά πολιτικά κινήματα προκειμένου να προωθήσουν ή να υπερασπιστούν τα συναισθήματά τους.Ορισμένες κοινωνίες γενικά αποδέχθηκαν - ή ακόμη και τίμησαν - τις ομόφυλα προσανατολισμένες συμπεριφορές και νοοτροπίες. Σε άλλους τόπους και σε άλλους καιρούς, αυτές οι συμπεριφορές θεωρήθηκαν παραβατικές, καταδικάστηκαν ως αμαρτωλές κι ανήθικες΄ οι νομοθέτες κατέστησαν παράνομες τις ομόφυλες πράξεις και οι γιατροί διέγνωσαν τις ομόφυλες επιθυμίες ως ασθένειες και τις υπέβαλαν σε θεραπεία. Το ευρύ φάσμα των σεξουαλικών αισθημάτων – και οι διαφορετικές αντιδράσεις των διάφορων κοινωνιών στους τρόπους με τους οποίους αυτά κατά καιρούς εκφράστηκαν – καταδεικνύει τον εγγενώς ασταθή χαρακτήρα τόσο της σεξουαλικότητας όσο και των κοινωνικών ηθών.

Ο σύγχρονος κόσμος αποκαλύπτει ένα ευρύτατο φάσμα ομόφυλα προσανατολισμένων συμπεριφορών, νοοτροπιών και ταυτοτήτων. Οι περισσότερες από τις μεγαλουπόλεις της Ευρώπης, της Βόρειας και της Νότιας Αμερικής, της Ασίας και της Αυστραλίας – από το Σαν Φρανσίσκο στο Παρίσι κι από το Μπουένος Άιρες στο Σίδνεϊ – φιλοξενούν μια ζωηρή, σίγουρη για τον εαυτό της και δημόσια ομόφυλη κουλτούρα, η οποία οργανώνεται γύρω από μπαρ, καφέ και άλλα εμπορικά στέκια, και επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες γειτονιές. Εθελούσιοι σύλλογοι φέρνουν κοντά αυτούς που θέλουν να συναναστραφούν με άλλους που έχουν παρόμοιο προσανατολισμό στο πλαίσιο αθλητικών, πολιτιστικών και πολιτικών δραστηριοτήτων. Σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και σε κράτη όπως ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία και η Νότιος Αφρική, οι ομόφυλες σεξουαλικές πράξεις έχουν αποποινικοποιηθεί και ορισμένες τοπικές κυβερνήσεις έχουν περάσει νόμους που απαγορεύουν τις διακρίσεις και την προσβολή της αξιοπρέπειας όσων έχουν ομόφυλες προτιμήσεις, επιτρέποντάς τους, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμα και να καταχωρούν επίσημα τις σχέσεις τους στο ληξιαρχείο, ή να παντρεύονται.

.

Robert Aldrich: Ομοφυλοφιλική και λεσβιακή ιστορία στο Robert Aldrich (επιμ.): Ομοφυλοφιλία. Μια παγκόσμια ιστορία (Πάπυρος)

No 575

Arturo Noci (Ιταλία)

Κάτι στο οποίο όλοι οι βιογράφοι συμφωνούν είναι ότι χωρίς την Άλις Τόκλας, ίσως η Στάιν να μην είχε την επιθυμία να εξακολουθήσει να γράφει πράγματα που για πολλά χρόνια σχεδόν κανένας δεν ενδιαφερόταν να διαβάσει. Ο αυτοθαυμασμός της και η αυτοπεποίθησή της χρειάζονταν στήριξη, και η Τόκλας εμφανίστηκε την κατάλληλη στιγμή για να τους δώσει την τροφή που τους αρνιόταν ο Λίο. Η Τόκλας αναγνώρισε την πρωτοτυπία της Στάιν όταν η τελευταία κόντευε να χάσει κάθε εμπιστοσύνη στον εαυτό της. Έδιωξε τις αμφιβολίες από το μυαλό της, όπως θα έδιωχνε αργότερα τους ανάξιους από το σαλόνι της. Ο τρόπος που οι δυο γυναίκες μοιράζονταν τις δουλειές του νοικοκυριού, όπου η μια έκανε τα πάντα και η άλλη τίποτα, ήταν άλλη μια προϋπόθεση για να ανθίσει η μεγαλοφυΐα της Στάιν.

Janet Malcolm: Δυο ζωές – Γερτρούδη και Άλις (Scripta)

No 574

Henri Moreau (Βέλγιο)

Η επιστροφή της στην Αθήνα την τοποθετεί στο ίδιο απαισιόδοξο σκηνικό. Πότε με την Ντόρα, πότε με την Ευαγγελία αναζητά την οικογενειακή ζεστασιά, αφού τα μηνύματα από τη δουλειά της είναι απογοητευτικά. Δουλεύει περιστασιακά. Τέλος του 1959 θα δουλέψει για λίγο στην Ιερά Οδό με το Μίμη τον Ξαπλαντέρη.
Αμέσως μετά συναντιέται στο πάλκο με την Ανθούλα Αλιφραγκή, γύρω στο 1960, στο μαγαζί του Ρουβά, στη Βουλιαγμένης.
«Τη σεβάστηκα, της έδωσα την καρέκλα μου» λέει η Ανθούλα Αλιφραγκή. «“Αυτή η καρέκλα είναι δική σου”» της είπα. “Εγώ θα κάτσω δίπλα σου”. [...] Δεν τα δεχόταν αυτά , ήταν πολύ απλός άνθρωπος. Και τρελή μ’ έλεγε. Θυμάμαι, λοιπόν, ένα βράδυ, στο μαγαζί που δουλεύαμε μαζί, είχε έρθει μια φίλη της και καθόταν στο μπροστινό τραπέζι. Δίπλα καθόταν μια ανδροπαρέα, που κοίταζε την κοπέλα που καθόταν μόνη της. Την ώρα που τραγούδαγε η Σωτηρία, σταματάει και λέει: “Βρε παλιοπούστηδες, γιατί κοιτάτε την γκόμενά μου;” Και γίνηκε της τρελής. Ένα μαγαζί με οχτακόσια άτομα άρχισαν να βαράνε ο ένας τον άλλο. Αυτή σηκώθηκε και την έσπασε στο ξύλο τη Σωτηρία. Προσβλήθηκε δήθεν από τη συμπεριφορά της Σωτηρίας. Τη βουτάω κι εγώ και της λέω: “Έλα εδώ, μωρή, ποια είσαι εσύ που δέρνεις τη Σωτηρία; Eίσαι ο μάγκας της εσύ; Αυτή σε ταΐζει, σε ποτίζει κι εσύ τη χτυπάς;”. Kαι τότε ο ιδιοκτήτης της λέει: “Να φύγεις. Μου χάλασες το μαγαζί Σαββάτο βράδυ”».
Έχασε τη δουλειά της, αλλά λίγο την ενδιέφερε. Ήταν εντάξει με τον εαυτό της. Δεν παρίστανε τη μάγκισσα. Ήταν.
Αυτό που περνούσε από το μυαλό της καρφωνόταν περήφανο στα χείλη της. Δεν καταλάβαινε από κομψότητες. Οι συμπεριφορές του σαλονιού ήταν για τα σαλόνια. Στο δικό της σαλόνι κυριαρχούσε ο αυθορμητισμός.

Σοφία Αδαμίδου: Σωτηρία Μπέλλου, Πότε ντόρτια πότε εξάρες – Η περιπλανώμενη ζωή μιας ρεμπέτισσας (Πατάκης)

No 573

Svetlana Valueva (Ρωσία)

Είχε πιει πολύ, της ζήτησα να φύγουμε να την πάω σπίτι. «Σεβαστουπόλεως 40», απάντησα στον ταξιτζή και την ανέβασα ως την πόρτα του σπιτιού της. Την έβαλα στο δωμάτιό της, μου ζήτησε να τη βοηθήσω να γδυθεί. Το καλσόν ήταν κολλημένο επάνω της, ή εγώ ήμουν τόσο αγχωμένη που είχα χαθεί τελείως. Με έπιασε από τα μπράτσα, με έριξε βίαια στο κρεβάτι, και χωρίς να προλάβω να αντιδράσω βρέθηκα από πάνω της… Τη συνέχεια δεν θα μπορούσα να τη φανταστώ ποτέ. Η πρώτη φορά λένε πως πονάει, και είχε πραγματικά πονέσει. Πρώτη μου φορά με μια γυναίκα κάτω από τα σεντόνια, γυμνές, μέσα στους οργασμούς μας. Κάναμε έρωτα και έκλαιγα πεισματικά, αδιάκοπα, εκείνη τριβόταν στα πόδια μου και προσπαθούσε να με κάνει να το απολαύσω.
- Γιατί κλαις μωρό μου; Δε σημαίνει τίποτα αυτό, μην το φοβάσαι, δε θα μας στιγματίσει το ήθελες, το ξέρω, γιατί κλαις; Δε σημαίνει πως είμαστε λεσβίες, μην τρέμεις. Δεν σου αρέσει; Κάνω κάτι λάθος; Πες μου! Πού θέλεις να σε ακουμπήσω; Ο ρυθμός μου δεν σου αρέσει, δεν σε ανάβει;
Τι βλακείες ήταν αυτές που μου κοπανούσε εκείνη την ύστατη στιγμή της πεμπτουσίας του έρωτα μου! Φυσικά και θα με στιγμάτιζε! Ήξερα ποια είμαι! Ήμουν ερωτευμένη μαζί της! Ήθελα να είμαι ερωτευμένη μαζί της! Φυσικά και μου άρεσε ό,τι κι αν έκανε, με οποιονδήποτε τρόπο κι αν με ακουμπούσε, οποιονδήποτε ρυθμό κι αν είχε! Ήθελα να μπαίνει μέσα μου συνέχεια, να κάνω σ’ αυτήν το ίδιο, να με παίρνει, να την παίρνω. (…)
Εκείνο το ξημέρωμα της Παρασκευής με είχε βρει έτοιμη να δοθώ ξανά και ξανά…

.
Κωνσταντίνα Κοσμίδου: Νορμάλ (Μπαρτζουλιάνος)

No 572

Πρωτοπάτησα στη Συγγρού τα δύσκολα εκείνα χρόνια που νόμος ήτανε ό,τι αποφάσιζε η Αλόμα και τα τσιράκια της. Η Ναργκίς, η Μπέττυ, η Λίτσα, η Παντέλω και πολλά άλλα κορίτσια τότε- γριές τώρα, όσες ζουν ακόμα- ήτανε οι πρώτες που σαν μπουμπούκια ξεπετάγονταν. Δεν ήτανε το εύκολο κέρδος που τις μαγνήτιζε στον δρόμο, αλλά η ανάγκη τους να επαναστατήσουν σε μια συντηρητική κοινωνία που εξαιτίας της χούντας δεν έμελλε να γνωρίσει τη σεξουαλική επανάσταση που έσκασε σαν βόμβα στην Αμερική. Ήταν οι πρώτες δηλωμένες gay/τρανσέτες.

Όλες την πάτησαν γιατί νόμισαν ότι μέσα στους κόλπους της η νύχτα κρύβει θησαυρούς έτοιμους να τους δώσει. Λάθος μεγάλο, γιατί η νύχτα κρύβει λάσπες και σκατά. Αφομοιώθηκαν όλες από αυτό το σύστημα που όλα τα μετράει σε λεφτά’ φρέσκο κρέας να θρέψει τους μαστροπούς, τους έμπορους ναρκωτικών και κάθε λογής πτωματοφάγα σκουλήκια. Έθαψαν τα όνειρά τους και έγιναν εμπόρευμα. Ακόμη και η Συγγρού, που είναι ένας δρόμος, είναι χωρισμένη σε δικαιοδοσίες, δηλαδή ένα κομμάτι του δρόμου ανήκει σε μια κοπέλα που πληρώνει «ενοίκιο» ή «ποσοστά» σε κάποιον, που με τη σειρά του δίνει λόγο σε κάποιον ανώτερο και πάει λέγοντας. Και φυσικά δεν είναι ολόκληρος ο δρόμος σε μια σταθερή τιμή ενοικίασης.

Τα βράδια της δεν είναι ποτέ ήρεμα και πώς να είναι όταν διαφορετικές κοπέλες ανήκουν σε προστάτες διαφορετικών ομάδων και τα συμφέροντα συγκρούονται; Όταν για μια «καλή» θέση σε κάποιο σημείο εμπλέκονται μαγαζιά, μπράβοι, κοπέλες, οι νταβατζήδες τους και το κακό συναπάντημα.

.

Ευάγγελος Αδαμάκης: ανήρ εκδιδόμενος (Κέδρος)

No 571

Αλέκος Φασιανός

ΤΕΤΑΡΤΗ

Την πρώτη φορά αγαπηθήκαμε
Σε έρημους δρόμους
Πάνω από ένα σκεπασμένο ποτάμι
Βρώμικο
Σε ακατανόητους χωματόδρομους
Των οδών Καισαρείας, Περιστάσεως, Κοζάνης
Και των λοιπών

Την πρώτη φορά αγαπηθήκαμε
Σε άδειους δρόμους
Πάνω απ’ την παλίρροια των επιθυμιών μας
Σε γωνιές σκοτεινές
Πίσω από τρίκυκλα
Πίσω από φορτηγά
Σχολικά λεωφορεία

Ήταν Τετάρτη

Γιώργος Χρονάς: Τα ποιήματα (1972 – 2008) [Οδός Πανός]

No 570

Saturnino Ramirez (Κολομβία)

Η Παμ και η Μπάρμπαρα ζούσαν κοντά στη Φρανκφούρτη. Η Μπάρμπαρα εργαζόταν σ’ ένα κομμωτήριο. Δεν είχα καταλάβει πού ακριβώς δούλευε η Παμ, αλλά ήταν κάτι που είχε να κάνει με οικονομικές υπηρεσίες, σε μεγάλο βαθμό μέσω ίντερνετ.
«Δε με θεωρώ λεσβία», είπε η Παμ. «Έχω δεσμό με τη Μπάρμπαρα, αυτό είναι όλο».
«Της είσαι πιστή;»
Κοκκίνησε λίγο. «Ναι …τώρα πια, ναι, είμαστε πιστές η μια στην άλλη. Εκτός κι αν πηγαίνουμε με κάποιον άντρα, πού και πού, αλλά αυτό είναι διαφορετικό, δεν έχει επιπτώσεις».

Μισέλ Ουελμπέκ: Λανθαρότε (Εστία)

No 569

Roman Cieslewicz (Πολωνία)

.
Κατά τις δύο μετά τα μεσάνυχτα αρχίζουν να χορεύουν σλόου. Οι χορευτές, κουρασμένοι, εγκαταλείπουν την πίστα. Εκείνη τη στιγμή η Ανιές τη ρωτάει:

- Θέλεις να χορέψεις μαζί μου;

Η Μαρία την κοιτάζει απολιθωμένη. Η Ανιές καρφώνει επάνω της τα μεγάλα πράσινα μάτια της, που ο χαμηλός φωτισμός εντείνει τη βλοσυρή τους λάμψη. Ήρεμη, ακίνητη, με το χέρι στην πλάτη της καρέκλας της, περιμένει απάντηση. Είναι γλυκιά και επικίνδυνη. Έχει χαμόγελο λύκαινας.

Η Μαρία νιώθει ένα μικρό τρελό άλογο στο στήθος της να ορμάει δεξιά αριστερά, να σκοντάφτει και να αναπηδάει. Νιώθει το λαιμό της να ανάβει, τα μάγουλά της, το μέτωπο της να καίνε. Για μια στιγμή φοβάται πως δεν κατάλαβε καλά. Είναι ωστόσο ξεκάθαρο, όπως και το βλέμμα που την κοιτάζει. Κάτι τέτοιο δεν το περίμενε. Δεν της πέρασε καν από το μυαλό ότι η Ανιές… κι όμως, η Ανιές από την αρχή της βραδιάς δεν έκρυψε καθόλου την έλξη που αισθανόταν. Χωρίς να το ομολογήσει στον εαυτό της, η Μαρία το κατάλαβε μια χαρά. Στην πραγματικότητα ήταν το μόνο που προσδοκούσε από τη στιγμή που συνάντησε το βλέμμα της. Να τη σαγηνεύσει, να την αγγίξει. Δεν επέτρεψε στην επιθυμία της να εκφραστεί, επειδή βρισκόταν στο γάμο της αδερφής της, και απαγορεύεται να φαίνονται τέτοια πράγματα στις οικογενειακές γιορτές.

Είναι δύο το πρωί. Πολλοί έχουν κιόλας φύγει. Τα παιδιά πήγανε για ύπνο. Σκέφτέται ότι ίσως είναι η στιγμή να πάψει να κρύβεται. Είναι η κατάλληλη στιγμή να πει ναι, να δεχτεί να χορέψει με τη γυναίκα αυτή, που της αρέσει, όπως έχει κάνει πολλές άλλες φορές με γυναίκες στην Αυστραλία, στην Αμερική, στο Παρίσι …

.

Blandine Le Callet: Σκηνικό γάμου (Πόλις)

No 568

Myles Antony (Ην. Βασίλειο)

Δυστυχία: (…)Στο σπίτι μου καταλάβανε πολύ νωρίς τις τάσεις μου και με αποκαλούσαν «πούστη». Συχνά με δέρνανε, ακόμα κι ο αδελφός μου και η αδελφή μου. Πολλές φορές με δένανε για ώρες, ακόμα και με αλυσίδες. Όταν μ’ άφηναν πια, εγώ ξεσπούσα. Έσπαγα πιατικά, κρύσταλλα από πόρτες κι ό,τι άλλο βρισκόταν μπροστά μου. Άλλες φορές έκλαιγα με τις ώρες και δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί όλοι στο σπίτι ήταν εναντίον μου.
Στο σχολείο είχα περιπέτειες. Έμεινα τρεις φορές στην πρώτη δημοτικού κι άλλες δυό στη Δευτέρα. Έφτασα να τελειώσω μέχρι την Πέμπτη δημοτικού. Μάλιστα, το ενδεικτικό της πέμπτης δεν τό ‘χω πάρει, υπάρχει ακόμα στο σχολείο.
Μόλις ήρθαμε απ’ την Αίγυπτο εγκατασταθήκαμε στον Πειραιά κι εγώ άντεξα να μείνω με τους δικούς μου μέχρι τα δεκαοχτώ μου χρόνια. (…)
Στις αρχές της εφηβείας μου έφευγα απ’ τον Πειραιά και ανέβαινα συχνά στην Αθήνα. Σύχναζα στην Ομόνοια με τις ώρες. Ομόνοια, Σύνταγμα, Ζάππειο. Μερικές φορές με έπιανε το ρουνάδικο, με πηγαίνανε μέσα και οι ρούνες μού δίνανε πολύ ξύλο, κυρίως μπουνιές στο στομάχι, με βάζανε με το ζόρι να τους πω αν ήξερα διάφορες αδελφές και μου δείχνανε τις φωτογραφίες τους, ή μου λέγανε τα παρατσούκλιά τους. Τελικά, χωρίς να το πολυκαταλαβαίνω, με τραβολογούσανε σε διάφορα αστυνομικά τμήματα όπου με χτυπάγανε άσχημα. Με χτυπάγανε αλύπητα, χωρίς καν να υπολογίζουν ότι ήμουν άνθρωπος σαν τους άλλους.
Μόλις πρωτόπιασα δουλειά δούλεψα σε σιδεράδικο, ύστερα λαντζιέρης, σερβιτόρος, μικροπωλητής… και τόσες άλλες. Άλλαζα συνέχεια δουλειές γιατί στα αφεντικά μου άρεσα τόσο πολύ που όλο θέλανε «κάτι» από μένα. Το θεωρούσα απαράδεκτο, γιατί μπορεί να μην πήρα μόρφωση αλλά είχα κάποιες αρχές. Ήθελα να έχω μια σοβαρότητα στη δουλειά μου και να μη δίνω το δικαίωμα. Άλλωστε, τότε δεν έκανα τόσο πολύ έρωτα όπως κάνω σήμερα λόγω του επαγγέλματος πού ‘χω, πήγαινα πού και πού να βρω κανέναν για το κέφι μου, και μάλιστα στην αρχή κομπλάριζα αρκετά. Πολλές φορές όταν προσχωρούσα στο δρόμο, μερικοί με φωνάζανε «πούστη! Πουστάρα!!....» Αλλά εγώ δεν τόπαιρνα καθόλου επάνω μου και δεν τους έδινα σημασία. Όταν ήμουνα παιδί και έμπαινα στο λεωφορείο, θυμάμαι πως με χτυπάγανε τα τσόλια. Μερικές φορές με χτυπάγανε και μεγαλύτεροι από μένα, μέχρι κι ο γαμπρός μου μ’ έχει χτυπήσει.
Στα δεκαεφτά μου με πιάσανε πέντε έξι τύποι που ξεμπουκάρανε απόνα αυτοκίνητο κι ήθελαν σώνει και καλά να με γαμήσουνε όλοι μαζί. Με στρίμωξαν σε μια οικοδομή κι εγώ να τους παρακαλάω να μ’ αφήσουν τρέμοντας «σας παρακαλώ, αφήστε με, δεν θέλω βρε παιδιά». Κατόρθωσα να τους ξεφύγω κι αυτοί συνέχισαν να με κυνηγάνε. Έφτασα σε έξαλλη κατάσταση στο σπίτι μου κι όταν με είδαν οι δικοί μου σ’ εκείνο το κακό χάλι κι αφού άκουσαν αυτά που μου συνέβησαν είπαν «πάει το παιδί μας τρελάθηκε».
Και χωρίς να το πολυκαταλάβω με παίρνουν και με πάνε σ’ ένα ιδιωτικό φρενοκομείο, στα Βριλήσσια, όπου έμεινα ένα χρόνο.

Μπέττυ: …πόσο πάει; (Νεφέλη)

No 567

Matthew Stradling (Ην. Βασίλειο)

Μου αρκούσε ν’ ανοίγω τις ντουλάπες και να ρουφάω τη μυρωδιά του ξύλου, να τραβάω τα συρτάρια και να νιώθω τα υφάσματα να γλιστρούν ανάμεσα στα χέρια μου, να μπαίνω στην γκαρνταρόμπα και να οσφραίνομαι τη μυρωδιά από το λίπος των παπουτσιών, που ήταν τοποθετημένα σε μια κατασκευή από υφασμάτινα ράφια που κρεμόταν στο πίσω μέρος της πόρτας. Έφτανε να κάνω κάτι απ’ όλα αυτά, ή συχνά να θυμηθώ και μόνο κάτι που είχε σχέση μ’ αυτά, για ν’ αναστατωθεί όλο μου το κορμί, από τις πατούσες, που γίνονταν καυτές σαν σίδερο σιδερώματος, μέχρι τις τρίχες της κεφαλής μου, που πετάγονταν όρθιες σαν τις τρίχες της οδοντόβουρτσας.
«Ήταν συναρπαστικό…»
Η Ντόρα με περιεργαζόταν με ενδιαφέρον. Συναρπαστικό; Ναι. Ίσως να μην υπήρχε καλύτερη λέξη. Ήταν «συναρπαστικό». Με το κεφάλι μισογυρισμένο, ώστε ν’ ακούσω αν κάποιος έμπαινε στο υπνοδωμάτιο, συνήθιζα να χαϊδεύω με τα χέρια μου τα υφάσματα, που δεν έμοιαζαν μ’ αυτά στα οποία ήμουν συνηθισμένος. Τα ρούχα της μητέρας ήταν τόσο μαλακά και γυαλιστερά, τόσο υπέροχα πολυτελή, που ήμουν πεπεισμένος ότι προέρχονταν από έναν καλύτερο και σαφώς διαφορετικό κόσμο. Όταν, για παράδειγμα, έβγαζα απ’ το συρτάρι ένα ζευγάρι μεταξωτές κάλτσες – ήταν τόσο ελαστικές που μπορούσες να τις τεντώσεις και μετά να τις αφήσεις, ώστε μ’ένα ελαφρύ τίναγμα να επανέλθουν, θυμίζοντας την κίνηση που κάνει το πτερύγιο του ψαριού στον αέρα – έβαζα μέσα τους το χέρι μου, τέντωνα τα δάχτυλα, μετά έκλεινα τη γροθιά μου και μετά τέντωνα και πάλι τα δάχτυλα. Μου φαινόταν ότι είχα αποκτήσει μια δεύτερη επιδερμίδα, θαυμαστή και ελαστική.

Άρης Φιορέτος: Η αλήθεια για τον Σάσα Κνις (Καστανιώτης)

No 566

John Blaker (Ην. Βασίλειο)

ΣΤΗΝ ΚΟΨΗ ΤΩΝ ΣΑΡΑΝΤΑ

.

Μέχρι πότε θα µπορώ να επιθυµώ πολλούς χωρίς να παραδίνοµαι σε κανένα;

Πόσες µέρες αυθόρµητης αοριστίας µού αποµένουν;

Με περιµένει εκείνος κι έχει τα χαρακτηριστικά µου.

Σαράντα χρονών, αδελφέ.

Τον προτιµώ απ’ όλους: ευγενικά πρόσωπα που αντικατόπτρισαν το ευµετάβολο δικό µου,

ψυχές παρόµοιες που συµπλήρωσαν την κατακερµατισµένη δική µου.

Μετά από τόση περιπλάνηση σε τόσα κορµιά, συναντώ το δικό µου.

Επιτέλους ένας ενδιαφέρων άνδρας. Αυτός είµαι.

Δεν ήµουν εγώ που κυβερνούσα ένα ατελές πλοίο σάρκας

τόσο ρωµαλέας και κατηγορηµατικής στην αχάριστη νεότητά της.

Λάβετε, φάγετε γιατί εγώ είµαι το σώµα µου.

Εγώ ήθελα να ήµουν εσείς, φίλοι της ψυχής,

και στον καθένα σας έµαθα να µε επιθυµώ.

Αλλά είµαι καλύτερα βολεµένος στον εαυτό µου

απ’ ό,τι στην ακόρεστη εξωτερική αναζήτηση της ευφυΐας και οµορφιάς.

Σαράντα, αδελφέ.

Ξέχνα τον παράδεισο της παιδικής ηλικίας, που πολλοί αµφισβητούν:

υπήρξαν τόσο όµορφες εκείνες οι εκκρεµείς ηµέρεςτων απέραντων οριζόντων,

όπως και οι τωρινές, οι άκεφες και χωρίς προοπτική.

Κι ούτε κουβέντα για τον έρωτα

γιατί όλα τα στοιχήµατα χάθηκαν στην ίδια πλάνη.

Αλλά επί τέλους µε έχω.

Δεν µε ψάχνω πια στον καθρέφτη. Είµαι αυτός που είµαι.

.

Leopoldo Alas / Ισπανία
Η έλξη των ομωνύμων. Ανθολογία ομο-ερωτικών ποιημάτων (Οδυσσέας)
Μετάφραση: Ρήγας Κούπα

No 565

Roberto González Fernández (Ισπανία)

Στο βάθος του ουρανού είχε αρχίσει αδιόρατα να χαράζει, αλλά το σκοτάδι γύρω τους παρέμενε πυκνό. Βημάτισαν αργά και στο βαθούλωμα μιας καμάρας ο Φίλιππος τον έσπρωξε ξαφνικά να ακουμπήσει στον τοίχο, τον αγκάλιασε και του έδωσε ένα παθιασμένο φιλί. Έκαναν έρωτα βιαστικά και με το φόβο μήπως περ΄σει κανείς. Ύστερα σήκωσαν τα παντελόνια τους και τακτοποίησαν τα πουλόβερ. Κρύες και παγωμένες ριπές ανέμου εισχώρησαν ανάμεσα τους και τους χώρισαν. Ο Φίλιππος καληνύχτισε χωρίς άλλες κουβέντες κι ανηφόρισε μπροστά στο δρομάκι. Ο Πλάτων έμεινε απολιθωμένος, να χαζεύει τη σκιά του εραστή του που απομακρυνόταν. Ένα ξεπέταγμα όπως και τ’ άλλα! Ώστε έτσι θα τραβούσε; Πού θα τον έβγαζε ο δρόμος; Πού είναι ο έρωτας που τόση ώρα έπαιζε με τα μάτια και την καρδιά του; Ποιος να του απαντήσει εκείνη την ώρα και τι να του έλεγε;

Χρήστος Ναούμ: Αχ, αυτές οι Βασίλισσες (Καστανιώτης)

No 564

Felix D'Eon (Μεξικό)

Ο άντρας τον ακολούθησε. Κάθισε δίπλα του πάνω στον πάγκο. Η ζέστη ήταν αφόρητη.
Ο άγνωστος του άγγιξε το δεξιό γόνατο. Ο στέλιος όμως δεν αντέδρασε. Στο τέλος, χωρίς να στρέψει το κεφάλι, του χαμογέλασε.
«Πάμε; Έχω ατομικό…»
«Και δεν πάμε;» συμφώνησε ο Αμαζόνιος ανασηκώνοντας τους ώμους.
Το δωματιάκι βρισκόταν λίγο πριν από τις τουαλέτες, όπου εκείνη τη στιγμή η κυρία Νίνα, η καθαρίστρια, σφουγγάριζε το ραγισμένο πλακόστρωτο. Με το που μπήκαν, ο άντρας έβγαλε αμέσως την πετσέτα. Ξάπλωσε ανάσκελα στο στενό κρεβάτι και έκλεισε τα μάτια. Ο Αμαζόνιος έβγαλε το μαγιό του. Μόλις έπεσε επάνω του, ο άλλος τον αγκάλιασε σφιχτά ζητώντας απεγνωσμένα τα χείλη του. Το βλέμμα του παρακλητικό – αυτό ακριβώς σιχαινόταν ο Στέλιος, γι’ αυτό και δεν ανταποκρίθηκε. Ο άντρας σηκώθηκε επάνω.

.

Γεράσιμος Δενδρινός: Φραγή εισερχομένων κλήσεων (Μεταίχμιο)

No 563

Γιάννης Τσαρούχης

(…) Το τρίτο στεφάνι, όταν εκδόθηκε για πρώτη φορά, θεωρήθηκε σε γενικές γραμμές συνέχεια της ηθογραφίας και, ως εκ τούτου, υποτιμήθηκε ως λογοτενικό κείμενο, αν και ο ίδιος ο Ταχτσής αντέτεινε ότι το πεζογραφικό του έργο ερχόταν σε αντίθεση με την ηθογραφία ως τρόπο γραφής και την υπερέβαινε. Το τρίτο στεφάνι είναι παραπλανητικά ρεαλιστικό, αφού αξιοποιεί και ταυτόχρονα υπονομεύει τις συμβάσεις του ρεαλισμού, θολώνοντας την αντίθεση ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό, στην αντικειμενικότητα και την υποκειμενικότητα. Πρόκειται, πράγματι, για ένα κείμενο-τραβεστί, το οποίο «σκηνοθετεί μια διαμάχη γύρω από τη λογοτεχνική αναπαράσταση των στερεοτύπων για τα δυο φύλα κάτω από το προσωπείο και το κοστούμι της ρεαλιστικής αντανάκλασης των στερεοτύπων αυτών». Η λογοτεχνική παρενδυσία (transvestism), η οποία, σύμφωνα με τον Cristopher Robinson, «αρνείται να αναγνωρίσει δυαδικές αντιθέσεις ανάμεσα στην αρσενική και τη θηλυκή ταυτότητα και ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία» αποτελεί, στην πραγματικότητα, υβριδοποίηση ρόλων, φύλων και ταυτοτήτων.

Δημήτρης Τζιόβας: Ο άλλος εαυτός. Ταυτότητα και κοινωνία στη νεοελληνική πεζογραφία (Πόλις)

No 562

Ανώνυμος (Γαλλία)

Από τότε που ο Προυστ έριξε φως στα Σόδομα αισθανόμαστε σεβασμό προς ό,τι σχετικά μ’ αυτό το θέμα έχει γράψει. Δε θα τολμούσαμε πια μετά απ’ αυτό ν’ αγγίξουμε τούτα τα κυνηγημένα πλάσματα τα γεμάτα φροντίδα του να θολώσουν τα ίχνη τους και να διαχύσουν σε κάθε βήμα, το προσωπικό τους νέφος σα μελάνι σουπιάς.(…)
Σε μια περίοδο της νιότης μου, συναναστράφηκα για μεκρό διάστημα διάφορους ομοφυλόφιλους, χάρη σ’ έναν απ’ τους μαύρους γραμματείς του κυρίου Γουίλυ. (…)
Ξέρουν, μ’ ακρίβεια, τι αγαπούν και τι όχι. Γνωρίζουν τους κινδύνους που αναλαμβάνουν, τα όρια της ανεκτικότητάς τους κι αν υποκύπτουν στη φρόνηση, τουλάχιστον συχνά την ξεχνούν.
Δέχονταν να τους συναντώ μέσα σ’ ανταύγειες, έντονες κι αποκαλυπτικές, μιας ακόλαστης χαράς, σε γυμνιστικά παιχνίδια. Εκτιμούσαν τη σιωπή μου, γιατί ήμουν πιστή στο ρόλο ενός ευχάριστου διακοσμητικού στοιχείου και τους άκουγα με το ύφος εμπείρου. Με συνήθισαν, χωρίς ποτέ να μου δείξουν αληθινή στοργή. Κανείς δε μ’ απέκλειε, - κανείς δε μ’ αγαπούσε. Οφείλω πολλά στην ψυχρή τους φιλία, στο άγριο κριτικό τους πνεύμα. Μου έμαθαν πως ο άντρας όχι μονάχα ικανοποιείται ερωτικά μ’ έναν άντρα, αλλά και πως ένα φύλο μπορεί να καταργήσει, ξεχνώντας το, το άλλο φύλο. Αυτό δεν κατόρθωσαν να μου το μάθουν οι κυρίες με τα σακάκια, που ασχολούνταν με τον άντρα, ευερέθιστες και κακολόγες… Οι παράξενοι φίλοι μου δεν μιλούσαν για τις γυναίκες παρά μόνο αφ’ υψηλού κι από μακριά: «Τι όμορφο που ήταν το κολιέ εκείνης της ηθοποιού στην Τρίτη πράξη!»’ «Α πα πα, αυτά τα τεράστια καπέλα της Λάντελμ!»
Παρούσα αλλ’ απομακρυσμένη, οξυδερκής μάρτυρας δοκίμαζα μια ανεξήγητη ηρεμία, που συνοδευόταν από κάποιο συναίσθημα συμμετοχής.
Απ’ το στόμα τους, άκουγα τη γλώσσα του πάθους, τη γλώσσα της προδοσίας και της ζήλειας, και συχνά τη γλώσσα της απελπισίας, όλες πολύ οικείες γλώσσες που κι άλλοτε άκουγα και που μ’ αυτές μιλούσα στον εαυτό μου.

Κολέτ: Ηθικό και ανήθικο (Αστέρι)

No 561

Η χρήση των απολαύσεων στη σχέση με τα αγόρια αποτέλεσε, για την αρχαία ελληνική σκέψη, θέμα ανησυχίας. Πράγμα παράδοξο σε μια κοινωνία που θεωρείται ότι υπήρξε «ανεκτική» απέναντι σ’ αυτό που αποκαλούμε «ομοφυλοφιλία». Ίσως, όμως, δεν είναι καθόλου φρόνιμο να χρησιμοποιούμε εδώ τους δυο αυτούς όρους.
Η έννοια «ομοφυλοφιλία», στην πραγματικότητα, δεν έχει σημασιολογικό εύρος τέτοιο που να συμπεριλαμβάνει και μια εμπειρία, και μορφές καταξίωσης, και ένα σύστημα τμηματοποίησης, όλα τόσο διαφορετικά από τα δικά μας. Οι αρχαίοι Έλληνες δεν αντιθέτουν τον έρωτα για το ίδιο φύλο και τον έρωτα για το άλλο, σαν δυο αποκλειστικές επιλογές, σαν δύο τύπους συμπεριφοράς ριζικά διαφορετικούς. Οι διαχωριστικές γραμμές δεν ακολουθούν τέτοιου είδους όρια. Αυτό που αντέτασσε έναν άνθρωπο εγκρατή και κύριο του εαυτού του σ’ εκείνον που παραδίνεται στις απολαύσεις ήταν, από ηθική άποψη, πολύ πιο σημαντικό από εκείνο που διέκρινε μεταξύ τους τις κατηγορίες απολαύσεων, στις οποίες προτιμά να αφοσιωθεί το να έχει κανείς έκλυτα ήθη, ήταν το να μην ξέρει ν’ αντισταθεί ούτε στις γυναίκες, ούτε στα αγόρια, χωρίς το ένα να είναι σοβαρότερο από το άλλο (…)
Αμφισεξουαλικότητα των Ελλήνων; Αν εννοούμε μ’ αυτό πως ένας Έλληνας μπορούσε να αγαπά, ταυτόχρονα ή διαδοχικά, ένα αγόρι ή ένα κορίτσι, πως ένας παντρεμένος μπορούσε να έχει τα παιδικά του, πως ήταν κάτι το συνηθισμένο, ύστερα από νεανικές τάσεις ευχαρίστως «κοριτσίστικες», να στρέφει κανείς την προτίμησή του μάλλον προς τις γυναίκες, τότε μπορούμε ωραιότατα να πούμε ότι ήταν «αμφοτεροφυλόφιλοι». Αν, όμως, θέλουμε να εστιάσουμε την προσοχή μας στον τρόπο με τον οποίο στοχάζονταν τη διπλή αυτή πρακτική, τότε παρατηρούμε ότι δεν την αντιλαμβάνονταν σαν δυο είδη «επιθυμίας», «δύο ορμές» διαφορετικές ή ανταγωνιστικές που μοιράζονται την καρδιά ή τις ορέξεις των αντρών. Μπορούμε να μιλάμε για την «αμφισεξουαλικότητα» τους αναλογιζόμενοι την ελεύθερη επιλογή τους μεταξύ των δύο φύλων’ όμως, η δυνατότητα αυτή δεν αναγόταν σε μια διττή δομή, αμφιρρεπή και «αμφισεξουαλική» του πόθου. Η άποψή τους ήτανε πως αυτό που μας κάνει να ποθούμε έναν άντρα ή μια γυναίκα είναι απλούστατα ή σφοδρή επιθυμία που η φύση έχει εμφυτεύσει στην καρδιά του ανθρώπου για εκείνους που είναι «ωραίοι» όποιο και να’ ναι το φύλο τους.

Μισέλ Φουκώ: Ιστορία της Σεξουαλικότητας. 2- η χρήση των απολάυσεων (Ράππα)

No 560

Francesco Clemente (Ιταλία)

(…) φαντάζομαι πως θα δεχθεί κανείς ότι ο Λόγος περί σεξ, εδώ και τρεις αιώνες, πύκνωσε μάλλον παρά αραίωσε’ και πως, αν και κουβαλούσε μαζί του ηθικές και νομικές απαγορεύσεις, εξασφάλισε, μ’ έναν τρόπο πιο ριζικό το στέριωμα και την εμφύτευση ενός ολόκληρου σεξουαλικού συμφύρματος. Παραμένει ωστόσο γεγονός πως όλα τούτα δεν φαίνεται να έπαιξαν στην ουσία παρά ένα ρόλο απαγορευτικό. Με το να μιλας τόσο πολύ γι’ αυτό, το να το ανακαλύπτεις πολυτομημένο, στεγανοποιημένο και προσδιορισμένο, εκεί ακριβώς όπου το έχεις καταχωρίσει, απλώς γυρεύεις στο βάθος να σκεπάσεις το σεξ: Λόγος – οθόνη, σκόρπισμα – αποφυγή. Τουλάχιστον ως τον Freud, ο Λόγος περί σεξ – ο Λόγος των επιστημόνων και των θεωρητικών – δεν σταμάτησε ούτε στιγμή ν’ αποκρύβει εκίνο για το οποίο μιλούσε. Θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει όλα τούτα τα λεγόμενα, τις σχολιαστικές προφυλάξεις και τις λεπτομερείς αναλύσεις, σαν ισάριθμες διαδικασίες προορισμένες να παρακάμπτουν την αφόρητη, την πάρα πολύ επικίνδυνη αλήθεια του σεξ. Και το γεγονός ότι θέλησαν να μιλήσουν γι’ αυτό από την αποκαθαρμένη και ουδέτερη σκοπιά μιας επιστήμης, είναι από μόνο του χαρακτηριστικό. Ήταν πραγματικά μια επιστήμη φτιαγμένη από υπεκφυγές αφού, ανίκανη ή αρνούμενη να μιλήσει για το ίδιο το σεξ, αναφερόταν κυρίως στα ξεστρατίσματά του, στις διαστροφές του, στις ασυνήθιστες παραξενιές του, στις παθολογικές του εξουθενώσεις, στους νοσηρούς του παροξυσμούς. Ήταν επίσης μια επιστήμη υποταγμένη, βασικά, στα προστάγματα μιας ηθικής της οποίας τα χαρακτηριστικά επαναλάμβανε κάτω από την επίφαση του ιατρικού κανόνα. Με το πρόσχημα ότι ήθελε να πει την αλήθεια, έσπερνε φόβους’ και στις παραμικρές ταλαντεύσεις της σεξουαλικότητας έβλεπε μια φανταστική δυναστεία από κακά που έμελλε να έχουν αντίκτυπο πάνω σε γενιές ολόκληρες’ χαρακτήρισε σαν επικίνδυνες για ολόκληρη την κοινωνία τις κλεφτές έξεις των δειλών και τις πιο μοναχικές μικρομανίες. Σαν κατάληξη των παράτυπων ηδονών, δεν είδε παρά μόνο τον θάνατο: τον ΄θάνατο των ατόμων, των γενιών, του είδους.

Μισέλ Φουκώ: Ιστορία της Σεξουαλικότητας. 1- η δίψα της γνώσης (Κέδρος)